II FZ 470/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, po rozpoznaniu w dniu 2 sierpnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 7 marca 2013 r., sygn. akt I SA/Bd 415/12 w przedmiocie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi J. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia 20 marca 2012 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia postanawia oddalić zażalenie. II FZ 470/13 U Z A S A D N I E N I E Postanowieniem z dnia 7 marca 2012 r., sygn. akt I SA/Bd 415/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy (dalej: WSA) pozostawił bez rozpoznania wniosek J. S. (dalej również: skarżący) o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie z jego skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. (dalej: Dyrektor IS) z dnia 20 marca 2012 r., nr. [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia. W uzasadnieniu WSA wskazał, że skarżący wniósł skargę na postanowienie Dyrektora IS w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia. Wraz ze skargą złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. przez zwolnienie od kosztów sądowych w całości i ustanowienie dla niego w tej sprawie pełnomocnika – adwokata z urzędu. Postanowieniem z dnia 30 maja 2012 r. WSA oddalił wniosek o przyznanie prawa pomocy. Po bezskutecznym upływie terminu do złożenia zażalenia skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu od skargi w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia. W terminie ustawowym skarżący nie uiścił wpisu, wobec czego postanowieniem z dnia 28 września 2012 r. Sąd odrzucił skargę. Ponieważ strona ponownie wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, WSA zarządzeniem z dnia 24 października 2012 r., przesyłając jej urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, wezwał do jego wypełnienia i nadesłania w terminie 7 dni od daty doręczenia, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Doręczenia wskazanego wezwania dokonano w dniu 08 listopada 2012 r. Skarżący w zakreślonym przez Sąd terminie, upływającym z dniem 15 listopada 2012 r. nie złożył wypełnionego formularza (PPF). Z akt sądowych wynika, że formularz został nadany w placówce pocztowej w dniu 19 listopada 2012 r. (k. nr 47), a więc po wyznaczonym terminie. Postanowieniem z 7 marca 2013 r. WSA pozostawił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym bez rozpoznania, wskazując jednocześnie, że zgodnie z art. 252 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: "p.p.s.a."), wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru, który określony został w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245). WSA podniósł również, iż stosownie do art. 257 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie, pozostawia się bez rozpoznania. Reasumując na podstawie akt sprawy WSA ustalił, że skarżący pomimo wezwania do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie go na urzędowym formularzu nie uzupełnił braków w zakreślonym, siedmiodniowym terminie, który w stosunku do niego upłynął z dniem 15 listopada 2012 r., wobec czego wniosek na podstawie art. 257 p.p.s.a. pozostawił bez rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W rozpatrywanej sprawie, Naczelny Sąd Administracyjny za niezasadny uznaje wywiedziony przez skarżącego zarzut naruszenia przez WSA przepisów art. 245 § 3 p.p.s.a. Zgodnie z dyspozycją art. 243 § 1 p.p.s.a., postępowanie o przyznanie prawa pomocy wszczynane jest na wniosek strony, jednak to art. 252 p.p.s.a. precyzuje treść oraz formę tego wniosku. Przedmiotowy wniosek powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Ustalona w przywołanym przepisie treść wniosku koresponduje z przesłankami przyznania tego prawa wynikającymi z art. 246 p.p.s.a., gdyż musi umożliwiać sądowi stwierdzenie, w jakim zakresie strona jest w stanie ponieść koszty postępowania (por. postanowienie NSA z dnia 23 października 2006 r., I FZ 239/06, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak już słusznie wskazał WSA, zgodnie z treścią art. 252 § 2 p.p.s.a., wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się na urzędowym formularzu, którego wzór określa rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. nr 227, poz. 2245). Stosownie do § 1 tego rozporządzenia wniosek o przyznanie prawa pomocy osoba fizyczna składa na formularzu oznaczonym symbolem "PPF". Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 21 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OPS 1/08, ONSAiWSA 2008, Nr 5, poz. 74) wyjaśnił, że niezachowanie określonego w art. 252 § 2 p.p.s.a. wymogu złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu jest brakiem formalnym, o jakim mowa w art. 49 § 1 w zw. z art. 257 p.p.s.a., który podlega usunięciu przez wezwanie strony do złożenia wniosku na urzędowym formularzu, bez względu na to, czy wniosek złożyła osoba fizyczna, osoba prawna czy jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej. W tym miejscu należy zauważyć, że podejmowane przez stronę czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym są ograniczone terminami procesowymi, które służyć mają zdyscyplinowaniu postępowania, potrzebie rozstrzygnięcia sprawy w rozsądnym czasie oraz stabilizacji już podjętego rozstrzygnięcia. Z treści art. 85 p.p.s.a. wynika, że czynności w postępowaniu sądowym podjęte przez stronę po upływie terminu są bezskuteczne. Podkreślenia jednocześnie wymaga, że WSA wzywając skarżącego do uzupełnienia tego braku w zakreślonym terminie, pouczył go o skutkach nieuzupełnienia braków formalnych wniosku. Zgodnie z dyspozycją art. 257 p.p.s.a., nieuzupełnienie w terminie zakreślonym braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy powoduje pozostawienia tego wniosku bez rozpoznania. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że nie ulega wątpliwości, że skarżącego wezwano do złożenia wniosku na urzędowym formularzu PPF, przesyłając mu jednocześnie druk tego formularza. W aktach sprawy znajduje się potwierdzenie odbioru przesyłki zawierającej wezwanie. Nie budzi wątpliwości, że została ona dostarczona do adresata. Nie może zatem ulegać wątpliwości, że w sytuacji, gdy – mimo wezwania - strona będąca osobą fizyczną nie przekazuje sądowi wypełnionego i podpisanego formularza PPF, złożony przez nią wniosek o przyznanie prawa pomocy zostanie pozostawiony bez rozpoznania. Mając powyższe na względzie uznać należało, że kwestionowane rozstrzygnięcie odpowiadało przepisom prawa, tym bardziej, że skarżący był informowany o skutkach niewykonania wezwania. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.