II FZ 632/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Winiarski po rozpoznaniu w dniu 19 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J.B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 23 czerwca 2015 r. sygn. akt I SA/Po 624/15 w przedmiocie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi J. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 29 stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych postanawia: oddalić zażalenie. We wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych z dnia 3 marca 2015r. skarżący wskazał, że nie posiada środków, które pozwalają na opłacenie skargi. Wnioskodawca zaznaczył, że kwota 1500 zł, którą otrzymuje z tytułu świadczenia zdrowotnego, jak i rachunki bankowe oraz połowa domu mającego 160m2, którego jest współwłaścicielem zostały zajęte przez komornika. Skarżący wskazał także, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i z córką. Małżonka otrzymuje 2.000,- zł brutto z tytułu wynagrodzenia, a w w 2014 r. z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej uzyskała dochód w wysokości 48.023,09 zł. Ponadto jest właścicielką zabudowanej działki gruntu o pow. 0,3913 ha. Skarżący wraz z małżonką posiadają także udziały w spółkach oraz kilka samochodów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 23 czerwca 2015 r. po rozpoznaniu zażalenia na postanowienie referendarza sądowego z dnia 29 maja 2015 r. odmówił przyznania stronie skarżącej prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazano, że skarżący nie wykazał przesłanek do zwolnienia od kosztów sądowych. Zauważono, że małżonka wnioskodawcy, która zobowiązana jest do alimentacji męża, posiada niezajęte udziały w spółce, pojazdy mechaniczne oraz uzyskuje wynagrodzenie z tytułu pełnienia funkcji członka zarządu. W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik skarżącego wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych wskazując, że WSA w Poznaniu nie ocenił całościowo sytuacji majątkowej przedstawionej w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada odpłatności drogi sądowej. Jednak jej realizacja nie powinna uniemożliwić realizacji prawa obywateli do sądu. Z tej przyczyny powstała instytucja zwolnienia od kosztów sądowych, której realizację stanowią przepisy dotyczące przyznania prawa pomocy. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Odnosząc powyższe rozważania do rozpatrywanej sprawy należy stwierdzić, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zasadnie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym wskazując, że przy ocenie możliwości finansowych skarżącego nie ma znaczenia ustanowienie rozdzielności majątkowej między małżonkami. Małżonkowie są bowiem zobowiązani do wzajemnej pomocy oraz do współdziałania dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli i z tego obowiązku nie zwalnia ich nawet pozostawanie w rozdzielności majątkowej. Ponadto z art. 252 p.p.s.a. wynika, że sąd rozpoznający wniosek o przyznanie prawa pomocy bada nie tylko stan majątkowy wnioskodawcy w ścisłym tego słowa znaczeniu, ale bierze pod rozwagę także jego stan rodzinny i w tym zakresie poza ustaleniem obciążeń związanych z utrzymaniem rodziny powinien uwzględnić możliwy wkład członków tej rodziny w koszty utrzymania, obowiązek wzajemnej pomocy nawet przy rozdzielności majątkowej zgodnie z art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59, ze zm. dalej k.r.o.), , przyczyniania się do zaspokojenia potrzeb rodziny stosownie do art. 27 k.r.o. Zatem skoro małżonka skarżącego posiada majątek w postaci kilku samochodów oraz udziały w spółce o wartości nominalnej 49 500 zł, a także regularnie otrzymuje wynagrodzenie z tytułu pełnienia funkcji prezesa w ww. spółce to należało uznać, że skarżący jest stanie ponieść koszty postępowania sądowadministracyjnego. Także saldo jej rachunków bankowych jest dodatnie, a zgromadzona kwota na dzień 30 kwietnia 2015r. wynosząca 16.642,05 znacznie przekracza wysokość wpisu sądowego, który wynosi 500 zł. Nie można bowiem, stosując prawa pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia (por. Hanna Knysiak - Molczyk, (w:) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s.628). Instytucja prawa pomocy nie powinna bowiem prowadzić do przyznawania pomocy państwa dla osób, które nie czyniąc oszczędności we własnych wydatkach oczekują zrekompensowania kosztów postępowania. Przesłanka przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, określona w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. nie została zatem w kontrolowanej sprawie spełniona. W tym stanie rzeczy Sąd pierwszej instancji zobligowany był oddalić wniosek skarżącego, co też uczynił, stosownie do przepisów obowiązującego prawa. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny zażalenie oddalił na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.