II FSK 92/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Beata Cieloch, , , po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej T. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 października 2015 r. sygn. akt III SA/Wa 1993/15 w sprawie ze skargi T. M. na czynność Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia 11 maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie skargi na odpowiedź na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa postanawia oddalić skargę kasacyjną. Postanowieniem z dnia 12 października 2015 r., sygn. akt. III SA/Wa 1993/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę T. M. na czynność Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia 11 maja 2015 r. w przedmiocie skargi na odpowiedź na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na czynność Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia 11 maja 2015 r. stanowiącą odpowiedź na wniesione przez skarżącego wezwanie z dnia 22 kwietnia 2015 r. do usunięcia naruszenia prawa w postępowaniu zabezpieczającym. Sąd wskazał, że badanie merytorycznej zasadności skargi poprzedza analiza, czy sprawa będąca jej przedmiotem należy do właściwości sądu administracyjnego. W rozpatrywanej sprawie zasadniczym zagadnieniem wymagającym rozstrzygnięcia było to, czy udzielona przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W. odpowiedź na wniesione w trybie art. 52 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002, Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: P.p.s.a.) wezwanie do usunięcia naruszenia prawa stanowi jedną z prawnych form działania administracji, wyszczególnionych w art. 3 P.p.s.a. Sąd pierwszej instancji wskazał, że wezwanie stanowi wyłącznie warunek formalny dopuszczalności skargi do sądu, a odpowiedź na nie jest wyrazem stanowiska organu w sprawie. Odpowiedź organu nie rozstrzyga o żadnych uprawnieniach lub obowiązkach osoby, która wystąpiła z wezwaniem, a zatem nie może być potraktowana, jako decyzja, postanowienie, czy też inna czynność (lub akt) z zakresu administracji publicznej dotycząca uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym nie budzi wątpliwości, że udzielenie odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa następuje w drodze czynności materialno-technicznej, która nie może być zaskarżona do sądu administracyjnego. Zatem uznając skargę za niedopuszczalną Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. postanowił o jej odrzuceniu. Pełnomocnik skarżącego wniósł skargę kasacyjną od powyższego postanowienia, zaskarżając je w całości i zarzucając: 1. naruszenie art. 166 P.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 P.p.s.a. poprzez zaniechanie dokonania analizy akt sprawy i faktycznej treści żądania strony - przejawiającej się w oczywiście wadliwym zakwalifikowaniu wniesionej przez stronę skargi na naruszenie prawa jako "skargi na pismo stanowiące odpowiedź na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa", a w konsekwencji 2. naruszenie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie - przejawiające się w odrzuceniu skargi jako niedopuszczalnej z uwagi na rzekome objęcie jej zakresem wyłącznie pisma organu z dnia 21 maja 2015 r., podczas gdy skarga dotyczy naruszenia prawa w postaci zaniechania obligatoryjnego umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego w odniesieniu do strony. W związku z powyższym wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i nadanie biegu wywołanej skargą strony sprawie, ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 176 P.p.s.a. skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom określonym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Rozpatrując sprawę na skutek skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny związany jest jej granicami, tj. treścią przytoczonych w niej podstaw kasacyjnych oraz treścią i zakresem zawartego w niej wniosku, z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania (art. 183 § 1 P.p.s.a.). Związanie granicami skargi kasacyjnej oznacza zatem, że zakres kontroli orzeczenia wydanego w pierwszej instancji wyznacza sama strona wnosząca ten środek zaskarżenia. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym uchybił Sąd pierwszej instancji, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego, wykazania dodatkowo, że to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zarzuty skargi kasacyjnej związane z naruszeniem wskazanych w niej przepisów postępowania należy uznać za nieuzasadnione. W myśl art. 57 § 1 P.p.s.a. skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, a ponadto zawierać wskazanie zaskarżonej decyzji, postanowienia, innego aktu lub czynności, oznaczenie organu, którego działania lub bezczynności skarga dotyczy oraz określenie naruszenia prawa lub interesu prawnego. Podkreślić należy, że wskazanie przedmiotu zaskarżenia należy wyłącznie do skarżącego. Określenie przedmiotu sprawy nie może opierać się na domniemaniu sądu lub organu, za pośrednictwem którego wniesiono skargę. Skarżący złożył w sprawie pismo zatytułowane "Skarga na działanie organu w osobie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. w W. wnoszona w trybie art. 53 § 2 P.p.s.a.". Następnie strona wniosła o stwierdzenie naruszenia prawa w toku prowadzonego przez organ postępowania egzekucyjnego i nakazanie organowi zakończenia prowadzonego w odniesieniu do strony postępowania egzekucyjnego wobec braku istnienia tytułu wykonawczego. Przesłanki, na których oparto skargę kasacyjną, zmierzają do podważenia zasadności odrzucenia skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a., w sytuacji gdy zdaniem strony skarga dotyczy naruszenia prawa w postaci zaniechania obligatoryjnego umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego w stosunku do niej, a nie jak uznał Sąd pierwszej instancji skarga dotyczy pisma stanowiącego odpowiedź na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Strona w skardze kasacyjnej zarzutem naruszenia art. 166 w zw. z art. 133 § 1 P.p.s.a. próbuje podważyć te ustalenia Sądu. Nadmienić należy, że jeżeli treść skargi nasuwa wątpliwości co do tego, co jest jej przedmiotem, to zgodnie z art. 49 § 1 w zw. z art. 57 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Sąd pierwszej instancji winien wezwać skarżącego do uzupełnienia lub poprawienia braków formalnych skargi poprzez jednoznaczne wskazanie przedmiotu zaskarżenia, pod rygorem jej odrzucenia. Jednakże skarga kasacyjna nie formułuje takich zarzutów, a jak wspomniano na wstępie Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi kasacyjnej i nie może wyręczać strony w formułowaniu i uzasadnianiu jej zarzutów. Natomiast zarzut art. 133 § 1 P.p.s.a. nie jest zasadny, bowiem należy zauważyć, że przepis ten może być podstawą skargi kasacyjnej tylko wówczas, gdy sąd przyjął jakiś fakt na podstawie źródła znajdującego się poza aktami sprawy. Artykuł 133 P.p.s.a. wyznacza pewne granice sprawy, w ramach których może poruszać się sąd, przyjmując dany stan faktyczny. Naruszenie tego przepisu ma miejsce jedynie w razie wyjścia poza te granice. Ewentualne błędy w odczytaniu akt skutkować będą niewłaściwym przedstawieniem stanu sprawy, czyli naruszeniem art. 141 § 4 P.p.s.a. (por. B. Gruszczyński - Komentarz do art. 174 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi opubl. Lex 2011 r. jak również powołane tam wyroki NSA: z dnia 27 sierpnia 2010 r., II FSK 558/09, niepubl., oraz z dnia 24 czerwca 2009 r., II FSK 287/08, LEX nr 510901), który to zarzut nie został w skardze kasacyjnej podniesiony. Zatem, wobec tak sformułowanych zarzutów skargi kasacyjnej należało orzec o jej oddalaniu na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 1 P.p.s.a.