II FSK 920/10
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2011-02-22
Skład orzekający: Jacek Brolik, Stanisław Bogucki, Anna Maria Świderska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ egzekucyjny lub sąd administracyjny może merytorycznie badać zarzuty dotyczące istnienia lub wysokości zobowiązania pieniężnego, jeśli kwestia ta jest przedmiotem odrębnego postępowania administracyjnego, podatkowego lub sądowego?Ratio decidendi
Organ egzekucyjny, w sytuacji gdy zarzut zobowiązanego jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym, lub gdy zobowiązany kwestionuje wymagalność należności z uwagi na jej wysokość ustaloną w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia, jest zobowiązany do wydania postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu. Sąd administracyjny, rozpoznając skargę na takie postanowienie, nie bada merytorycznie zasadności zarzutów egzekucyjnych, jeśli kwestia ta jest przedmiotem innego postępowania.Stan faktyczny
Spółka T. S.A. kwestionowała postępowanie egzekucyjne dotyczące zaległości w podatku od nieruchomości za styczeń 2008 r. Zarzuty spółki dotyczyły istnienia nadpłaty w podatku od nieruchomości za rok 2007, która miała pomniejszyć zobowiązanie za rok 2008. Organ egzekucyjny (Burmistrz Miasta C.) wydał tytuł wykonawczy, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji o uznaniu zarzutów za nieuzasadnione, powołując się na art. 34 § 1a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, gdyż kwestia nadpłaty była przedmiotem odrębnego postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę spółki, a następnie Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną od wyroku WSA.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Brolik, Sędziowie: NSA Stanisław Bogucki, NSA Anna Maria Świderska (sprawozdawca), Protokolant Anna Dziosa, po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2011 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej T. S.A. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 17 listopada 2009 r. sygn. akt I SA/Gl 273/09 w sprawie ze skargi T. S.A. z siedzibą w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 30 grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych oddala skargę kasacyjną.
Wyrokiem z dnia 17 listopada 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, w sprawie sygn. akt I SA/Gl 273/09 oddalił skargę T. S.A. z siedzibą w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 30 grudnia 2008 roku w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych.
Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym ustalonym w toku postępowania podatkowego i przyjętym przez sąd I instancji.
Postanowieniem z dnia 30 grudnia 2008 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy postanowienie Burmistrza Miasta C. z dnia 5 czerwca 2008 r. w sprawie uznania za nieuzasadnione zarzutów T. S.A. na postępowanie egzekucyjne prowadzone w oparciu o tytuł wykonawczy Nr [...] z dnia 10 marca 2008 r. wystawiony przez Burmistrza Miasta C. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że Burmistrz Miasta C. wystawił przeciw T. S.A. tytuł wykonawczy dotyczący zaległości w podatku od nieruchomości za styczeń 2008 r. (rata I) w kwocie 34.350 zł. Jako podstawę powstania dochodzonej należności wskazał w nim deklarację podatkową z dnia 11 stycznia 2008 r., w której podatniczka zadeklarowała podatek od nieruchomości za rok 2008 w kwocie 412.167 zł. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 34 § 1a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz.U. z 2002 r., Nr 110, poz. 968 ze zm.)- dalej "u.p.e.a.", jeżeli zarzut zobowiązanego jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym albo zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia, wierzyciel wydaje postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu. W rozpatrywanej sprawie zarzut Spółki sprowadzał się do zanegowania dokonanej przez organ podatkowy I instancji oceny skuteczności korekty deklaracji podatkowej, a w konsekwencji wystąpienia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2007 r. Z treści pism procesowych Spółki wynika, że w jej ocenie zaliczenie nadpłaty na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych przybrałoby postać zaliczenia jej na dochodzoną przez Burmistrza Miasta C. należność z tytułu I raty podatku od nieruchomości za 2008 r. W związku z tym organ odwoławczy podniósł, że okoliczności będące przedmiotem zarzutu zgłoszonego przez T. S.A. były rozpoznawane przez Kolegium w toku postępowania z odwołania Spółki od decyzji Burmistrza Miasta C. z dnia 25 marca 2008 r. w sprawie: określenia wysokości podatku od nieruchomości za 2007 r. oraz. odmowy stwierdzenia nadpłaty w tym podatku. Obecnie ponownie są przedmiotem rozpoznania przez organ podatkowy I instancji. Organ odwoławczy stwierdził zatem, że wypełniona została hipoteza art. 34 § 1a u.p.e.a., a zatem wierzyciel powinien orzec o niedopuszczalności zarzutu. W opinii Kolegium rozstrzygnięcie Burmistrza Miasta C. wywołuje skutek procesowy - polegający na negatywnym rozpatrzeniu środka prawnego wniesionego przez zobowiązaną - tożsamy z rozstrzygnięciem o niedopuszczalności zarzutu, pomimo, że nie odpowiada swym brzmieniem treści art. 34 § 1a u.p.e.a.. Zgodnie z art. 76a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz.U. z 2005r. Nr 8 poz. 60) w sprawach zaliczenia nadpłaty na poczet zaległych oraz bieżących zobowiązań podatkowych wydaje się postanowienie. O sposobie zarachowania konkretnych kwot nadpłaty na poczet konkretnego zobowiązania podatkowego (jego raty) decyduje właściwy organ podatkowy a nie podatnik, chociaż zaliczenie takie nastąpić może wyłącznie na jego wniosek - art. 76 § 1 in fine Ordynacji podatkowej. W dniu wystawienia tytułu wykonawczego, na podstawie którego prowadzone jest wobec Spółki postępowanie egzekucyjne, brak było postanowienia Burmistrza Miasta C. w sprawie zaliczenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2007 r. na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych. Wobec niewydania przez Burmistrza Miasta C. postanowienia o zaliczeniu nadpłaty na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych nie można skutecznie powoływać się na zaliczenie nadpłaty w podatku na poczet dochodzonej należności.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, spółka wniosła o uchylenie postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 30 grudnia 2008 r. oraz postanowienia organu pierwszej instancji, zarzucając naruszenie art. 7, art. 75 i art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a.. Skarżąca wskazała, że naruszenie wymienionych przepisów polegało na niezgromadzeniu materiału dowodowego w zakresie nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2007 r., a w konsekwencji braku ustaleń stanu faktycznego w zakresie tego, czy nadpłata powstała, w jakiej wysokości i jaki miała wpływ na płatność podatku od nieruchomości za 2008 r. Ponadto podniosła zarzut naruszenia art. 33 pkt 1 u.p.e.a. w związku z art. 21 § 2, art. 72 § 1 pkt 1 oraz art. 76 § 1 Ordynacji podatkowej, które polegało na uznaniu istnienia obowiązku zapłaty podatku zadeklarowanego na 2008 r. w sytuacji, gdy za 2007 r. pozostała nierozliczona nadpłata w tym podatku, która pomniejszała płatność podatku należnego za 2008 r.
W uzasadnieniu skargi T. S.A. wskazała, że przedmiotem egzekucji jest zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2008 r., należące do właściwości Burmistrza Gminy i Miasta C., według treści rubryki nr 30 tytułu wykonawczego, należność wynika z deklaracji podatkowej za 2008 r. Jednakże w związku ze złożeniem korekty deklaracji na podatek od nieruchomości za 2007 r., powstała w nim nadpłata. Wobec tego podatniczka złożyła wniosek o zaliczenie tej nadpłaty na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych. Burmistrz Gminy i Miasta C., wystawiając tytuł wykonawczy, nie uwzględnił, że w związku z wnioskiem skarżącej o zaliczenie nadpłaty na poczet przyszłych zobowiązań, kwota zadeklarowana na podatek od nieruchomości za rok 2008 podlega zapłacie po pomniejszeniu o kwotę nadpłaty za rok 2007. Skarżąca zarzuciła, że organ odwoławczy nie zgromadził i nie ocenił materiału dowodowego, na podstawie którego można stwierdzić, czy egzekwowany obowiązek istniał, tj. jaka nadpłata powstała w związku z zapłatą w roku 2007 r. kwoty wyższej niż zadeklarowana. Skarżąca wskazała, że zgodnie z art. 21 § 2 Ordynacji podatkowej, jeżeli przepisy prawa podatkowego nakładają na podatnika obowiązek złożenia deklaracji (...) podatek wykazany w deklaracji jest podatkiem do zapłaty, z zastrzeżeniem art. 21 § 3 Ordynacji podatkowej. Natomiast zgodnie z art. 81 § 1 Ordynacji podatkowej, jeżeli odrębne przepisy nie stanowią inaczej, podatnicy, płatnicy i inkasenci mogą skorygować uprzednio złożoną deklarację. Korekta deklaracji jest nową deklaracją w zakresie tego samego zobowiązania podatkowego i wywiera te same skutki prawne jak deklaracja pierwotna. Z art. 21 § 2 w związku z art. 81 § 1 Ordynacji podatkowej wynika zatem, że kwota podatku wykazanego w korekcie deklaracji jest podatkiem do zapłaty. Jedynym sposobem zakwestionowania wysokości zobowiązania podatkowego wynikającego z deklaracji (korekty deklaracji) jest wydanie decyzji określającej zobowiązanie podatkowe i to w dodatku po przeprowadzeniu postępowania podatkowego. Tymczasem w sprawie podatku od nieruchomości za rok 2007, decyzja taka nie została wydana. Biorąc powyższe pod uwagę, kwotą należnego od skarżącej podatku od nieruchomości za rok 2007 jest kwota wykazana w korekcie deklaracji. Z uwagi na to, że T. S.A. zapłaciła podatek w wysokości wyższej niż wykazana w korekcie deklaracji na podatek od nieruchomości za rok 2007, w tym zakresie powstała nadpłata podatkowa. Wobec tego - w związku ze złożeniem deklaracji na podatek od nieruchomości za rok 2008 - należało zaliczyć powstałą nadpłatę na poczet tego zobowiązania. Niewydanie przez organ podatkowy postanowienia o zaliczeniu nadpłaty na poczet zobowiązania w podatku od nieruchomości, nie oznacza, że nadpłata ta nie powinna - zgodnie z wnioskiem podatnika - zostać zaliczona na poczet tego zobowiązania. W związku z tym, żądanie Burmistrza Gminy i Miasta C. dotyczące zapłacenia jakiejkolwiek kwoty ponad tę, która wynika z deklaracji, przy nieuwzględnieniu wniosku skarżącej o zaliczenie nadpłaty za rok 2007 na poczet przyszłych zobowiązań, jest bezpodstawne i narusza art. 33 pkt 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z art. 21 § 2 oraz w związku z art. 72 § 1 pkt 1 oraz art. 76 § 1 Ordynacji podatkowej.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko.
Oddalając przedmiotową skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wskazał, że przy wydaniu zaskarżonego postanowienia nie doszło do naruszenia przepisów postępowania. Podniesiony w kontrolowanym postępowaniu zarzut skarżącej dotyczył tego, że organ egzekucyjny nie uwzględnił, iż w wyniku korekty deklaracji podatkowej dotyczącej 2007 r. wystąpiła nadpłata w podatku od nieruchomości za 2007 r. i nie zaliczył wymienionej nadpłaty na poczet należności skarżącej z tytułu pierwszej raty podatku od nieruchomości za 2008 r.
W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ odwoławczy wskazał, że okoliczności będące przedmiotem zarzutu zgłoszonego przez T. S.A., były rozpoznawane przez ten organ w toku postępowania z odwołania wymienionej Spółki od decyzji Burmistrza Miasta C. z dnia 25 marca 2008 r. w sprawie: określenia spółce wysokości podatku od nieruchomości za 2007 r. oraz. odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2007 r.. Z uwagi na uchylenie decyzji organu pierwszej instancji, okoliczności te ponownie są przedmiotem rozpoznania przez Burmistrza Miasta C. jako organ podatkowy I instancji.
WSA podkreślił, że zgodnie z art. 34 § 1a u.p.e.a., jeżeli zarzut zobowiązanego jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym albo zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia, wierzyciel wydaje postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu. Organ odwoławczy trafnie stwierdził zatem, iż w rozpoznawanej sprawie spełnione zostały warunki zastosowania art. 34 § 1a ustawy egzekucyjnej i orzekł o niedopuszczalności zarzutu skarżącej dotyczącego kwestii nadpłaty – która jest przedmiotem rozpoznania w odrębnym postępowaniu podatkowym. Prawidłowo również w zaskarżonym postanowieniu organ odwoławczy podkreślił, że rozstrzygnięcie o uznaniu zarzutów zobowiązanej za nieuzasadnione, wywołuje skutek procesowy - polegający na negatywnym rozpatrzeniu wniesionego przez nią środka prawnego - tożsamy z rozstrzygnięciem o niedopuszczalności zarzutu, pomimo, że nie jest dosłownym powtórzeniem treści art. 34 § 1a ustawy egzekucyjnej.
Odnosząc się do zarzutów skargi sąd I instancji podkreślił, że przedmiotem postępowania egzekucyjnego nie jest ustalenie treści obowiązku obciążającego stronę zobowiązaną, lecz doprowadzenie do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym. Nie zasługiwały zatem na uwzględnienie zarzut skargi dotyczący naruszenia przez organ odwoławczy przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 75 i art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a w szczególności kwestii dotyczących wysokości zobowiązania podatkowego, tj. braku uwzględnienia podnoszonego zarzutu nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2007 r. W zaskarżonym postanowieniu organ odwoławczy zawarł bowiem ustalenia, że decyzja dotycząca nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2007 r. jest przedmiotem odrębnego postępowania toczącego się ponownie przed organem podatkowym I instancji - po uchyleniu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze - poprzedniej decyzji tego organu i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia. Wobec powyższego trafne w ocenie WSA są motywy zaskarżonego rozstrzygnięcia, w których organ odwoławczy podkreślił, że przepis art. 34 § 1 a u.p.e.a. zobowiązuje wierzyciela do wydania postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, jeśli zarzut zobowiązanego jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym.
Bezpodstawny był zatem zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 33 pkt 1 ustawy egzekucyjnej w związku z art. 21 § 2, art. 72 § 1 pkt 1, art. 76 § 1 Ordynacji podatkowej.
Powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargą kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego zaskarżyła podatniczka domagając się jego uchylenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu oraz zasądzenia kosztów postępowania.
Rozstrzygnięciu sądu I instancji, na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej " p.p.s.a.", zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, polegające na naruszeniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" w związku z art. 151 oraz w związku z art. 134 § 1 p.p.s.a., w związku z art. 23 § 3, art. 34§1, §1a i§2 u.p.e.a. oraz z art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., a także w związku z art. 33 pkt 1 u.p.e.a., art. 21 § 2 i § 3, art. 72 § l pkt l, art. 76 § l, art. 76a § l, art. 120, art. 121 § l oraz art. 123 Ordynacji podatkowej, gdyż Sąd nie uchylił postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach, które naruszało wskazane wyżej przepisy postępowania, zaś naruszenia te polegały na: wydaniu postanowienia, którego sentencja jest sprzeczna z jego uzasadnieniem, co doprowadziło do wydania przez Kolegium postanowienia w innej sprawie niż sprawa, w której T. S.A. wniosła zażalenie; wydaniu postanowienia, z którego uzasadnienia - wbrew sentencji - wynika, że jego przedmiotem jest stwierdzenie niedopuszczalności zgłoszonych zarzutów, co oznacza, że wydanie postanowienia tej treści przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach było nieuprawnione, gdyż Kolegium nie jest podmiotem właściwym w tej sprawie, uchyleniu się od merytorycznego rozpatrzenia zażalenia na postanowienie wierzyciela o odmowie uznania zarzutów, utrzymaniu w mocy postanowienia o odmowie uznania zarzutów, pomimo zasadności zarzutu nieistnienia egzekwowanego obowiązku.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej pełnomocnik podatniczki podkreślił, że z sentencji postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., które było przedmiotem skargi rozstrzygniętej zaskarżonym wyrokiem, wynika, że utrzymało ono postanowienie wierzyciela, które z kolei zostało wydane na podstawie art. 34 § 1 u.p.e.a.. Postanowienie Kolegium - jak wynika z jego sentencji - dotyczyło zatem kontroli prawidłowości merytorycznego stanowiska wierzyciela, tj. Gminy C., w sprawie zgłoszonego zarzutu, o którym mowa w art. 33 pkt 1 u.p.e.a.. Potwierdza to chociażby powołanie art. 34 § 2 u.p.e.a. jako podstawy prawnej postanowienia Kolegium; z brzemienia tego przepisu wyraźnie wynika, że zażalenie przysługuje wyłącznie na postanowienie wierzyciela, o którym mowa w art. 34 § 1 u.p.e.a.. Z kolei z uzasadnienia postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. wynika, że przedmiotem rozstrzygnięcia była odmowa rozpatrzenia zarzutów ze względów formalnych, a więc rozstrzygnięcie to było rozstrzygnięciem, o którym mowa w art. 34 § 1a u.p.e.a.. Sentencja postanowienia Kolegium jest zatem sprzeczna z jego uzasadnieniem. W konsekwencji Kolegium dokonało rozstrzygnięcia w innej sprawie niż sprawa, która była przedmiotem zażalenia złożonego przez T. S.A., co stanowi naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a..
W konsekwencji powyższych naruszeń doszło również do sytuacji, w której postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu zostało wydane przez podmiot nieuprawniony. Z treści art. 34 § 1a u.p.e.a. wyraźnie wynika, że kompetencja w tym zakresie przysługuje wierzycielowi, tj. Burmistrzowi Miasta C. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., które w oparciu o ten przepis wydało postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, jest dla Burmistrza Gminy C. organem wyższego stopnia (art. 23 § 3 u.p.e.a.), ale nie jest wierzycielem w rozumieniu art. 34 § 1a u.p.e.a.. Dlatego nie mogło wydać postanowienia, którego przedmiotem jest w istocie niedopuszczalność zgłoszonego zarzutu. W dalszej części uzasadnienia skargi kasacyjnej podniesiono argumentację prezentowaną uprzednio w skardze do sądu I instancji odnoszącą się do skuteczności korekty deklaracji w podatku od nieruchomości za 2007 rok dokonanej przez skarżącą.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna podlega oddaleniu.
Skarga kasacyjna jest środkiem odwoławczym o wysokim stopniu sformalizowania. Zgodnie z treścią art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)- dalej "p.p.s.a." skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Prawidłowo sformułowana skarga kasacyjna powinna zawierać zarzuty, oparte na podstawach kasacyjnych wymienionych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. oraz adekwatne do nich uzasadnienie, wyjaśniające sposób naruszenia każdego ze wskazanych przepisów oraz wpływ tych naruszeń na wynik sprawy. Kontrolowany środek odwoławczy zawiera jedynie zarzuty naruszenia prawa procesowego. Stawiając w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przepisów postępowania skarżący ma obowiązek wykazania poprzez przytoczenie adekwatnego do zarzutu uzasadnienia, na czym naruszenie przepisów postępowania polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Rozpatrywana skarga kasacyjna nie sprostała tym wymogom. Powołane w jej petitum w jednym ciągu jako podstawa zaskarżenia przepisy prawa nie zostały bowiem powiązane z konkretnymi naruszeniami prawa, których w ocenie autora skargi kasacyjnej dopuściła się sąd I instancji, a w uzasadnieniu skargi zabrakło argumentacji wskazującej na ich wpływ na wynik sprawy.
Istota zarzutów sformułowanych w ocenianej skardze kasacyjnej sprowadza się do zanegowania stanowiska sądu I instancji oraz organu odwoławczego o niedopuszczalności merytorycznej kontroli zasadności zarzutów egzekucyjnych, w sytuacji, gdy są one przedmiotem oceny w innym postępowaniu. W swojej skardze kasacyjnej, nie negując ustalonego w sprawie stanu faktycznego, który legł u podstaw rozstrzygnięcia sądu I instancji, skarżąca domaga się oceny trafności zarzutu nieistnienia egzekwowanego obowiązku na skutek złożonej przez nią korekty deklaracji podatkowej z wnioskiem o stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2007 rok. Uzasadniając swoje stanowisko skarżąca próbuje wykreować w oparciu o wyrywkowo powoływane w skardze kasacyjnej i wadliwie interpretowane przepisy ordynacji podatkowej własny obraz stanu faktycznego w sprawie niniejszej.
Przechodząc do oceny skargi kasacyjnej, na wstępie wskazać należy, że w sytuacji, gdy podatnik złożył korektę zeznania wraz z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty, wykazując wysokość zobowiązania w mniejszej kwocie od uprzednio wykazanej, to jego sytuacja może kształtować się w dwojaki sposób. Organ podatkowy nie kwestionuje dokonanej korekty może wydać postanowienie o zaliczeniu nadpłaty zgodnie z wnioskiem podatnika, i wówczas istnieje podstawa do uwzględnienia nadpłaty w dokonywanych rozliczeniach podatkowych. Natomiast kwestionując wysokość zobowiązania podatkowego wynikającą ze skorygowanego zeznania organ wszczyna z urzędu postępowanie podatkowe (art. 165 § 1 Ordynacji podatkowej), określa w formie decyzji prawidłową wysokość zobowiązania podatkowego (art. 21 § 3 Ordynacji podatkowej), a następnie rozstrzyga co do istoty wniosek podatnika o stwierdzenie nadpłaty. Z akt sprawy wynika, że z tą drugą sytuacją mamy do czynienia w sprawie niniejszej, bowiem postępowanie w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego skarżącej w podatku od nieruchomości za 2007 rok jest w toku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 18 grudnia 2008 roku uchyliło rozstrzygnięcie organu podatkowego I instancji - Burmistrza Miasta C. z 25 marca 2008 roku i przekazało sprawę dotyczącą określenia wysokości zobowiązania skarżącej w tym podatku za 2007 rok i stwierdzenia w nim nadpłaty organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Wobec powyższego nie jest oparte na prawdzie twierdzenie skarżącej o istnieniu nadpłaty podlegającej zaliczeniu na poczet jej zobowiązania za 2008 rok. Wobec toczącego się postępowania podatkowego w przedmiocie określenia zobowiązania skarżącej w podatku od nieruchomości za 2007 rok nie mogła ona skutecznie domagać się uwzględnienia nieistniejacej nadpłaty.
Zgodnie z art. 34 § 1a.u.p.e.a., stanowiącym podstawę rozstrzygnięcia organu odwoławczego, jeżeli zarzut zobowiązanego jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym albo zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia, wierzyciel wydaje postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu. Z literalnego brzmienia cytowanego przepisu jednoznacznie wynika, że niejako pozbawia on organ – wierzyciela i sąd I instancji możliwości merytorycznego badania zasadności zarzutu zgłoszonego w toczącym się postępowaniu egzekucyjnym jeśli kwestia ta była już przedmiotem rozpoznania w innym postępowaniu dotyczącym tego samego obowiązku. Wniosek spółki o stwierdzenie nadpłaty w podatku od nieruchomości jest przedmiotem odrębnego postępowania toczącego się w tym zakresie, tak więc prawidłowo organ odwoławczy stwierdził niedopuszczalności podniesionego przez skarżąca zarzutu.
W tym miejscu wskazać należy, że za niezasadny uznać należało sformułowany przez skarżącą zarzut wydania przez organ odwoławczy rozstrzygnięcia w innej sprawie niż stanowiącej przedmiot zażalenia podatniczki, w oparciu o inną podstawę prawną. Podkreślić bowiem należy, że w ramach modelu postępowania dwuinstancyjnego organ odwoławczy jest instancją merytoryczną. Dlatego zmiana podstawy prawnej rozstrzygnięcia przez organ odwoławczy nie stanowi naruszenia prawa. Wręcz przeciwnie dostrzegając błąd organu I instancji organ odwoławczy zobowiązany był do jego skorygowania. Zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. W sytuacji, gdy nie jest konieczne uzupełnienie materiału dowodowego w całości lub w znacznej części uchylenie rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji musiałoby nastąpić tylko z tego powodu, że organ odwoławczy uważa, iż materiał dowodowy należy inaczej ocenić i w oparciu tę ocenę zastosować inne przepisy prawa. Takie rozstrzygnięcie stwarzałoby jedynie iluzję zachowania zasady dwuinstancyjności. Stanowisko organu pierwszej instancji sprowadzałoby się bowiem w istocie do powtórzenia w wydanym rozstrzygnięciu stanowiska organu odwoławczego. Organ odwoławczy wówczas narzucałby organowi pierwszej instancji sposób załatwienia sprawy. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 lipca 2010 roku w sprawie sygn. akt II OSK 1143/09 dostępny w internecie www.cbois.nsa.gov.p). W sprawie niniejszej nie doszło więc do zarzucanej sprzeczności pomiędzy sentencją, a uzasadnieniem zaskarżonej decyzji, której w ocenie kasatora nie dostrzegł sąd I instancji, ani do zarzucanej zmiany przedmiotu rozstrzygnięcia. Niedopuszczalna byłaby bowiem zmiana przez organ odwoławczy przedmiotu rozstrzygnięcia polegająca na orzeczeniu zamiast w zakresie zgłoszonego zarzutu w przedmiocie np. przedawnienia zobowiązania podatkowego objętego tytułem wykonawczym. Z sytuacją taką nie mieliśmy jednak do czynienia w kontrolowanym postępowaniu. Przedmiotem rozpoznania przez organy obu instancji była ta sama sprawa pod względem przedmiotowym i podmiotowym, co czyni niezasadnym podniesiony zarzut.
Reasumując wskazać należy, że z uwagi na niebudzącą wątpliwości treść art. 34 § 1a u.p.e.a., ani sąd I instancji, ani też egzekucyjny organ odwoławczy nie zajmował się zagadnieniem merytorycznej zasadności zgłoszonych zarzutów egzekucyjnych. Powyższe czyni niezasadnym zarzut naruszenia przywołanych w skardze przepisów ordynacji podatkowej dotyczących nadpłaty art. 21 § 2 i § 3, art. 72 § 1 pkt 1, art. 76 § 1, art. 76a § 1, art. 120, art. 121 § 1 oraz art. 123 Ordynacji podatkowej.
Jak zostało podkreślone na wstępie rozważań w sprawie niniejszej, stosowanie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny - poza przypadkami nieważności postępowania - rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Oznacza to związanie sądu podniesionymi w tej skardze zarzutami. Skoro zarzuty te okazały się bezzasadne skarga kasacyjna stosownie do art. 184 p.p.s.a. podlegała oddaleniu.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło