II FZ 103/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Jacek Brolik, , , po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Stowarzyszenia P. z siedzibą w B. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 listopada 2011 r. sygn. akt III SA/Wa 810/11 w zakresie odmowy dopuszczenia do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania Stowarzyszenia P. z siedzibą w B. w sprawie ze skargi D. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 20 grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji w sprawie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów postanawia uchylić zaskarżone postanowienie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 17 listopada 2011 r., sygn. akt III SA/Wa 810/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił dopuszczenia w charakterze uczestnika postępowania Stowarzyszenia P. z siedzibą w B. w sprawie ze skargi D. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 20 grudnia 2010 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003 r. od dochodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów. Zdaniem Sądu, statut Stowarzyszenia zawiera słuszne idee, które jednak nie przekładają się na problematykę tej sprawy i nie mają związku z jej materialno – prawną podstawą, a więc decyzjami wydanymi przez Dyrektora Izby Skarbowej. W tym przypadku nie ma zastosowania art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270; dalej: p.p.s.a.). W zażaleniu od powyższego postanowienia Stowarzyszenie zarzuciło dowolną i rażącą interpretację art.33 § 2 w zw. z art. 25 § 4 w zw. z art. 9 p.p.s.a. Stowarzyszenie wniosło o uchylenie wydanego postanowienia i uznanie, iż zgodnie z treścią art. 33 § 2, art. 9 p.p.s.a. w związku z § 5 pkt 1, 8, 9 oraz § 6 pkt 1 statutu Stowarzyszenia P., doszło do bezprawnego pozbawienia Stowarzyszenia udziału w w/w sprawie w charakterze uczestnika oraz o odstąpienie od opłaty zażalenia w kwocie 100 zł, bowiem Stowarzyszenie P. jest organizacją pożytku publicznego – co sądowi jest wiadomym z urzędu (Sąd jest w posiadaniu odpisu KRS) i zgodnie z ustawą o wolontariacie jest zwolnione z opłat sądowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 33 § 2 p.p.s.a. udział w charakterze uczestnika może zgłosić osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy jej statutowej działalności. We wniosku Stowarzyszenie P. z siedzibą w B. wniosło o dopuszczenie do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 810/11 dotyczącej D. M. W ocenie Stowarzyszenia doszło do rażącego naruszenia prawa przez Dyrektora Urzędu Skarbowego w B. oraz Dyrektora Izby Skarbowej w W., poprzez uniemożliwienie skarżącemu rzeczywistego udziału w prowadzonym przez Urząd Skarbowy postępowaniu. Polegało ono na nie zawiadamianiu ustanowionego pełnomocnika o czynnościach i wydawanych decyzjach a tym samym uniemożliwiono skarżącemu profesjonalną ochronę swoich praw. W sprawie doszło także, w opinii Stowarzyszenia do nadużycia uprawnień urzędników reprezentujących Skarb Państwa, poprzez jednostronną i bezprawną interpretację dowodów przedstawionych przez skarżącego na pokrycie swojego majątku. Stowarzyszenie podkreśliło także, że po zapoznaniu się z dokumentami uznano, że doszło do nieprzestrzegania praw obywatela, a także obowiązków organów władzy publicznej – Dyrektora Urzędu Skarbowego w B. oraz Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W., mającego na celu niszczenie przedsiębiorców w Polsce. W świetle powyższej argumentacji zważyć należy, że treść art. 33 § 2 p.p.s.a. nie ogranicza bowiem uprawnienia wnioskującego do zgłoszenia udziału w tym postępowaniu, ponieważ cele statutowe tego Stowarzyszenia obejmują między innymi: działanie na rzecz przestrzegania praw obywatela i obowiązków organów władzy publicznej, w tym ustawodawczej, wykonawczej, organów ścigania, wymiaru sprawiedliwości, zawartych szczególnie w Konstytucji RP, umowach międzynarodowych i obowiązujących przepisach prawa; podejmowanie interwencji oraz reprezentowanie obywateli i innych podmiotów wobec organów władzy publicznej i innych instytucji państwowych i samorządowych, w ochronie ich słusznych interesów lub w przypadkach zagrożenia porządku prawnego oraz bezpieczeństwa, a także udział w postępowaniach prowadzonych przez te organa w granicach prawem dopuszczalnych, w tym prowadzenie mediacji w sprawach karnych, cywilnych rodzinnych – jako mediatorzy społeczni i zawodowi, o ile spełniają przewidziane prawem wymagania (§ 5 pkt 1 i 8 statutu Stowarzyszenia). Ponadto Stowarzyszenie realizuje swoje cele m.in.: poprzez udział w postępowaniach przygotowawczych, sądowych, wykonawczych i administracyjnych i innych dla ochrony praw i wolności człowieka i obywatela (§ 6 pkt 1 statutu Stowarzyszenia). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego należy uznać, że wniosek Stowarzyszenia P. z siedzibą w B. o dopuszczenie do udziału w postępowaniu o sygn. akt III SA/Wa 810/11 ma oparcie w cytowanym powyżej art. 33 § 2 p.p.s.a. Nie jest natomiast zasadny pogląd Stowarzyszenia, że jako organizacja pożytku publicznego powinno zostać zwolnione od kosztów sądowych. Przepis art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (t.j. Dz. U. z 2010 r. Nr 234, poz. 1536 ze zm.) nie jest podstawą do przyjęcia, że organizacje pożytku publicznego z mocy prawa są zwolnione od kosztów sądowych. Przepis ten stanowi, że organizacji pożytku publicznego przysługuje, na zasadach określonych w przepisach odrębnych, zwolnienie od opłat sądowych w odniesieniu do prowadzonej przez nią działalności pożytku publicznego. Przepis art. 24 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie odsyła do przepisów odrębnych, a zatem nie stanowi samodzielnej podstawy zwolnienia od opłat sądowych. Natomiast przepisy Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują z mocy prawa zwolnienia od opłat sądowych organizacji pożytku publicznego. Zgodnie z art. 240 p.p.s.a. Rada Ministrów może, w drodze rozporządzenia, zwolnić organizacje społeczne od obowiązku uiszczania wpisu w ich własnych sprawach. Takie rozporządzenie nie zostało jednak wydane, dlatego też nie można zgodzić się z poglądem zaprezentowanym w zażaleniu, że Stowarzyszenie jest zwolnione od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych (por. postanowienie NSA z dnia 25 października 2011 r., sygn. akt II OZ 1018/11). Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji, na mocy art. 185 § 1 w związku z art. 197 p.p.s.a.