II FZ 195/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Jacek Brolik po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. sp. z o.o. w P. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 27 kwietnia 2009 r., sygn. akt I SA/Po 190/08 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi P. sp. z o.o. w P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 7 grudnia 2007 r., nr (...) w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2002 r. postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2009 r., sygn. akt I SA/ Po 190/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił P. Sp. z o.o. w P. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia Sąd wskazał, iż spółka wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych - wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 2.953 zł. We wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazała, że wysokość kapitału zakładowego nominalnego wynosi 1.000.000 zł a za rok 2008 - minus 15.016,45 zł. Wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok wyniosła 10.064 zł, natomiast wysokość zysku - 11.151,90 zł. Wyjaśniła również, iż stan rachunków bankowych w F.Bank oraz w l. Bank wynosi odpowiednio minus 3.092.597 zł oraz 0 zł. Oba konta są zablokowane. Na podstawie dokumentów złożonych przez spółkę Sąd ustalił, że w okresie od 1 stycznia 2008r. do 31 grudnia 2008r. przychód skarżącej wyniósł 136.600,00 zł, koszty uzyskania przychodów 136.898,00 zł i strata 298,67 zł. Z załączonych deklaracji VAT - 7 za okres listopad - styczeń 2008/2009r. wynika, że podstawa opodatkowania wynosiła odpowiednio 10.400 zł, 1.400 zł i 400 zł. Ponadto z wymienionej deklaracji wynika, iż spółka w powyższych miesiącach nabyła towary i usługi, których wartość netto wynosiła odpowiednio 10.190 zł, 1.347 zł i 5.678 zł i wobec tego wykazała podatek podlegający wpłacie do urzędu skarbowego w wysokości 46 zł i 12 zł oraz nadwyżkę podatku naliczonego do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy. Skarżąca podała także, iż prowadzi działalność gospodarczą w stopniu ograniczonym i nie zatrudnia pracowników. Koszty utrzymania, jakie ponosi spółka obejmują koszty najmu, energii elektrycznej, opłaty za wodę, gaz, koszty telefonów stacjonarnych oraz komórkowych i wynoszą 2.000-2.500 zł. Oceniając zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153,poz. 1270 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.) skonstatował, że nie zachodzą okoliczności, które by uzasadniały przyznanie prawa pomocy. W ocenie Sądu, strata w prowadzonej działalności gospodarczej jest wynikiem bilansowym kosztów nad przychodami i prowadzi do braku dochodu, jako podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym. Nie uzasadnia ona potrzeby kredytowania skarżącej należnych opłat sądowych. Nadto Sąd stwierdził, że skarżąca całkowicie pominęła okoliczność, która pozwoliła jej na zabezpieczenie środków na wynagrodzenie dla swojego pełnomocnika - radcy prawnego J. K. W zażaleniu spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, zarzucając naruszenie art.246 § 2 pkt 1 w zw. z art. 243 § 1 p.p.s.a., wywodząc, iż Sąd pierwszej instancji błędnie ocenił sytuację w jakiej znalazła się spółka. Jak podkreślił pełnomocnik spółki kryzys gospodarczy spowodował nieufność konsumentów do rynku, co wpłynęło na spadek obrotów spółki. Wskazał także, że żądanie dopłat od wspólników nie stanowi samodzielnego argumentu przemawiającego za odmową wnioskowanego zwolnienia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Podkreślenia wymaga, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Stosownie do art. 243 § 1 i art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym może zostać przyznane na wniosek strony, będącej osobą prawną, jeżeli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z brzmienia powołanych przepisów jednoznacznie wynika, że ciężar dowodu w zakresie przesłanek warunkujących zwolnienie od kosztów sądowych obciąża stronę, która powinna wykazać i wyczerpująco uzasadnić okoliczności stanowiące podstawę żądania. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w świetle przedstawionych przez stronę okoliczności należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, że w obecnej kondycji finansowej spółki nie można przyjąć, że nie dysponuje ona żadnymi środkami na pokrycie wpisu sądowego. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że Sąd szczegółowo zbadał sytuację materialną spółki, porównał aktywa i pasywa, dokonał analizy bieżących wydatków i możliwości finansowych spółki, przeanalizował i odniósł się do wszystkich załączonych do akt sprawy dokumentów. Jak prawidłowo podkreślił Sąd pierwszej instancji z załączonych przez skarżącą wyciągów z rachunku bankowego prowadzonego przez l. Bank wynika, że saldo na rachunku bankowym jest dodatnie, na rachunku tym odnotowywane są obroty, przelewane były przez P.M.K. środki pieniężne (6 listopada 2008r. - 6.800,00 zł; 20 listopada 2008r. - 1.000,00 zł; 22 grudnia 2008r. - 700,00 zł; 20 stycznia 2009r. - 1.100,00 zł). Z rachunku tego skarżąca 6 listopada 2008r. przelała na rachunek bankowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wpis sądowy w sprawie o sygn. akt I SA/Po 1269/08 w wysokości 6.709 zł, ponadto na rachunek bankowy P. Sp. z o.o. w dniu 20 listopada 2008r. kwotę 1.085,84 zł, w dniu 22 grudnia 2008r. - 667,74 zł i w dniu 20 stycznia 2009r. kwotę 1.070,81 zł. Należy zgodzić się także z wnioskami Sądu pierwszej instancji odnośnie zabezpieczenia środków na wynagrodzenie dla swojego pełnomocnika. Słusznie podał Sąd, że do kosztów postępowania sądowego należą zarówno koszty sądowe, jak również inne wydatki. Zabezpieczając wydatki na koszty postępowania skarżąca powinna była w równym stopniu zadbać o możliwość pokrycia wszystkich ich składników, w tym przede wszystkim o charakterze publicznoprawnym. Ponadto nie można zgodzić się z pełnomocnikiem spółki, że jedynym argumentem za odmową skorzystania z prawa pomocy było zwrócenie uwagi na możliwość żądania dopłat od wspólników. Konkludując. Działania Sądu I instancji w niniejszej sprawie były prawidłowe, a wydane orzeczenie pozostaje w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa dotyczącymi przesłanek przyznania prawa pomocy określonych w art.246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.