II FZ 654/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Antoni Hanusz, , , po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia R. S. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 12 września 2017 r. sygn. akt I SA/Go 366/16 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu w sprawie ze skargi R. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Zielonej Górze z dnia 18 sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 r. postanawia oddalić zażalenie. 1. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 12 września 2017 r., sygn. akt I SA/Go 364/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim, działając na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej "P.p.s.a.", odmówił R. S. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Zielonej Górze z dnia 18 sierpnia 2016 r., w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 r. W ocenie Sądu pierwszej instancji pełnomocnik skarżącego nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Zły stan zdrowia, choroby, nawet przewlekłe, jak w przypadku skarżącego, nie stanowią bowiem przesłanki uzasadniającej przywrócenie terminu do dokonania czynności. Nawet najpoważniejsza choroba o charakterze przewlekłym, o ile tylko strona ma obiektywne możliwości podjęcia określonych czynności w postępowaniu sądowym, nie może być wystarczającym powodem dla uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na to, że zaistniałe w sprawie uchybienie terminu było niezawinione. Dopiero nagłe, nie dające się wcześniej przewidzieć zdarzenie może stanowić uprawdopodobnienie, o którym wyżej mowa, przemawiające za uwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu. Zdarzenie takie może zatem stanowić nagła choroba, bądź nagłe pogorszenie się stanu zdrowia, które nie pozwoliło na osobiste dokonanie czynności czy wyręczenie się inną osobą. Sąd argumentował, że skarżący nie wskazał szczegółowych okoliczności uchybienia terminowi dotyczących jego choroby, w szczególności nie wykazał jej nagłego charakteru oraz nie wskazał okresu, kiedy owo nagłe pogorszenie zdrowia nastąpiło. Nie przedłożył również jakichkolwiek dokumentów o tym świadczących. Takie zaś ustalenia są kluczowe przy rozpoznaniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Zaskarżona decyzja została uznana za doręczoną skarżącemu w dniu 2 września 2016 r., a więc 30-dniowy termin do wniesienia skargi upływał 3 października 2016 r. Skarżący nadał skargę w Urzędzie Pocztowym dopiero w dniu 5 października 2016 r. W ocenie Sądu, nie stanowi przesłanki uzasadniającej przywrócenie terminu także okoliczność podniesiona przez pełnomocnika braku znajomości prawa przez skarżącego czy też wielość spraw prowadzonych wobec niego, co powoduje jego brak orientacji. W ocenie Sądu niedochowanie przez skarżącego terminu do złożenia skargi nie może być uznane za następstwo okoliczności od niego niezależnych, lecz jako wynik niedostatecznej dbałości i staranności w prowadzeniu własnych spraw. Zaskarżona decyzja została wydana na skutek złożonego przez skarżącego odwołania. W decyzji tej skarżący został prawidłowo pouczony o terminie i sposobie złożenia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Okoliczności sprawy w żaden sposób nie wskazują na niemożność dokonania przez niego czynności technicznej jaką jest nadanie skargi w urzędzie pocztowym, z zachowaniem ustawowego terminu. Sąd uznał, że zaistniała zwłoka w złożeniu skargi stanowi o braku należytej staranności ze strony samego skarżącego. 2. W zażaleniu pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej przez adwokata udzielonej z urzędu, które nie zostały pokryte ani w całości ani w części. Autor zażalenia podniósł zarzut naruszenia art. 86 § 1 P.p.s.a. polegające na błędnym zastosowaniu poprzez uznanie, że termin do wniesienia skargi nie został dochowany przez skarżącego z przyczyn od niego niezależnych, lecz na skutek niedostatecznej dbałości i staranności w prowadzeniu własnych spraw. 3. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek może postanowić przywrócenie terminu przy spełnieniu dodatkowych okoliczności wynikających z ustawy. W świetle art. 87 § 1 i § 2 P.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto, równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 P.p.s.a.). Oznacza to, że sąd może przywrócić termin jedynie pod warunkiem złożenia wniosku o jego przywrócenie w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu z równoczesnym dopełnieniem czynności, dla której termin był określony oraz uprawdopodobnieniem przez wnioskodawcę braku winy w uchybieniu terminu. Należy zauważyć, że wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia został złożony w terminie bez zachowania trybu, o którym mowa w art. 87 § 1 P.p.s.a., to jest do wraz ze złożeniem wniosku nie dokonano czynności, której terminowi uchybiono. W orzecznictwie sądów administracyjnych dominuje jednak pogląd, że skoro skarga znajduje się w aktach sprawy, to wzywanie strony do uzupełnienia wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia o dołączenie jej kolejnego egzemplarza jest zbędnym przedłużeniem toku postępowania w sprawie (por. postanowienie NSA z dnia 25 stycznia 2008r., II FZ 646/07 publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl.). Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając niniejsze zażalenie stanowisko to w pełni podziela. W rozpoznawanej sprawie nie został spełniony jednak ostatni z wymienionych powyżej warunków przywrócenia terminu do wniesienia skargi, to jest skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w niedochowaniu terminu do wniesienia skargi, na co prawidłowo zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu. Wbrew stanowisku prezentowanemu w zażaleniu, wskazane przez skarżącego okoliczności, stosownie do których do uchybienia terminu doszło w wyniku nieznajomości prawa oraz w związku ze złym stanem zdrowia jak również przez dużą ilość postępowań prowadzonych przed sądem nie oznaczają, że do uchybienia terminu doszło w wyniku okoliczności niezawinionych przez skarżącego w rozumieniu art. 86 § 1 P.p.s.a. Nie można uznać, że nieznajomość przepisów prawa była przeszkodą w niezawinionym uchybieniu terminu. Sąd pierwszej instancji prawidłowo argumentował, że o braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie była w stanie przewidzieć, ani nie mogła usunąć zaistniałej przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, przy czym nawet lekkie niedbalstwo wskazuje na istnienie winy. W zażaleniu nie wykazano natomiast w jaki sposób dolegliwości zdrowotne skarżącego, których istnienia Naczelny Sąd Administracyjny nie kwestionuje, mogły wpłynąć na to że skarżący w sposób zawiniony uchybił terminowi do złożenia skargi. Nie wskazano również okoliczności które faktycznie uniemożliwiły dokonanie czynności, jak również okoliczności świadczących o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Sąd rozpoznając wniosek przyjął obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy oraz prawidłowo uznał, że skarżący nie wykazał zaistnienia okoliczności świadczących o tym, że do uchybienia terminu w rozpoznawanej sprawie doszło bez jego winy w rozumieniu art. 86 § 1 P.p.s.a. Stanowisko to nie zostało w zażaleniu skutecznie podważone. Odnosząc się do wniosku pełnomocnika skarżącego o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do rozpoznania przedmiotowego wniosku. Zgodnie z art. 254 § 1 P.p.s.a., wniosek o przyznanie kosztów pomocy prawnej składa się do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Wskazując na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.