II FZ 335/17

Dnia 14 września 2017 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA : Jerzy Płusa po rozpoznaniu w dniu 14 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 14 marca 2017 r. sygn. akt I SA/Gd 745/16 w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej M.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 19 października 2016 r. sygn. akt I SA/Gd 745/16 w sprawie ze skargi M.K. i J.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia 15 kwietnia 2016 r., nr [...], [...] w przedmiocie nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2014 r. postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 14 marca 2017 r. sygn. akt I SA/Gd 745/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę kasacyjną M.K. (dalej jako "Skarżąca") od wyroku tego Sądu z dnia 19 października 2017 r. sygn. akt I SA/Gd 745/16, oddalającego skargę Skarżącej i J.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia 15 kwietnia 2016 r. w przedmiocie nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2014 r. oraz zwrócił Skarżącej kwotę 289 zł tytułem uiszczonego wpisu od skargi kasacyjnej. Przedstawiając w uzasadnieniu postanowienia stan sprawy Sąd pierwszej instancji podał, że zarządzeniem z dnia 25 stycznia 2017 r. wezwano pełnomocnika Skarżącej do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej, m.in. poprzez złożenie pełnomocnictwa procesowego, udzielonego na zasadach określonych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm.) - powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", z którego wynikałoby umocowanie pełnomocnika do reprezentowania Skarżącej przed sądami administracyjnymi/Naczelnym Sądem Administracyjnym, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. W odpowiedzi na powyższe wezwanie pełnomocnik Skarżącej w piśmie z dnia 22 lutego 2017 r. stwierdził, że znajdujące się w aktach sprawy pełnomocnictwo obejmuje z mocy samego prawa umocowanie do wszystkich czynności łączących się ze sprawą, a do jego skuteczności nie jest potrzebne wskazanie ustawy, w której dane czynności procesowe są uregulowane. Do pisma nie załączono pełnomocnictwa, o które Skarżąca została wezwana. Wobec powyższego Sąd doszedł do wniosku, że brak formalny skargi kasacyjnej w postaci wykazania należytego umocowania do działania w imieniu Skarżącej przed Naczelnym Sądem Administracyjnym na podstawie przepisów P.p.s.a. nie został uzupełniony. W ocenie Sądu, udzielenie pełnomocnictwa do "prowadzenia sprawy ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku w przedmiocie nadpłaty w podatku dochodowym przeciwko Dyrektorowi Izby Skarbowej w Gdańsku o stwierdzenie nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2014 r., w tym do podejmowania wszelkich łączących się ze sprawą czynności i działań, o których mowa w art. 91 w związku z art. 88 k.p.c."., nie uprawniało pełnomocnika Skarżącej do czynności przewidzianych w P.p.s.a., tj. wniesienia w niniejszej sprawie skargi kasacyjnej i reprezentowania Skarżącej przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. W zażaleniu Skarżąca, działając przez swojego pełnomocnika, zaskarżyła postanowienie Sądu pierwszej instancji zarzucając mu naruszenie: 1) przepisów postępowania, a w szczególności: a) art. 178 w zw. z art. 175 i art. 176, w zw. z art. 49 § 1 P.p.s.a. przez niewłaściwe zastosowanie i odrzucenie skargi kasacyjnej ze względu na rzekomy brak formalny pełnomocnictwa, pomimo że brak taki nie wystąpił, a sprawie można było i należało nadać dalszy bieg; b) art. 39 pkt 1 w zw. z art. 36 pkt 2 P.p.s.a., w tym błędną wykładnię lub niezastosowanie art. 36 pkt 2 i art. 39 pkt 1 ww. ustawy, poprzez błędne przyjęcie, że pełnomocnictwa procesowe udzielane do prowadzenia poszczególnych, wskazanych w nich spraw ze skargi do właściwego sądu administracyjnego na wskazaną w nim "decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku w przedmiocie nadpłaty w podatku (...) o stwierdzenie nadpłaty w podatku dochodowym", wymagają jeszcze dodatkowego wskazania umocowania pełnomocnika Skarżącej: "do jej reprezentowania przed sądami administracyjnymi/Naczelnym Sądem Administracyjnym", pomimo że z art. 39 pkt 1 P.p.s.a. wynika, że pełnomocnictwo takie "obejmuje z samego prawa umocowanie do: 1) wszystkich łączących się ze sprawą czynności, nie wyłączając skargi o wznowienie (zakończonego już prawomocnym orzeczeniem) postępowania i (...)"; 2) prawa materialnego dotyczącego czynności prawnych i oświadczeń woli, do których zalicza się pełnomocnictwo, w tym art. 56, art. 60 i art. 65 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2016 r. poz. 380, z późn. zm.) - powoływanej dalej jako "k.c.", przez niezastosowanie, a w szczególności pominięcie, że wola osoby dokonującej czynności prawnej może być wyrażona przez każde zachowanie, które ujawnia jej wolę w sposób dostateczny oraz że oświadczenia woli należy tłumaczyć z uwzględnieniem okoliczności, w których zostały złożone i towarzyszącego im zamiaru stron; 3) art. 7 oraz art. 31 ust. 2 i 3 w zw. z preambułą, art. 4 ust. 1 i 2, art. 30 i art. 31 ust. 1 Konstytucji RP, przez niezastosowanie i działanie, zamiast na podstawie prawa i w granicach prawa, poza jego granicami, ze zmuszaniem Skarżącej lub jej pełnomocnika, z naruszeniem w ten sposób ich godności, do czynienia tego, czego ustawa im nie nakazuje. Na tej podstawie Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia, w miarę możności przy zastosowaniu art. 195 § 2 P.p.s.a., ewentualnie o wznowienie postępowania w sprawie, jeżeli Sąd pierwszej instancji uważa, że Skarżąca nie jest, a zatem i nie była należycie reprezentowana w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy zaznaczyć, że w sprawie o w pełni analogicznym do rozpoznawanego stanie faktycznym, wypowiadał się już Naczelny Sąd Administracyjny. Postanowieniem z dnia 24 sierpnia 2017 r. sygn. akt II FZ 407/17, oddalił zażalenie innej skarżącej (reprezentowanej przez tego samego, jak w sprawie niniejszej pełnomocnika) na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 8 marca 2017 r. sygn. akt I SA/Gd 749/16, którym odrzucono skargę kasacyjną od wyroku tego Sądu z dnia 19 października 2016 r. Podzielając, co do istoty, stanowisko wyrażone w ww. postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, wskazać trzeba, iż zgodnie z art. 37 § 1 P.p.s.a., pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Na podstawie art. 46 § 3 P.p.s.a. do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który przedtem nie złożył pełnomocnictwa. Jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej (art. 49 § 1 P.p.s.a.). Jak wynika z akt sprawy, pełnomocnik Skarżącej został wezwany do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej poprzez złożenie pełnomocnictwa procesowego, z którego wynikałoby jego umocowanie do reprezentowania Skarżącej przed sądami administracyjnymi/Naczelnym Sądem Administracyjnym. W odpowiedzi na ww. wezwanie pełnomocnik zakwestionował treść zarządzenia oraz uznał, że wcześniej złożone pełnomocnictwo, w którym określono jego zakres poprzez odwołanie się do art. 91 w zw. z art. 88 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 1822, z późn. zm.) - powoływanej dalej jako "k.p.c.", jest wystarczające do skutecznego reprezentowania Skarżącej przed sądami administracyjnymi. Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd Sądu pierwszej instancji, że ze sformułowania zawartego w treści pełnomocnictwa w nie wynika, aby pełnomocnik został umocowany do sporządzenia skargi kasacyjnej oraz do występowania w imieniu Skarżącej przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Przedłożone przed Sądem pierwszej instancji pełnomocnictwo zawiera upoważnienie do prowadzenia sprawy ze skargi na "decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku w przedmiocie nadpłaty (...), w tym do podejmowania wszelkich łączących się ze sprawą czynności i działań, o których mowa w art. 91 w zw. z art. 88 k.p.c." Tak określony zakres umocowania pełnomocnika uprawniał go do reprezentowania Skarżącej w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji, natomiast nie wyrażał upoważnienia do działania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. W treści pełnomocnictwa wskazano bowiem wprost, że pełnomocnik upoważniony jest do "prowadzenia sprawy ze skargi na decyzję". Sformułowanie to stanowi zatem o umocowaniu do działania w zakresie skargi, natomiast nie ma ono zastosowania do skargi kasacyjnej, którą jest zaskarżany wyrok Sądu pierwszej instancji i postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Odnosząc się natomiast do dalszej części pełnomocnictwa, gdzie jako podstawę umocowania wskazano art. 91 w zw. z art. 88 k.p.c., wyjaśnić należy, że art. 91 i art. 88 k.p.c. w ogóle nie znajdują zastosowania w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ponieważ materię dotyczącą zakresu pełnomocnictw i działalności pełnomocników normują przepisy P.p.s.a. (art. 34 i nast.). Tym samym, nie można podzielić stanowiska pełnomocnika Skarżącej, że złożone przez niego pełnomocnictwo było wystarczające do reprezentowania strony przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 56, art. 60 i art. 65 k.c. wskazać należy, że wzywając pełnomocnika Skarżącej do uzupełnienie braku formalnego skargi poprzez złożenie właściwego pełnomocnictwa, a następie z uwagi na jego nieuzupełnienie odrzucając skargę kasacyjną, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie naruszył ww. przepisów. I choć rację ma pełnomocnik Skarżącej, że wola osoby dokonującej czynności prawnej może być wyrażona przez każde zachowanie, które ujawnia tę wolę w sposób dostateczny, to jednak nie można przy tym zapominać, że wyrażenie woli powinno uwzględniać obowiązujące przepisy prawa oraz zasady regulujące określone postępowanie. Nie zasługiwał również na uwzględnienie zarzut naruszenia przepisów Konstytucji RP. W uzasadnieniu tego zarzutu wnoszący zażalenie wyraża subiektywne odczucie, przypisując działaniu Sądu pierwszej instancji zmuszanie do podejmowania czynności naruszających godność strony. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie jest takim działaniem wezwanie pełnomocnika do przedłożenia prawidłowego umocowania do reprezentowania strony w określonym zakresie. Przypomnieć należy, że przewodniczący wezwał pełnomocnika Skarżącej do usunięcia braku formalnego skargi kasacyjnej w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi, a pełnomocnik Skarżącej braku tego w wyznaczonym terminie nie uzupełnił. Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.