II FZ 530/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Anna Dumas, , , po rozpoznaniu w dniu 7 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia R. P. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 lipca 2016 r. sygn. akt III SA/Wa 1246/15 w zakresie prawa pomocy w sprawie ze skargi M. P. i R. P. na postanowienie Ministra Finansów z dnia 19 lutego 2015 r. nr (...) w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z 6 lipca 2016 r., sygn. akt III SA/Wa 1246/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniosek R. P. (dalej: skarżący) o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Sąd podał, że postanowieniem z 8 grudnia 2015 r. odrzucił skargę skarżącego na postanowienie Ministra Finansów z 19 lutego 2015 r. w przedmiocie oddalenia skargi na czynności egzekucyjne z uwagi na brak legitymacji procesowej. Skarżący po otrzymaniu powyższego postanowienia złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika celem sporządzenia skargi kasacyjnej. Skarżący pomimo wezwania go przez Sąd do przedłożenia informacji dotyczących jego stanu majątkowego i dochodu nie nadesłał żadnego dokumentu, jedynie oświadczył, że nie ma zasiłku z KRUS, jest bezdomny, więc sypia w noclegowni, a żywi się korzystając z jadłodajni CARITASU. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podkreślił, że to strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy ma wykazać, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W niniejszej sprawie skarżący mimo dwukrotnego wezwania o przedłożenie dodatkowych dokumentów obrazujących jego sytuację finansową nie nadesłał nic prócz swoich oświadczeń. Sąd uznał, że samo uchylanie się od przedłożenia dokumentów obrazujących sytuację finansową skarżącego stanowi brak wykazania, że skarżący nie jest w stanie ponieść żadnych kosztów postępowania. Ponadto, zdaniem Sądu, za odmową przyznania prawa pomocy przemawiają ogólnie dostępne informacje z witryn internetowych oraz z bazy CBOSA. Wynika z nich, że skarżący pełni funkcję prezesa zarządu w A. Sp. z o.o., a do maja 2012 r. był udziałowcem tej spółki – udziały o łącznej wartości 100.000 zł zbył na rzecz brata M. P. (Monitor Sądowy i Gospodarczy z 15 czerwca 2012 r., Nr 115, poz. 86257). Przy czym jeszcze przed ujawnieniem w Krajowym Rejestrze Sądowym faktu zbycia udziałów, wnioskodawca został zobowiązany do wyjawienia majątku w trybie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego o postępowaniu egzekucyjnym (postanowienie Sądu Rejonowego w O. z 8 sierpnia 2011 r., sygn. akt I CO 4883/10). W dniu 27 września 2011 r. wnioskodawca został ujawniony w Krajowym Rejestrze Dłużników Niewypłacalnych (Nr ...). W sprawie prowadzonej pod sygn. akt I SA/Po 499/13 referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy A. Sp. z o.o. w organizacji, którą reprezentuje R. P., a której udziałowcami są bracia R. P. i M. P. Kapitał zakładowy spółki wynosi 5.000 zł. Wnioskodawca posiada jeden udział o wartości nominalnej 50 zł. Udziały zostały objęte oraz w całości pokryte gotówką. Spółka wystąpiła do Sądu Rejestrowego ze zgłoszeniem rejestracyjnym. Za ostatni rok obrotowy spółka nie odnotowała zysku, a jej zadłużenie wyniosło 25.000 zł. Siedziba spółki znajduje się w dzierżawionym lokalu. Zadłużenie z tytułu czynszu wyniosło 23.000 zł. R. P., który jest wspólnikiem i prezesem zarządu A. Sp. z o.o. w organizacji, ponosi w części koszty działalności reprezentowanej spółki (przesyłki pocztowe). Koszty notarialne poniósł drugi wspólnik (brat wnioskodawcy M. P.), u którego spółka jest zadłużona. Z informacji znanych Sądowi z urzędu wynika, że do sądów administracyjnych wpływają skargi jeszcze dwóch spółek prawa handlowego, które reprezentowane są przez R. P. (A. Sp. z o.o., P. Sp. z o.o.). Sąd podkreślił także, że skarżący posługuje się – nieodmiennie od lat – stałym adresem, zatem za niewiarygodne uznał oświadczenia skarżącego o bezdomności. W zażaleniu na to postanowienie skarżący wniósł o jego uchylenie "jako niezgodnego ze stanem faktycznym i prawnym, budzącego (...) głębokie niezadowolenie i oburzenie". Stwierdził, że jego sytuacja uległa pogorszeniu, bowiem jest bezdomny i "nic nie ma", a bank żąda od niego natychmiastowego zwrotu około 100 000 zł. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie pozbawione jest usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. ‒ Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270; ze zm.; dalej: p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wskazany przepis stanowi odstępstwo od zawartej w art. 199 p.p.s.a. generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego przez jego strony. Strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy musi zatem uprawdopodobnić, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia zastosowanie wyjątku od tej zasady. W przypadku prawa pomocy mamy do czynienia z pomocą budżetu państwa osobom, które z uwagi na trudną sytuację materialną nie są w stanie ponieść kosztów postępowania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 grudnia 2014 r., sygn. akt II FZ 1756/14, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl). Ze względu na powyższe, jak prawidłowo wskazał Sąd pierwszej instancji, to na skarżącym ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek pełnego i rzetelnego opisania oraz udokumentowania swojej sytuacji materialnej. Tylko bowiem w przypadku dysponowania wszystkimi informacjami dotyczącymi tych kwestii sąd może rozważyć, czy zostały spełnione przesłanki przyznania prawa pomocy przewidziane w art. 246. W analizowanej sprawie skarżący poza swoim oświadczeniem nie przedłożył Sądowi do wglądu jakichkolwiek dokumentów obrazujących jego sytuację materialną. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji prawidłowo przyjął, że jest to samoistna podstawa do oddalenia wniosku skarżącego. Ponadto w zaskarżonym orzeczeniu Sąd, powołując się na informacje powszechnie dostępne w Internecie i znane mu z urzędu, zasadnie zakwestionował prawdziwość informacji podanych przez skarżącego we wniosku. Skarżący w zażaleniu nie wyjaśnił wątpliwości dotyczących: zbytych przez niego udziałów w spółce A.; trzech spółek, które skarżący reprezentuje w postępowaniach przed sądami administracyjnymi; a także podawanego od lat stałego adresu w kontekście twierdzenia o bezdomności. Tymczasem uzasadnione wątpliwości co do prawdziwości i rzetelności przedstawionych danych uniemożliwiają przyznanie prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.