II FZ 77/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jan Grzęda po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 7 stycznia 2013 r. sygn. akt I SA/Gl 381/11 odrzucającego wniosek o przywrócenie terminu w sprawie ze skargi M. J. na decyzję decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w K. z 15 marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach. Postanowieniem z 7 stycznia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił wniosek M. J. o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Sąd I instancji stwierdził, że wniosek o przywrócenie terminu jest spóźniony. Przyczyna uchybienia terminu do uiszczenia wpisu od skargi ustała bowiem najpóźniej z dniem 3 października 2011 r., tj. w chwili powzięcia wiadomości o odrzuceniu przez Sąd skargi z uwagi na uchybienie terminowi do uiszczenia wpisu (data otrzymania przez stronę postanowienia o odrzuceniu skargi). Wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi winien zostać złożony w ciągu 7 dni, licząc od dnia otrzymania odpisu ww. postanowienia a nie – jak uczynił to skarżący – od dnia doręczenia jego pełnomocnikowi postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego potwierdzającego to stanowisko. W zażaleniu na powyższe postanowienie, M. J., działając poprzez pełnomocnika, zarzucił naruszenie art. 86 i 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej jako P.p.s.a.). Uzasadniając swoje stanowisko wskazał, że termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu należy liczyć od dnia zapadnięcia orzeczenia NSA, które jednoznacznie przesądziło, że strona powinna ubiegać się o przywrócenie terminu. Skarżący do czasu wydania postanowienia przez NSA tkwił w przekonaniu, że uiścił wpis w terminie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest zasadne. Odnosząc się do podniesionego w rozpoznawanym zażaleniu zarzutu naruszenia art. 86 P.p.s.a. należy wskazać, że uregulowana nim instytucja procesowa dotyczy wyłącznie sytuacji, gdy do uchybienia terminu doszło. Zgodnie z art. 85 ww. ustawy bezskuteczna bowiem jest tylko czynność procesowa podjęta po upływie terminu. Tym samym rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu wymaga przede wszystkim stwierdzenia, że termin na dokonanie czynności procesowej rzeczywiście upłynął a dopiero następnie oceny czy strona terminowi temu uchybiła bez swej winy. Należy zauważyć, że kwestia uchybienia terminu była przedmiotem skargi kasacyjnej rozpoznanej przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 12 listopada 2012 r. sygn. akt II FSK 2475/12. Środek zaskarżenia od orzeczenia wydanego na skutek uchybienia przez stronę terminowi do dokonania czynności procesowej opierał się na założeniu, że do uchybienia nie doszło, a Sąd zajął w tej kwestii błędne stanowisko. Rozpoznanie skargi kasacyjnej ostatecznie przesądziło, że termin do uiszczenia wpisu od skargi został uchybiony. Zatem powzięcie przez stronę skarżącą wiadomości o ww. orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego należy uznać za początek biegu terminu wskazanego w art. 87 § 1 P.p.s.a. Zaznaczyć należy, że przyjęcie odmiennego poglądu, zmuszałoby strony postępowania do równoczesnego złożenia dwóch wykluczających się wzajemnie instytucji procesowych: środka zaskarżenia od orzeczenia wydanego na skutek uchybienia przez stronę terminowi procesowemu oraz wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności. Wskazane instytucje procesowe zmierzają do wywołania odmiennych skutków prawnych i opierają się na sprzecznych podstawach. Stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, że wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi winien zostać złożony w ciągu 7 dni, licząc od dnia otrzymania odpisu postanowienia o odrzuceniu skargi, należy uznać za naruszenie przepisu art. 87 § 1 P.p.s.a. mające istotny wpływ na wynik sprawy a zatem skutkujące uchyleniem postanowienia odrzucającego wniosek o przywrócenie terminu. Nie można bowiem zgodzić się ze stwierdzeniem, że już w postanowieniu o odrzuceniu skargi, skarżący otrzymał wyraźną wskazówkę co do możliwości dalszego postępowania. Podstawowym uprawnieniem skarżącego była bowiem możliwość zakwestionowania stanowiska sądu – tj. jego ustaleń co do początku biegu terminu do uiszczenia wpisu. Dopiero ostateczne i prawomocne rozstrzygnięcie tej kwestii przesądziło o uchybieniu terminu oraz usunęło pierwotną przyczynę uchybienia terminu, tj. brak wiedzy skarżącego o początku biegu terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny – działając na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a. – orzekł jak w sentencji.