II FZ 347/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : Antoni Hanusz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 12 października 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M.L. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 25 czerwca 2009 r. sygn. akt I SA/Kr 1047/08 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi M.L. na decyzję Dyrektor Izby Skarbowej w K. z dnia 30 maja 2008 r. nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 1999 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów postanawia: oddalić zażalenie. II FZ 347/09 Uzasadnienie Zaskarżonym postanowieniem z dnia 25 czerwca 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w sprawie o sygnaturze akt I SA/Kr 1047/08, oddalił wniosek M.L. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 30 maja 2008 roku w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego od dochodów z nieujawnionych źródeł przychodów lub nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach, w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 1999 w kwocie 1 990 848,80 zł. Z uzasadnienia wniosku i dołączonych dokumentów wynikało, że Maria Łysoń prowadzi gospodarstwo domowe wraz z mężem i synem. Miesięcznie otrzymuje ona wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę w wysokości 803,56 zł. (po potrąceniach). Mąż i syn zatrudnieni są w tej samej spółce co skarżąca tj. "L" spółka z o.o. i otrzymują pensję w wysokości 3 702,17 zł. miesięcznie, netto - jeden i 3 001,04 zł. miesięcznie, netto - drugi. W 2007 r. M.L. posiadała 8 udziałów w spółce z o.o. "W" o wartości 16 000 zł. natomiast mąż posiadał 154 udziały o wartości 7 700 zł. Zarówno ojciec - jak i syn - posiadają rachunki oszczędnościowe. Na jednym na dzień 29 sierpnia 2008 r. zgromadzona była kwota 65,51 zł. na drugim zaś, na dzień 11 sierpnia 2008 r. widniała suma 4 278,74 zł. Cała trójka mieszka w domu jednorodzinnym , który według oświadczenia strony skarżącej jest własnością syna. Syn jest również właścicielem samochodu osobowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 18 grudnia 2008 r. stwierdził, że wniosek M.L. nie zasługuje na uwzględnienie i orzekł o jego oddaleniu. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 25 lutego 2009 r. sygn. akt II FZ 66/09 uwzględnił orzekł o uchyleniu tego postanowienia. Wskazał, iż sąd I instancji nie zwrócił uwagi na konieczność ponoszenia przez skarżącą kosztów utrzymania domu, leczenia i wydatków na potrzeby życia codziennego a także niemożność upłynnienia akcji spółki z o.o. "z dnia na dzień", jako okoliczności uniemożliwiających poczynienie oszczędności na koszty wpisu sądowego w tak znacznej wysokości i w tak krótkim czasie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie ponownie rozpoznając wniosek podatniczki o zwolnienie jej z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, uznał, że nie spełnia ona przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Sąd wskazał, ze stosownie do art. 246 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej u.p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1), zaś przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2). Sąd następnie wskazał, że zastosował w rozpoznawanej sprawie normy art. 255 u.p.p.s.a. i wezwał skarżącą do złożenia dodatkowych oświadczeń odzwierciedlających jej stan majątkowy stan rodzinny oraz możliwości płatnicze. Dysponując zaś z urzędu wiedzą na temat toczących się postępowań dotyczących opodatkowania dochodów z nieujawnionych źródeł przychodów zarówno skarżącej jak i jej męża, sprawy spółki "L", z którą związana była zarówno skarżąca jak i jej mąż, mając dostęp do krajowego rejestru sądowego oraz ogólnie dostępną wiedzę mającą swe źródło w prasie, telewizji czy internecie, Sąd nie uznał za wiarygodne dane przedstawione przez skarżącą we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Sąd następnie argumentował, że w złożonym oświadczeniu skarżąca wskazała, że obecnie jej wynagrodzenie na stanowisku menadżera wynosi netto 1.147 zł, z czego potrącane jest 200 zł na skutek zajęcia komorniczego. Praca nie jest wykonywana w Warszawie lecz w jednym z miejsc prowadzenia przez spółkę działalności, w A. Wyjaśniła, że w ostatnim okresie ani ona ani mąż nie zbywali na rzecz członków rodziny, nieruchomości czy udziałów w spółkach a nadto, że mąż nie prowadzi wraz z synami działalności gospodarczej i nie realizuje wraz nimi wspólnych przedsięwzięć gospodarczych. Pozostający we wspólnym gospodarstwie domowym, mąż i syn nie osiągają korzyści finansowych z tytułu posiadania udziałów w spółkach prawa handlowego. Tymczasem, jak ustalił Sąd - w oparciu o dane z KRS - wspólnikami spółki z o.o. o nazwie "D" są synowie skarżącej a prokurę samoistną ustanowiono dla męża skarżącej. Spółka posiada oddział w Z., gdzie w bieżącym roku dokonano otwarcia parku rozrywki z ruchomymi dinozaurami i innymi licznymi atrakcjami rozrywkowymi. O fakcie tym, jak argumentował Sąd, wielokrotnie informowano w środkach masowego przekazu. Otwarcie parku poprzedziła sesja Rady Miejskiej w Z., która odbyła się w dniu 23 września 2008 r. W tej sytuacji Sąd I instancji uznał, iż skarżąca nie spełnia przesłanek do zastosowania wobec niej norm art. 246 § 1 pkt. 2 u.p.p.s.a. W zażaleniu na powyższe postanowienie M.L. zaskarżyła to orzeczenie w całości, zarzucając mu naruszenie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez oddalenie wniosku podatnika o zwolnienie z kosztów sądowych, podczas gdy w ocenie podatniczki, wykazała ona spełnienie przesłanek zwolnienia jej z obowiązku ponoszenia wpisu od skargi. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, a zatem należało je oddalić. Stosownie do art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, dalej u.p.p.s.a.), osobie fizycznej prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, jeżeli wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Wykazanie okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, z punktu widzenia treści art. 246 § 1 u.p.p.s.a. należy do obowiązku podmiotu ubiegającego się o przyznanie tego prawa. Strona ma zatem obowiązek wykazania, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania lub ich części albo że nie ma adekwatnych środków na poniesienie tych kosztów. Sąd natomiast rozpoznając wniosek zobowiązany jest wskazać z jakich względów uznał, że żądanie strony zasługuje bądź nie zasługuje na uwzględnienie. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy z jednej strony uwzględnić wysokość kosztów postępowania, jakie strona musi ponieść, a z drugiej jej sytuację finansową, na którą składają się przede wszystkim uzyskiwane przez stronę dochody. W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoznał wniosek podatniczki w prawidłowy sposób, gdyż wydając objęte zażaleniem rozstrzygnięcie uzasadnił z jakich względów wskazał, że skarżąca nie wykazała okoliczności uzasadniających zwolnienie ją z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania. Sąd nie naruszył tym samym norm art. 246 § 1 u.p.p.s.a., co błędnie podniósł autor zażalenia. Wbrew bowiem stanowisku strony skarżącej, Sąd w sposób wyczerpujący i szczegółowy uzasadnił stanowisko wyrażone w objętym skargą postanowieniu. Na stronach 5-7 uzasadnienia postanowienia zawarł bowiem wyjaśnienia dlaczego przyjął, ze skarżąca nie spełnia przesłanek przyznania jej prawa pomocy zawartych w art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.. Daje to rękojmię rzetelnego i prawidłowego rozpoznania przez sąd pierwszej instancji rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Nie zasługują również na uwzględnienie zarzuty zawarte w zażaleniu dotyczące nieprawidłowego, wedle oceny podatniczki, uwzględnienia przy rozpoznawaniu wniosku o zwolnienie od obowiązku ponoszenia wpisu, sytuacji męża podatniczki oraz osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym. Sąd bowiem decydując o przyznaniu stronie prawa pomocy powinien brać nie tylko sytuację majątkową wnioskodawcy, ale również możliwości finansowe małżonka oraz innych pozostających członków rodziny prowadzących wspólne gospodarstwo. Pozostawanie bowiem wnioskodawcy we wspólnym gospodarstwie domowym ze współmałżonkiem usprawiedliwia ocenę możliwości płatniczych w odniesieniu do sytuacji majątkowej całej rodziny przy ocenie możliwości ponoszenia przez jednego z jej członków kosztów sądowych z punktu widzenia przesłanek zawartych w art. 246 § 1 u.p.p.s.a. (por. postanowienia NSA wydane w sprawach o sygnaturze akt II FZ 43/05, I FZ 403/05, czy I FZ 30/06). Sąd pierwszej instancji wreszcie w zaskarżonym postanowieniu uwzględnił wskazania co do dalszego postępowania oraz ocenę prawną dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny zawarte w postanowieniu z dnia 25 lutego 2009 roku wydane w sprawie o sygnaturze akt II FZ 66/09, czym wypełnił dyspozycję norm zawartych w art. 153 u.p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny działając w oparciu o art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 197 § 1 tej ustawy, orzekł jak w sentencji.