II FZ 211/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Włodzimierz Kubiak po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. G. Sp. z o.o. w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 30 stycznia 2012 r., sygn. akt I SA/Kr 1857/11 w przedmiocie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi M. G. Sp. z o.o. w K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia 6 września 2011 r., nr [...] w przedmiocie podatku od gier za luty 2010 r. postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 30 stycznia 2012 r., sygn. akt I SA/Kr 1857/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odmówił M. G. Sp. z o.o. w K. (zwanej dalej: "spółką") przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, że z treści wniosku, oświadczenia o majątku i dochodach oraz akt sprawy wynika, iż spółka zajmuje się głównie działalnością w zakresie gier na automatach i gier na automatach o niskich wygranych, produkcją gier, zabawek, działalnością hotelarską, restauracyjną, rozrywkową i rekreacyjną. Kapitał zakładowy spółki wynosi 1.928.000 zł, kapitał zapasowy 40.389.791,11 zł, wartość środków trwałych 31.038.967,68 zł. Rachunek zysków i strat z dnia 31 marca 2011 r. wykazuje, że ostatni rok obrotowy spółka zamknęła stratą w wysokości – 9.890.506,67 zł przy przychodzie na poziomie 169.514.157 zł. Na dzień 31 grudnia 2010 r. skarżąca posiadała w kasie i na rachunkach kwotę 12.316.251,94 zł. W chwili obecnej strona posiada rachunek bankowy w Banku [...] w B. O/K., na którym na dzień 31 października 2011 r. zgromadzona była kwota 13.161,91 zł. Spółka argumentowała, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, bowiem w wyniku wprowadzenia nowych regulacji prawnych w zakresie stawek podatku od gier była zobowiązana uiścić należności podatkowe w wyższej o 46 mln zł kwocie. W toku postępowania skarżąca wskazywała ponadto, że jej majątek stanowią w przeważającej części automaty do gier o niskich wygranych, które w obecnym stanie prawnym nie mogą zostać spieniężone. Nadto sprzedaż majątku spółki miałaby charakter nieodwracalny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, powołując się na regulację zawartą w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), uznał żądanie strony za nieuzasadnione. Sąd zwrócił uwagę, że spółka prowadzi działalność gospodarczą znacznych rozmiarów, o czym świadczy wielkość przychodów za 2010 r., wysoka wartość kapitału zakładowego spółki, dysponowanie środkami trwałymi wycenianymi na sumę 31.038.967,68 oraz kapitałem zapasowym w wysokości 40.389.791,11 zł. Zdaniem Sądu, istotne pozostawało również posiadanie przez spółkę znacznego majątku, w szczególności nieruchomości, które mogą stanowić źródło pozyskania środków finansowych. Sąd podkreślił, że poniesienie straty, która nie oznacza jeszcze utraty płynności finansowej, nie mogło przesądzać o konieczności zwolnienia od kosztów sądowych. W zażaleniu na powyższe postanowienie M. G. Sp. z o.o. w K. wniosła o jego uchylenie i przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Spółka zarzuciła zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez uznanie, że nie zostały spełnione przesłanki do zwolnienia od kosztów sądowych i odmowę udzielenia tego zwolnienia w jakiejkolwiek części. Strona powtórzyła, że posiadany przez nią majątek nie może być spieniężony, gdyż stanowią go w przeważającej części automaty do gier o niskich wygranych, na które aktualnie nie ma popytu. Co więcej zbycie rzeczowych składników majątku doprowadziłoby – zdaniem strony - do niewypłacalności spółki, uniemożliwiając dalsze prowadzenie działalności, zaś sprzedaż majątku nieruchomego miałaby charakter nieodwracalny. Skarżąca wskazała, że w innych sprawach sądowoadministracyjnych uzyskała zwolnienie od kosztów sądowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Stosownie do art. 243 § 1 i 246 § 2 pkt 2 powołanej ustawy, prawo pomocy w zakresie częściowym może zostać przyznane na wniosek strony, będącej osobą prawną, jeżeli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z brzmienia powołanych przepisów jednoznacznie wynika, że ciężar dowodu w zakresie przesłanek warunkujących zwolnienie od kosztów sądowych obciąża stronę, która powinna wykazać i wyczerpująco uzasadnić okoliczności stanowiące podstawę żądania. W świetle przytoczonych unormowań Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. W pierwszej kolejności dostrzec należy, że wykazana przez stronę strata nie świadczy jeszcze o braku środków finansowych pozwalających uiścić należne koszty sądowe, które na danym etapie postępowania obejmują wpisy od skarg w łącznej kwocie ok. siedemdziesięciu tysięcy złotych (por. podobnie postanowienia NSA: z dnia 22 września 2011 r., sygn. akt II FZ 493/11 i z dnia 2 grudnia 2011 r., sygn. akt II FZ 666/11 – treść postanowień dostępna w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych na stronie www.nsa.gov.pl). Trafnie argumentował w tym zakresie Sąd pierwszej instancji wskazując przede wszystkim na skalę prowadzonej przez spółkę działalności gospodarczej, której przychody i koszty sięgały wielomilionowych kwot (przychody netto ze sprzedaży i zrównane z nimi za 2010 r. – 169.514.157 zł, koszty za 2010 r. – 175.835.420,81 zł). Jednocześnie zwrócenia uwagi wymaga, że część wykazanych kosztów uzyskania przychodów z tytułu amortyzacji (11.550.307,22 zł) miała charakter niepieniężny i nie rodziła obowiązku poniesienia wydatków w danym okresie. Z tego względu skarżąca powinna dysponować wolnymi środkami pieniężnymi na koniec 2010 r. Istotna dla rozstrzygnięcia pozostaje także wartość należącego do spółki majątku trwałego. Nawet jeżeliby przyjąć, – jak twierdzi strona – że automaty do gier stanowiące znaczną część jej majątku nie mogą zostać spieniężone z uwagi na brak popytu na tego rodzaju ruchomości, to nie można tracić z pola widzenia, że skarżąca posiada również inne składniki majątku o znacznej wartości np. środki transportowe. W takiej sytuacji trudno podzielić argumentację strony, że nie posiada ona możliwości uzyskania jakiegokolwiek dochodu z posiadanego majątku, zaś sprzedaż należących do spółki dóbr (w tym nieruchomości) groziłaby jej niewypłacalnością czy też likwidacją. W świetle opisanych okoliczności za usprawiedliwioną należało uznać argumentację Sądu pierwszej instancji, który wywodził, że dane, jakimi dysponował nie mogły stanowić podstawy do zwolnienia skarżącej od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Twierdzenia spółki o trudnej sytuacji majątkowej nie mogły uzasadniać zadośćuczynienia żądaniu strony. O konieczności uwzględnienia zażalenia nie przesądzał również fakt przyznania spółce prawa pomocy w innej sprawie sądowoadministracyjnej. Podstawą kontroli zaskarżonego postanowienia były bowiem akta danej sprawy i konkretne, zaistniałe na gruncie rozpatrywanej sprawy, okoliczności. Z tych względów, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.