II FSK 881/15
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2017-04-26
Skład orzekający: Anna Dumas, Krzysztof Winiarski, Bogusław Woźniak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy złożenie dokumentu pełnomocnictwa do reprezentowania banku w sprawie zainicjowanej odwołaniem od decyzji zobowiązującej do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń emerytalno-rentowych podlega opłacie skarbowej na podstawie art. 2 ust. 1 lit. b ustawy o opłacie skarbowej?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA w Poznaniu, uznając, że uzasadnienie tego wyroku było wadliwe i uniemożliwiało kontrolę instancyjną. Sąd I instancji nie wyjaśnił w sposób wystarczający, dlaczego pewne argumenty (np. dotyczące wyodrębnienia rachunku bankowego) były istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, a także nie dokonał spójnej wykładni pojęcia 'sprawy z zakresu ubezpieczenia społecznego' w kontekście art. 2 ust. 1 lit. b ustawy o opłacie skarbowej. Sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania WSA.Stan faktyczny
Spółka zwróciła się o interpretację indywidualną dotyczącą opłaty skarbowej od pełnomocnictwa składanego w sprawach zwrotu nienależnie pobranych świadczeń emerytalno-rentowych. Bank, działając na podstawie prawa bankowego i ustawy emerytalnej, był zobowiązywany do zwrotu świadczeń, a w przypadku kwestionowania przez organy rentowe wskazanych przez bank osób, zapadały decyzje administracyjne. Spółka uważała, że takie pełnomocnictwa są zwolnione z opłaty skarbowej na podstawie art. 2 ust. 1 lit. b ustawy o opłacie skarbowej, jako sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych. Prezydent Miasta Poznania uznał to stanowisko za nieprawidłowe. WSA w Poznaniu oddalił skargę spółki, a NSA uchylił wyrok WSA z powodu wadliwości uzasadnienia.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu. Zasądził od Prezydenta Miasta Poznania na rzecz P. S.A. kwotę 320 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Anna Dumas, Sędzia NSA Krzysztof Winiarski, Sędzia WSA del. Bogusław Woźniak (sprawozdawca), Protokolant Justyna Bluszko-Biernacka, po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2017 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej P. [...] S.A. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 grudnia 2014 r. sygn. akt III SA/Po 1042/14 w sprawie ze skargi P. [...] S.A. z siedzibą w W. na interpretację indywidualną Prezydenta Miasta Poznania z dnia 14 maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie opłaty skarbowej 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu, 2) zasądza od Prezydenta Miasta Poznania na rzecz P. [...] S.A. z siedzibą w W. kwotę 320 (słownie: trzysta dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wyrokiem z dnia 9 grudnia 2014 r., sygn. akt III SA/Po 1042/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę P. S. A. z siedzibą w W. (Spółka) na interpretację indywidualną Prezydenta Miasta Poznania z dnia 14 maja 2014 r. w przedmiocie opłaty skarbowej. Jako podstawę prawną orzeczenia Sąd I instancji wskazał art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – dalej jako: "P.p.s.a."
Sąd I instancji przedstawił następujący stan sprawy.
Spółka zwróciła się do Prezydenta Miasta Poznania o wydanie pisemnej interpretacji co do sposobu i zakresu zastosowania prawa podatkowego w zakresie dotyczącym zasadności poboru opłaty skarbowej. We wniosku przedstawiono następujący stan faktyczny:
1. Bank prowadzi szereg rachunków bankowych, na które przekazywane są świadczenia z ubezpieczeń społecznych, w tym świadczenia emerytalne i rentowe.
2. Zgodnie z art. 101 pkt 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2013 r., poz.1440, ze zm., dalej jako: "ustawa emerytalna") prawo do świadczeń emerytalno – rentowych ustaje wraz ze śmiercią osoby uprawnionej.
3. Niekiedy jednak z uwagi na brak informacji o zgonie świadczeniobiorcy, organy rentowe przekazują na rachunki prowadzone przez Bank świadczenia także za okresy przypadające po śmierci. Takie świadczenia są kwalifikowane jako nienależnie pobrane w rozumieniu art. 138 ust. 2 i 3 ustawy emerytalnej.
4. Obowiązujący obecnie art. 138a wymienionej ustawy nakłada na banki obowiązek zwrotu organom rentowym kwot świadczeń przekazanych za miesiące następujące po miesiącu, w którym nastąpiła śmierć świadczeniobiorcy, a zwrotu dokonuje się na wniosek organu rentowego.
5. Bank po otrzymaniu wezwania organu rentowego, wskazuje osoby, na rzecz których zostały zadysponowane środki pochodzące z nienależnego świadczenia. Powołuje się przy tym na art. 55 ust. 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (Dz. U. z 2012 r., poz. 1376, ze zm., dalej jako: "prawo bankowe"). Zgodnie z tym przepisem, bank jest zwolniony z obowiązku wypłacania organowi rentowemu kwot przekazanych na rachunki bankowe za okres po śmierci posiadacza rachunku, wskazanych we wniosku organu rentowego, jeżeli przed otrzymaniem tego wniosku bank dokonał z tych rachunków wypłat innym uprawnionym osobom, które to wypłaty nie pozwalają zrealizować wniosku w całości lub w części. Dla zwolnienia się z tego obowiązku Bank w terminie 30 dni od otrzymania wniosku musi poinformować o tym ten organ, wraz ze wskazaniem osób, które pobrały wypłatę.
6. W niektórych sytuacjach organy rentowe kwestionują to, że osoby wskazane przez Bank w trybie art. 55 ust. 3 wskazanej ustawy były osobami "uprawnionymi" i w drodze decyzji administracyjnej zobowiązuje Bank do zwrotu kwot nienależnie pobranych świadczeń przekazanych na rachunek prowadzony przez Bank. W takich przypadkach Bank reprezentowany przez radców prawnych, wnosi często odwołanie od decyzji w tym przedmiocie. Do odwołań w tego typu sprawach, wnoszonych za pośrednictwem organu rentowego, dołączane są odpisy lub oryginały pełnomocnictw udzielanych radcom prawnym, którzy reprezentują Bank.
7. Ponadto Bank jest często wzywany do udziału w charakterze zainteresowanego w postępowaniu sądowym zainicjowanym odwołaniem od decyzji zobowiązującej do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. W takich przypadkach odpisy i oryginały pełnomocnictw dla radców prawnych reprezentujących Bank są dołączane do pism składanych bezpośrednio do sądu.
Na tle przedstawionego wyżej stanu faktycznego powstaje wątpliwość, czy złożenie dokumentu pełnomocnictwa do reprezentowania Banku w sprawie zainicjowanej odwołaniem od decyzji zobowiązującej do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia podlega opłacie skarbowej, przy czym chodzi zarówno o sprawy wynikające z odwołania wniesionego przez Bank jak i przez inne osoby.
Wnioskodawca przedstawił własne stanowisko, zgodnie z którym złożenie dokumentu pełnomocnictwa nie podlega opłacie skarbowej na podstawie art. 2 ust. 1 lit. b ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej. (Dz. U. z 2012 r., poz. 1282 ze zm.) dalej jako "u.o.s." Sprawa zainicjowana odwołaniem od decyzji zobowiązujących do zwrotu świadczeń emerytalno – rentowych przekazanych na rachunek bankowy, jest sprawą z ubezpieczenia społecznego w rozumieniu przywołanego wyżej przepisu. Przepis ten należy rozpatrywać łącznie z art. 1 ust. pkt 2 cytowanej ustawy, który to reguluje przedmiotowy zakres opłaty skarbowej. W ocenie wnioskodawcy pojęcie sprawy ubezpieczenia społecznego w postępowaniu sądowym powinno być interpretowane przez pryzmat art. 476 § 2 K.p.c.
Prezydent Miasta Poznania w pisemnej interpretacji indywidualnej z dnia 14 maja 2014 r., działając na podstawie art.14 j § 1 i § 3, ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749, ze zm., - zwanej dalej także "O.p.") stwierdził, że stanowisko Spółki przedstawione we wniosku z dnia 11 marca 2014 r. o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej zasadności poboru opłaty skarbowej jest nieprawidłowe. Wyjaśnił, że przedmiotem postępowania przed sądem w opisywanym przypadku jest ustalenie czy osoby, które pobrały świadczenia są osobami "uprawnionymi" w rozumieniu art. 55 ust. 3 prawa bankowego. W istocie postępowanie toczy się w sprawie zainicjowanej odwołaniem od decyzji zobowiązującej do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń emerytalno – rentowych za okresy przypadające po śmierci, zakwalifikowanych jako nienależnie pobrane w rozumieniu art. 138 ust. 2 i 3 ustawy emerytalnej. Jednak art. 138a ustawy emerytalnej stanowi jedynie podstawę do wydania przez organ rentowy – w przypadku odmowy dobrowolnej wypłaty przez bank – decyzji obciążającej zwrotem świadczenia wypłaconego na rachunek bankowy po śmierci jego posiadacza oraz otwiera drogę postępowania egzekucyjnego w administracji, natomiast podstawę obowiązku banku stanowi wskazany art. 55 ust. 1 pkt 2 prawa bankowego. Ustawa z zakresu ubezpieczeń społecznych nie stanowi materialnoprawnej podstawy rozstrzygnięcia w tych sprawach. Przedmiotem tych postępowań nie jest ustalenie uprawnionego z tytułu świadczeń emerytalno – rentowych.
Wnioskodawca wezwał organ interpretacyjny do usunięcia naruszenia prawa i zmiany przedmiotowej interpretacji.
Prezydent Miasta Poznania stwierdził brak podstaw do zmiany zaskarżonej interpretacji i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie.
Spółka wniosła skargę na przedmiotową interpretację do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu zarzucając naruszenie art. 2 ust. 1 lit. b u.o.s., poprzez jego błędną wykładnię, skutkującą uznaniem za nieprawidłowe stanowisko Skarżącego, zgodnie z którym złożenie dokumentu pełnomocnictwa w sprawie zainicjowanej odwołaniem od decyzji zobowiązującej do zwrotu świadczenia przekazanego na rachunek inny niż płatniczy, prowadzony przez Bank za miesiące następujące po miesiącu, w którym nastąpiła śmierć świadczeniobiorcy jest zwolnione z opłaty skarbowej.
W odpowiedzi na skargę organ interpretacyjny wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę.
Sąd I instancji zgodził się ze stanowiskiem organu, że użyte w przepisie art. 2 ust. 1 lit.b u.o.s. sformułowanie odnoszące się do pojęcia "sprawy" ma charakter bardzo ogólny i przyjmuje się, iż będą to wszystkie sprawy, dla których materialnoprawna podstawa rozstrzygnięcia zawarta jest w przepisach, o których mowa w wymienionym wyżej artykule ustawy. Konsekwencją powyższego w przedmiotowej sprawie jest to, że przepisy ustawy o opłacie skarbowej należy traktować łącznie z przepisami ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (art. 55) i ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (art. 138a) i wydanych do nich aktów wykonawczych.
Dalej Wojewódzki Sąd Administracyjny podkreślił, iż "zwrot nienależnie pobranych kwot następuje z rachunku bankowego prowadzonego przez bank, który to rachunek nie jest wyodrębnionym, a nadto nie odnosi się do umowy z funduszem emerytalnym". Podniósł również, iż "przepis art. 138a ustawy emerytalnej odnosi się do takiej sytuacji, w której nie ma osoby zobowiązanej do zwrotu świadczenia nienależnie pobranego.
W konkluzji Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że "przekazywane na rachunek bankowy kwoty z tytułu świadczeń emerytalno-rentowych w przypadku zaistnienia przesłanek wymienionych w art. 55 ust. 3 prawa bankowego nie stanowią automatycznie relacji wskazujących, że są to sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zanegował wreszcie zasadność odwołania się do kontekstu wynikającego z art. 476 § 2 K.p.c., wskazując, że zwrot nienależnie pobranych kwot następuje z rachunku bankowego prowadzonego przez bank, który to rachunek nie jest wyodrębnionym, a nadto nie odnosi się do umowy z funduszem emerytalnym.
Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosła P. S. A., zaskarżając ten wyrok w całości.
Skargę kasacyjną oparto na następujących podstawach:
1) art. 174 pkt. 2 P.p.s.a., tj. naruszeniu przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez sformułowanie uzasadnienia zaskarżonego wyroku w sposób uniemożliwiający jego kontrolę instancyjną, a w szczególności odwoływanie się w toku wyjaśniania podstawy prawnej rozstrzygnięcia do przesłanek wyodrębnienia rachunku, na który przekazywane jest świadczenie emerytalno-rentowe i okoliczności zawarcia umowy z funduszem emerytalnym w sytuacji, gdy - po pierwsze - żaden przepis obowiązującego prawo nie przewiduje wyodrębnienia rachunku, na który wypłacone jest świadczenie, jako przesłonki potraktowania określonej sprawy jako sprawy ubezpieczenia społecznego, a po drugie - prawo ubezpieczeń społecznych nie przewiduje możliwości zawierania żadnych umów z funduszem emerytalnym wyodrębnionym w ramach Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, z którego finansowane są świadczenia opisane we wniosku o wydanie interpretacji;
2) art. 174 pkt. 1 P.p.s.a., tj. naruszeniu prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię, a mianowicie art. 2 ust. 1 lit. b) u.o.s. w zw. z art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) P.p.s.a. poprzez błędną wykładnię tego pierwszego, skutkującą nieuchyleniem interpretacji, a polegającą na przyjęciu, iż złożenie dokumentu pełnomocnictwa w sprawie zainicjowanej odwołaniem od decyzji zobowiązującej do zwrotu świadczenia emerytalno-rentowego przekazanego na rachunek inny niż płatniczy, prowadzony przez bank, za miesiące następujące po miesiącu, w którym nastąpiła śmierć świadczeniobiorcy, podlega opłacie skarbowej.
Mając na uwadze powyższe zarzuty, Spółka wniosła:
1) na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a.- o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu;
2) na podstawie ort. 203 § 1 pkt. 1 P.p.s.a - o zasądzenie od Prezydenta Miasto Poznania na rzecz Skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy, zatem wyrok Sądu I instancji podlega uchyleniu.
Zgodnie z art. 141 § 4 P.p.s.a uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania.
Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. wówczas, gdy uzasadnienie sporządzone jest w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny. Tworzy to więc po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli. (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 marca 2014 r., sygn. akt II GSK 30/13).
Analiza treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku prowadzi do wniosku, że argumentacja w nim zawarta jest niejasna i niespójna. Sąd I instancji w swoim wywodzie używa argumentów, których związek z przepisami stanowiącymi podstawę prawną rozstrzygnięcia jest niezrozumiały. Przy czym Sąd I instancji nawet nie podjął próby wyjaśnienia, dlaczego odwołanie się do tych argumentów jest uzasadnione w stanie faktycznym sprawy wynikającym z wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej i jakie przesłanki na to wskazują.
Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt lit. b) u.o.s. nie podlega opłacie skarbowej dokonanie czynności urzędowej, wydanie zaświadczenia i zezwolenia (pozwolenia, koncesji) albo złożenie dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa lub prokury albo jego odpisu, wypisu lub kopii w sprawach ubezpieczenia społecznego, ubezpieczenia zdrowotnego, rent strukturalnych, ulg określonych w przepisach szczególnych dla żołnierzy niezawodowych i osób odbywających służbę zastępczą oraz ich rodzin, a także uprawnień dla osób niepełnosprawnych i osób objętych przepisami o szczególnych uprawnieniach dla kombatantów.
Sąd I instancji wyjaśnił, że pojęcie "sprawy" ma charakter bardzo ogólny i przyjmuje się, iż będą to wszystkie sprawy, dla których materialnoprawna podstawa rozstrzygnięcia zawarta jest w przepisach, o których mowa w wymienionym artykule ustawy. Konsekwencją powyższego w przedmiotowej sprawie jest to, że przepisy ustawy o opłacie skarbowej należy traktować łącznie z przepisami ustawy – Prawo bankowe (art. 55) i ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (art.138a) i wydanych do nich aktów wykonawczych.
W dalszych jednak wywodach Sąd I instancji niejako zapomina o dokonanej wykładni pojęcia "sprawy" W żaden bowiem sposób nie próbuje ocenić, który przepis stanowi podstawę materialnoprawną decyzji administracyjnej wydanej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych zobowiązującej Bank do zwrotu kwot nienależnie pobranych świadczeń przekazanych na rachunek prowadzony przez Bank.
Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku dwukrotnie wskazuje, że zwrot nienależnie pobranych kwot następuje z rachunku bankowego prowadzonego przez bank, który to rachunek nie jest wyodrębnionym, a nadto nie odnosi się do umowy z funduszem emerytalnym. Argumenty te są o tyle niezrozumiałe, że do powyższych okoliczności nie nawiązuje art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. b) u.o.s., art. 55 ustawy Prawo bankowe jak również art. 138a ustawy o emeryturach. Nadto Sąd I instancji nie zawarł konkluzji, dlaczego brak wyodrębnienia rachunku i brak odniesienia się do umowy z funduszem emerytalnym wyklucza uznanie danych spraw za sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych. Co więcej, wnikliwa analiza uzasadnienia wyroku w tych fragmentach, w których Sąd I instancji wskazuje na powyższe okoliczności, w zasadzie nie daje odpowiedzi na pytanie, w jakim celu Sąd I instancji do tych argumentów w ogóle się odwołał.
Przedstawione wyżej okoliczności sprawiają, na co trafnie zwrócono uwagę w motywach skargi kasacyjnej, że odczytanie jednoznacznych motywów, jakimi kierował się Sąd I instancji wydając zaskarżony wyrok jest w zasadzie niemożliwe.
W takiej sytuacji, co do zasady Naczelny Sąd Administracyjny nie powinien dokonywać oceny zarzutu naruszenia prawa materialnego. Niemniej jednak Naczelny Sąd Administracyjny mając na uwadze, że przedmiotem postępowania sądowo administracyjnego jest interpretacja indywidualna przepisów prawa podatkowego uznał za stosowne i zasadne odniesienie się także do zarzutu naruszenia prawa materialnego, a to art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. b) u.o.s.
Wypada zatem powtórzyć, że zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt lit. b) u.o.s. nie podlega opłacie skarbowej dokonanie czynności urzędowej, wydanie zaświadczenia i zezwolenia (pozwolenia, koncesji) albo złożenie dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa lub prokury albo jego odpisu, wypisu lub kopii w sprawach ubezpieczenia społecznego, ubezpieczenia zdrowotnego, rent strukturalnych, ulg określonych w przepisach szczególnych dla żołnierzy niezawodowych i osób odbywających służbę zastępczą oraz ich rodzin, a także uprawnień dla osób niepełnosprawnych i osób objętych przepisami o szczególnych uprawnieniach dla kombatantów.
Kwestią kluczową dla wykładni tego przepisu jest ustalenia znaczenia pojęcia "w sprawach". W literaturze wskazuje się, że pojęcie to ma charakter ogólny dlatego też należy rozumieć przez nie wszystkie sprawy, dla których materialnoprawna podstawa rozstrzygnięcia zawarta jest w przepisach regulujących kwestię wyszczególnione w art. 2 (Opłata skarbowa. Komentarz dla praktyków. S. Bogucki, A. Dumas, S. Presnarowicz, K Winiarski. ODDK, Gdańsk 2015). Zatem niezbędne a zrazem wystarczające jest ustalenie, czy podstawę prawną decyzji o zwrocie nienależnie wypłaconego świadczenia stanowią przepisy ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W tym kontekście, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie ma podstaw do odwoływania się do definicji spraw z ubezpieczenia społecznego zawartej w art. 476 § 2 K.p.c. Po pierwsze takiej możliwości nie przewiduje ustawa o opłacie skarbowej, po wtóre treść art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. b) u.o.s. jest na tyle jednoznaczna, że pozwala odtworzyć zawartą w nim normę prawną.
Rozpoznając ponownie sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oceni, w świetle stanu faktycznego przedstawionego we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej, czy złożenie dokumentu pełnomocnictwa do reprezentowania Banku w sprawie zainicjowanej odwołaniem od decyzji zobowiązującej do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia podlega opłacie skarbowej, w konsekwencji zaś uzna czy stanowisko Prezydenta Miasta Poznania zawarte w interpretacji indywidualnej było, czy też nie było prawidłowe. Przy czym Sąd I instancji uwzględni ocenę prawną zawartą w uzasadnieniu niniejszego wyroku. W szczególności ustali, w oparciu o stan faktyczny przedstawiony we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej, jaki przepis stanowił podstawę prawną wydania decyzji. Należy dodać, że przepis art. 138a ustawy o emeryturach jest w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przepisem materialnym, stanowi on bowiem uprawnienie organu dla żądania określonego zachowania przez Bank, co nie wyklucza samo w sobie łącznego stosowania przepisów ustawy o emeryturach i prawa bankowego. Sąd I instancji okoliczność tą dostrzeże w swoich rozważaniach i rozważy jej ewentualny wpływ na możliwość skorzystania ze zwolnienia przedmiotowego statuowanego w art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. b u.o.s. Sytuacja, w której podstawę prawną decyzji stanowią zarówno przepisy ustawy o emeryturach jak i ustawy – Prawo bankowe nie wyklucza uznania, że decyzja została wydana w oparciu o przepisy ustawy o emeryturach. Niemniej jednak na tym etapie postępowania nie jest możliwe formułowanie jakichkolwiek ocen w tym zakresie.
Naczelny Sąd Administracyjny zwraca także uwagę, że nie jest prawidłowe stanowisko organu interpretacyjnego, który wywodzi, że ustawa z zakresu ubezpieczeń społecznych nie stanowi materialnoprawnej podstawy rozstrzygnięcia w sprawach będących przedmiotem analizy w niniejszym postępowaniu. Przedmiotem tych postępowań nie jest bowiem ustalenie uprawnionego z tytułu świadczeń emerytalno – rentowych.
Analiza treści ustawy o emeryturach jednoznacznie wskazuje, że przedmiotem normowania tej ustawy nie są wyłącznie zagadnienia związane z ustalaniem uprawnionego z tytułu świadczeń emerytalno – rentowych. Według art. 1 ust. 1 pkt 3 tej ustawy, ustawa określa zasady i tryb przyznawania oraz wypłaty świadczeń. Z kolei Rozdział 4 Działu IX tej ustawy zatytułowany jest Zwrot nienależnie pobranych świadczeń, egzekucja i potrącenia ze świadczeń. Nie może zatem budzić wątpliwości, że "sprawy z zakresu ubezpieczenia społecznego" definiowane poprzez zakres normowania ustawy o emeryturach obejmują także kwestie związane ze zwrotem nienależnie pobranych świadczeń z tytułu ubezpieczeń społecznych.
W końcu należy podkreślić, że argumentacja Sądu I instancji powinna opierać się na treści przepisów istotnych i adekwatnych w stanie faktycznym. Potrzeba odwoływania się do okoliczności, które z tych przepisów jasno nie wynikają musi być w sposób wyczerpujący i przekonujący wyjaśniona, tak aby strona i sąd kasacyjny mogli ocenić przydatność i trafność tego rodzaju argumentów w sprawie.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sad Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 oraz art. 209 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło