II FSK 538/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Włodzimierz Kubiak (spr.), Sędziowie NSA Stefan Babiarz, Jacek Brolik, Protokolant Marta Sarnowiec, po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2006 r. na rozprawie w Wydziale II Izby Finansowej sprawy ze skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 lutego 2005 r. sygn. akt I SA/Po 1223/04 w sprawie ze skargi "D." sp. z o.o. w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia 6 lipca 2004 r. (...) w przedmiocie przywrócenie terminu do wniesienia środka odwoławczego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. na rzecz "D." sp. z o.o. w W. kwotę 180 (słownie: sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z dnia 17 lutego 2005 r., I SA/Po 1223/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uwzględnił skargę spółki "D." Sp. z o.o. z siedzibą w W., uchylając postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia 6 lipca 2004 r., (...) w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia środka odwoławczego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. W uzasadnieniu wyroku podano, iż decyzją z dnia 21 stycznia 2004 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. stwierdziło nieważność własnej decyzji z dnia 1 grudnia 2003 r. uchylającej decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia 7 lipca 2003 r. określającej spółce "D." Sp. z o.o. podatek od nieruchomości za 2002 r. i umorzyło postępowanie. Decyzja z dnia 21 stycznia 2004 r. zawierała błędne pouczenie o środkach odwoławczych; wskazywała bowiem na możliwość wniesienia od decyzji skargi bezpośrednio do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W dniu 23 lutego 2004 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. sprostowało pouczenie stwierdzając, iż stronie przysługuje prawo wniesienia odwołania do tego Kolegium. Po rozpatrzeniu wniesionego przez Spółkę odwołania od decyzji w przedmiocie sprostowania, decyzją z dnia 18 marca 2004 r. utrzymano ją w mocy. Równolegle do postępowania przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w P. w zakresie sprostowania decyzji z dnia 21 stycznia 2004 r. toczyło się postępowanie sądowoadministracyjne, wszczęte na skutek skargi wniesionej przez "D." Sp. z o.o. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z błędnym pouczeniem zawartym w przedmiotowej decyzji. Postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2004 r., które zostało doręczone stronie w dniu 16 kwietnia 2004 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargę wobec niewyczerpania przez nią środków odwoławczych. W uzasadnieniu orzeczenia wyjaśniono, iż skarżąca Spółka może zwrócić się o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia 21 stycznia 2004 r. w terminie 7 dni od powzięcia wiadomości o przyczynie odrzucenia skargi. Wniosek taki "D." Sp. z o.o. złożyła w dniu 16 kwietnia 2004 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. postanowieniem z dnia 6 lipca 2004 r. odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji. Skarżąca Spółka wniosła skargę od powyższego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylając zaskarżone postanowienie stwierdził, iż decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia 18 marca 2004 r. dotycząca sprostowania pouczenia, która została doręczona pełnomocnikowi skarżącej Spółki w dniu 26 marca 2004 r., mogła zostać zaskarżona do dnia 25 kwietnia 2004 r. Jednakże Spółka kierując się stanowiskiem Sądu wybrała "drugą drogę" zmierzającą do zaskarżenia decyzji z dnia 21 stycznia 2004 r. i wniosła w dniu 16 kwietnia 2004 r. wniosek o przywrócenie terminu. Zdaniem składu orzekającego stanowisko organu odwoławczego wynika z nieuprawnionego założenia, iż skarżąca Spółka powinna z góry zakładać, iż skarga na decyzję z dnia 21 stycznia 2004 r. zostanie przez Sąd odrzucona. Tymczasem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. zapomina, że to ono spowodowało chaos w postępowaniu. Sąd, powołując się na naczelną zasadę dostępu do środków odwoławczych, doszedł do wniosku, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy zachodzą przesłanki do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. złożyło skargę kasacyjną od powyższego wyroku, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym i zwrot kosztów postępowania sądowego. Skargę kasacyjną oparto o zarzut naruszeniu przepisów postępowania, to jest art. 213 par. 1, par. 2 i par. 4; art. 214; art. 162 par. 1 i par. 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ poprzez ich błędną wykładnię, tj. błędne określenie znaczenia przepisów oraz ich niewłaściwe zastosowanie. W uzasadnieniu podniesiono, iż art. 213 par. 1, par. 2 i par. 4 Ordynacji podatkowej stwarza gwarancję zabezpieczenia interesów strony w sytuacji błędnego pouczenia o środkach zaskarżenia. W decyzji z dnia 23 lutego 2004 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wskazało nowy termin do wniesienia odwołania oraz pouczyło Spółkę, iż biegnie on od daty jej doręczenia. Skarżąca Spółka nie skorzystała z tej możliwości wnosząc jedynie odwołanie od sprostowania. Zdaniem autora skargi kasacyjnej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu nie wziął pod uwagę, iż "D." Sp. z o.o. była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, który z racji wykonywanego zawodu, wiedzy i doświadczenia powinien był wiedzieć, iż skarga na decyzję zostanie odrzucona z powodu niewykorzystania środków odwoławczych. W ocenie Kolegium postępowanie skarżącej Spółki świadczy o tym, iż jej intencją było ominięcie prawa i uzyskanie drogi prawnej zmierzającej pośrednio do wzruszenia decyzji z dnia 21 stycznia 2004 r. Jednocześnie zarzucono Sądowi błędne przyjęcie, iż w sprawie zaistniały przesłanki przywrócenia terminu wobec nieuprawdopodobnienia przez "D." Spółkę z o.o. braku winy w uchybieniu przedmiotowemu terminowi. Ponadto wskazano, iż Sąd nie ustosunkował się do powołanego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 lipca 1998 r., III SA 230/97, w którym zawarto tezę, iż błędne pouczenie w decyzji co do prawa wniesienia skargi do sądu administracyjnego wprawdzie nie może szkodzić stronie /art. 214 Ordynacji podatkowej/ ale też nie może dawać tej stronie specjalnych uprawnień naruszających ustalone prawem zasady postępowania. W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżąca Spółka wniosła o jej odrzucenia i zasądzenia na rzecz Spółki kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę zarzucono wadliwe przytoczenie podstaw kasacyjnych. Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, pełnomocnik skarżącej Spółki wniosek ten zmodyfikował poprzez żądanie oddalenia skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna wniesiona w sprawie niniejszej nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Podkreślić przede wszystkim należy, że w świetle przepisów art. 173 i następnych ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ skarga kasacyjna jest środkiem odwoławczym o charakterze sformalizowanym i przysługuje od wyroków i postanowień kończących postępowanie w sprawie wydanych przez wojewódzkie sądy administracyjne. Skarga kasacyjna wniesiona w sprawie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. oparta została o zarzut przewidziany w art. 174 pkt 2 powołanego Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, polegający na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W skardze zarzut ten sformułowano niewłaściwie, ponieważ błędna wykładnia oraz niewłaściwe zastosowanie może dotyczyć naruszenia przepisów prawa materialnego nie zaś procesowego /patrz art. 174 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/. Ponadto powołana w skardze podstawa kasacyjna odnosić się może tylko do naruszenia przepisów postępowania sądowoadministracyjnego, jako że kontrola instancyjna Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczy co do zasady prawidłowości stosowania prawa, zarówno materialnego jak i procesowego, przez sądy administracyjne pierwszej instancji a nie przez organy administracyjne, w tym i samorządowe kolegia odwoławcze. Takie rozumienie omawianych przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądowym, czego przykładem są wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2004 r. FSK 80/04 /ONSAiWSA 2004 Nr 1 poz. 12/ i z dnia 31 maja 1004 r. FSK 103/04 /nie publ./. Stwierdzić należy, że w skardze kasacyjnej wniesionej w rozpoznanej sprawie nie wskazano jakie przepisy cytowanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi naruszył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, wydając zaskarżony wyrok. Powołanie w skardze jako naruszonych przepisów Ordynacji podatkowej nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż Sąd przepisów tej ustawy bezpośrednio nie stosował. Regulują one bowiem postępowanie prowadzone przez organy administracyjne a nie przez sądy, kontrolujące działalność tych organów pod względem zgodności z prawem /patrz art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. nr 153 poz. 1269/. Zauważyć też trzeba, że mimo regulacji określonych w przepisach art. 174 i 176 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi autor skargi kasacyjnej w istocie nie wykazał czy zarzucane zaskarżonemu wyrokowi uchybienia procesowe mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy i na czym one miałyby polegać. Przedstawione powyżej, nie odpowiadające przepisom cytowanej ustawy, sformułowanie skargi kasacyjnej uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonego wyroku przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten jest bowiem związany granicami skargi kasacyjnej i brać może pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, co wynika z przepisu art. 183 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Oznacza to, że Sąd nie dysponuje uprawnieniami do samodzielnego poszukiwania także innych uchybień zaskarżonego wyroku niż wymienione w skardze kasacyjnej. Mając powyższe na względzie, na podstawie przepisów art. 184 i art. 204 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.