II FZ 566/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Tomasz Zborzyński, , , po rozpoznaniu w dniu 15 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia R. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 04 lipca 2016 r., sygn. akt I SA/Wr 814/15 w przedmiocie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi R. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu dnia 30 stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 r. postanawia oddalić zażalenie. Skarżący R. B. po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 2.294 zł wniósł o przyznanie mu prawa pomocy przez zwolnienie od tego wpisu, podnosząc, że w związku z trudnościami finansowymi zmuszony został do zawieszenia działalności gospodarczej, utrzymuje się z dorywczych prac sezonowych na terenie Niemiec i korzysta ze wsparcia najbliższych. Oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i uczącą się córką, mieszka w domu stanowiącym wyłączną własność żony, która utrzymuje się ze sprzedaży płodów rolnych z niewielkiego gospodarstwa rolnego i korzysta ze wsparcia rodziny; nie składał zeznania podatkowego za 2015 r., gdyż nie uzyskał żadnego dochodu. Wśród kosztów utrzymania wymienił comiesięczne wydatki na wizyty lekarskie w wysokości 200 zł, lekarstwa – 100 zł, środki czystości - 60 zł, związane z uczęszczaniem córki do szkoły - 35 zł, żywność - 240 zł, energię elektryczną – 190,75 zł, wywóz śmieci – 48 zł, telefon i internet – 95,98 zł, kwartalną składkę na KRUS – 780 zł oraz coroczne wydatki na podatek od nieruchomości - 1.045 zł, drewno na opał - 1.200 zł i ubezpieczenie domu – 900 zł. Postanowieniem z dnia 1 czerwca 2016 r. referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Na skutek sprzeciwu wniesionego od powyższego postanowienia Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 4 lipca 2016 r. postanowienie referendarza utrzymał w mocy. Sąd wskazał, że skarżący ubiegał się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi, który to wniosek nie został uwzględniony, zażalenie oddalone przez Naczelny Sąd Administracyjny, a wpis ostatecznie przez skarżącego opłacony. Pomimo wezwania skarżący nie udzielił informacji, jakie środki pieniężne uzyskuje z żoną z prac dorywczych poza granicami kraju oraz ze sprzedaży płodów rolnych. Nie ujawnił także faktu zarejestrowania wraz z żoną w dniu 11 marca 2016 r. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz przychodów uzyskiwanych z tego źródła. Nie przedłożył także wszystkich żądanych dokumentów, a zwłaszcza tych, które odzwierciedlałyby jego aktualne możliwości płatnicze. W konsekwencji prawo pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych nie może zostać skarżącemu przyznane. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych przez przyjęcie, że nie wykazał, aby jego sytuacja materialna i rodzinna dawała podstawy do przyznania prawa pomocy. Ponadto powołał się na okoliczność, iż fakt zarejestrowania spółki z o.o. nie tworzy automatycznie przychodów. Do zażalenia nie dołączył żadnych dodatkowych dokumentów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: P.p.s.a.) prawo pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej może być przyznane, jeżeli wykazane zostanie, że nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z jednolitą linią orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. np. postanowienie z dnia 4 stycznia 2011 roku w sprawie o sygn. akt II FZ 681/10) należy przyjąć, że z art. 246 P.p.s.a. wynika, iż ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie, która o przyznanie tego prawa się ubiega. Warunkiem przyznania omawianego uprawnienia procesowego jest więc przedstawienie przez wnioskodawcę w sposób niebudzący wątpliwości swej sytuacji majątkowej, na podstawie której sąd będzie mógł dokonać oceny zaistnienia w konkretnej sprawie przesłanek przyznania prawa pomocy. Stosownie do treści art. 252 § 1 P.p.s.a., osoba wnioskująca o przyznanie prawa pomocy jest obowiązana podać we wniosku "dokładne dane" obrazujące jej sytuację rodzinną i majątkową. Jeżeli zaś oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252 P.p.s.a., okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (por. art. 255 P.p.s.a.). Nie jest natomiast rolą sądu zastępowanie strony w poszukiwaniu racji przemawiających za uwzględnieniem wniosku. Obowiązkiem sądu jest bowiem dokonanie oceny twierdzeń i dowodów przedłożonych przez stronę, zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, a w konsekwencji rozstrzygnięcie, czy jej sytuacja materialna i osobista daje podstawy do skorzystania ze zwolnienia przewidzianego w art. 245 P.p.s.a Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny wszechstronnie i wyczerpująco odniósł się do przytoczonych we wniosku okoliczności oraz do przedstawionego przez skarżącego materiału dowodowego. Analiza sytuacji materialnej i rodzinnej skarżącego pod kątem przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a jest prawidłowa i nie została skutecznie podważona w zażaleniu. Należy więc podzielić stanowisko, że skarżący nie wykazał w sposób przekonujący, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Przemawia za tym brak informacji o dochodach z dorywczych prac poza granicami kraju oraz ze sprzedaży płodów rolnych, przy jednoczesnym zadeklarowaniu ponoszenia relatywnie wysokich wydatków na utrzymanie domu. Jakkolwiek skarżący trafnie zauważa, że samo zarejestrowania spółki z ograniczoną odpowiedzialnością nie tworzy przychodów, ale jednak świadczy o dysponowaniu przez skarżącego środkami, które posłużyły do zawiązania spółki kapitałowej; już sam ten fakt czyni problematycznym twierdzenie skarżącego, że uiszczenie wpisu od skargi kasacyjnej spowoduje uszczerbek utrzymania koniecznego dla niego i jego rodziny, skoro zaangażowanie w zawiązanie spółki kapitałowej uszczerbku takiego najwyraźniej nie powoduje. Nie znajdując podstaw do uwzględnienia zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny zażalenie to oddalił na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a.