II FSK 771/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska - Nowacka, po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku o zawieszenie postępowania kasacyjnego w sprawie ze skargi kasacyjnej K. M., A. M., M. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 listopada 2010 r. sygn. akt III SA/Wa 1034/10 w sprawie ze skargi K. M., A. M., M. M. na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 18 lutego 2010 r., nr [...], [...], [...] w przedmiocie podatku od spadków i darowizn postanawia oddalić wniosek o zawieszenie postępowania kasacyjnego. II FSK 771/11 UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 23 listopada 2010 r., sygn. akt III SA/Wa 1034/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargi K. M., A. M. i M. M. na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 18 lutego 2010 r. w przedmiocie ustalenia zobowiązania w podatku od spadków i darowizn. Na powyżej powołane orzeczenie strona wniosła skargę kasacyjną, domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, na podstawie art. 176 w zw. z art. 185 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 z późn. zm; dalej: "p.p.s.a."), ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznania merytorycznego skargi na podstawie art. 188 p.p.s.a. oaz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, na podstawie art. 203 p.p.s.a. W treści skargi kasacyjnej strona zawarła również wniosek o ewentualne przedstawienie Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego w sprawie zgodności art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn w rozumieniu obowiązującym do końca 2008 r. z Konstytucją RP w zakresie, w jakim przepis ustawy podatkowej uzależnia prawo do skorzystania ze zwolnienia podatkowego od zachowania miesięcznego terminu liczonego od dnia uprawomocnienia się postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, co może mieć wpływ na rozstrzygnięcie przez NSA sprawy. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono, zgodnie z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, tj.: a) art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 3 § 1 p.p.s.a. oraz w zw. z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.; dalej: "p.u.s.a.") poprzez oddalenie skargi mimo naruszenia przez stronę przeciwną prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy w zakresie i w sposób określony poniżej; b) art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. oraz w zw. z art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. poprzez oddalenie skargi, mimo naruszenia przez stronę przeciwną przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.: - art. 121 par. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. 2005 r., Nr 8, poz. 60 z późn. zm.; dalej: "O.p.") poprzez jego niezastosowanie w sprawie, czego przejawem było stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej; c) art. 3 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. nr 102, poz. 643 z późn. zm.; dalej: "ustawa o TK") oraz art. 193 Konstytucji RP poprzez ich niezastosowanie w sprawie, tym samym nie przedstawienie Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego co do zgodności art. 4a ustawy podatku od spadków i darowizn w brzmieniu obowiązującym do końca 2008 roku z Konstytucją RP, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy; Jak wskazała strona skarżąca, wszystkie powołane powyżej uchybienia Sądu miały istotny wpływ na wynik sprawy. W skardze kasacyjnej podniesiono również zarzut naruszenia prawa materialnego, a w szczególności: a) art. 2 Konstytucji RP i wyrażonej w nim zasad demokratycznego państwa prawnego oraz zasady sprawiedliwego prawa podatkowego, poprzez błędną jego wykładnię i w konsekwencji niezastosowanie w sprawie; b) art. 31 ust. 3 Konstytucji RP i wyrażonej w nim zasad proporcjonalności poprzez jego niezastosowanie w sprawie i w konsekwencji naruszenie zasady proporcjonalności; c) art. 32 ust. 1 Konstytucji RP i wyrażonej w nim zasady równości poprzez jego niezastosowanie w sprawie i w konsekwencji naruszenie zasady równości; - przy czym powołane uchybienia miały wpływ na wynik sprawy. W piśmie procesowym z dnia 10 stycznia 2012 r., skierowanym do Naczelnego Sądu Administracyjnego, strona skarżąca zawarła wiosek o zawieszenie postępowania z uwagi na wydanie postanowienia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w sprawie przedstawienia Trybunałowi Konstytucyjnemu następującego pytania prawnego: " czy art. 4a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (t.j. Dz. U. z 2004 r., Nr 142, poz. 1514 z późn. zm.) w brzmieniu obowiązującym w okresie od dnia 1 stycznia 2007 r. do dnia 31 grudnia 2008 r. w części w jakiej uzależniał prawo do zwolnienia od podatku w przypadku nabycia własności rzeczy i praw majątkowych w drodze dziedziczenia od dokonania zgłoszenia tegoż nabycia w terminie miesiąca od daty uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku jest niezgodny z zasadą prawidłowej legislacji oraz zasadą zaufania do państwa prawa i jego organów wyrażoną w art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej?" (postanowienie WSA w Krakowie z dnia 12 maja 2011 r., sygn. akt I SA/Kr 38/11). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. W judykaturze (por. uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 listopada 2008 r., II FPS 4/08, ONSAiWSA z 2009 r., nr 4, poz. 62) podkreśla się, że przepis ten ma zastosowanie wówczas, gdy sąd orzekający nie jest władny samodzielnie rozstrzygnąć zagadnienia wstępnego, jakie wyłoniło się lub powstało w toku postępowania sądowego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, rozstrzygnięcie tego zagadnienia musi być istotne z punktu widzenia realizacji celu postępowania sądowoadministracyjnego oraz powinno mieć bezpośredni wpływ na wynik tego postępowania. Zawieszenie postępowania powinno być również uzasadnione ze względów celowości, sprawiedliwości, jak i ekonomiki procesowej. Powyższe okoliczności, sąd podejmujący rozstrzygnięcie oparte o art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., powinien jednak oceniać w kontekście konieczności rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, co ma niebagatelne znaczenie w świetle art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz zasady szybkości postępowania sądowoadministracyjnego (art. 7 p.p.s.a.). Omawiane unormowanie dotyczy fakultatywnego zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego w razie wystąpienia w sprawie kwestii prejudycjalnej, tj. istnienie ścisłego związku pomiędzy sprawą rozpoznawaną w postępowaniu przed sądem administracyjnym, a kwestią będącą przedmiotem postępowania prejudycjalnego. Związek ten polega na tym, że rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego stanowi podstawę rozstrzygnięcia sprawy głównej (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010). W świetle dyspozycji art. 183 § 1 p.p.s.a. i związania sądu kasacyjnego granicami wniesionego środka zaskarżenia wskazać należy, iż w podstawach oraz wnioskach złożonej przez stronę skargi kasacyjnej brak było bezpośredniego powiązania poszczególnych przepisów Konstytucji RP z naruszeniem przepisów prawa materialnego, a w szczególności art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn. Przytoczenie podstaw kasacyjnych przez stronę powinno być rozumiane, jako wskazanie przepisów, które – zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną – zostały naruszone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, natomiast NSA nie może samodzielnie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, ani uściślać bądź w inny sposób ich korygować (por. wyrok NSA z dnia 14.10.2004 r., sygn. akt FSK 585/04, niepubl.). Reasumując, skoro strona skarżąca nie wskazała na naruszenie przepisów prawa materialnego odnoszących się do unormowań ustawy o podatku od spadków i darowizn, a jedynie wskazała na przekroczenie przez Sąd pierwszej instancji zasady demokratycznego państwa prawnego oraz zasady sprawiedliwego prawa podatkowego, to nie można przyjąć, iż rozstrzygniecie tej sprawy zależy od wyniku toczącego się postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym, a więc nie zostaje spełniona podstawowa przesłanka zawarta w art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Dodać należy także, że szerokie interpretowanie podstawy do zawieszenia postępowania zawartej w art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zostało krytycznie ocenione w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 listopada 2008 r., sygn. akt II FPS 4/08. Należy również podkreślić fakt, iż przyjętą w orzecznictwie regułą jest, że sąd, który poweźmie wątpliwość co do zgodności przepisu ustawy będącego podstawą rozstrzygnięcia sprawy, ma obowiązek skierować do Trybunału Konstytucyjnego, na podstawie art. 193 Konstytucji, pytanie prawne co do zgodności tego przepisu z Konstytucją (por. wyrok NSA z dnia 28 września 2004 r. sygn. akt GSK 746/04, niepubl.). Dopóki Trybunał Konstytucyjny nie stwierdzi niekonstytucyjności przepisu ustawowego, dopóty korzysta on z domniemania zgodności z Konstytucją. Do tego czasu organy państwa, działając na podstawie prawa oraz w jego granicach zgodnie z obowiązującą z mocy art. 7 Konstytucji zasadą legalizmu, obowiązane są do jego stosowania. Podkreślenia wymaga również, że nawet gdyby Trybunał Konstytucyjny orzekł o niekonstytucyjności przepisu art. 4a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn w brzmieniu obowiązującym w okresie od dnia 1 stycznia 2007 r. do dnia 31 grudnia 2008 r. , interes prawny podatnika będzie nadal należycie chroniony, gdyż po korzystnym wyroku Trybunału Skarżący będzie mógł skorzystać z instytucji wznowienia postępowania sądowo administracyjnego, czy też postępowania przed organami podatkowymi (art. 272 § 1 p.p.s.a. oraz art. 240 § 1 pkt 8 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa; zob. też postanowienie NSA z dnia 17 października 2011 r., sygn. akt II FSK 1442/11, niepubl.). Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 w zw. z art. 193 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.