II FZ 78/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska - Nowacka, po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia H. N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 7 stycznia 2013 r., sygn. akt I SA/Gl 870/12 w przedmiocie odrzucenia sprzeciwu w sprawie ze skargi H. N. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 23 maja 2012 r., nr [...] w przedmiocie zaliczenia nadpłaty na poczet zaległości podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003 r. postanawia oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 7 stycznia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił sprzeciw H. N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 4 października 2012 r., sygn. akt I SA/Gl 870/12 w przedmiocie prawa pomocy w sprawie ze skargi H. N. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 23 maja 2012 r., nr [...] w przedmiocie zaliczenia nadpłaty na poczet zaległości podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003 r. W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, iż pismem z dnia 2 listopada 2012 r. skarżąca wniosła sprzeciw na postanowienie z dnia 4 października 2012 r. Przesyłka polecona z dnia 5 października 2012 r. zawierająca m.in. odpis postanowienia wraz z uzasadnieniem została awizowana 10 października 2012 r., a następnie doręczona stronie skarżącej w dniu 25 października 2012 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru. W odpowiedzi na wezwanie z dnia 8 listopada 2012 r. dotyczące awizowania przesyłki poleconej z dnia 5 października 2012 r., pracownik Poczty Polskiej w piśmie nadanym w dniu 27 grudnia 2012 r. wyjaśnił, że przesyłka ta była awizowana 10 października 2012 r. Awizo pozostawiono w skrzynce adresata. Drugie awizo wystawione 18 października 2012 r. także pozostawiono w skrzynce adresata. Przesyłka została odebrana przez adresata w dniu 25 października 2012 r. w urzędzie pocztowym. W konsekwencji, skoro sprzeciw został nadany listem poleconym w dniu 2 listopada 2012 r., Sąd pierwszej instancji orzekł, iż w niniejszej sprawie doszło do uchybienia terminu do wniesienia środka odwoławczego. W ocenie Sądu doręczenie nastąpiło już z dniem 24 października i okoliczność, iż wydano adresatowi przesyłkę w terminie późniejszym nie może wpłynąć na sposób obliczania terminu uregulowany w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Pismem z dnia 22 stycznia 2013 r. skarżąca wniosła zażalenie na powyżej powołane rozstrzygnięcie, domagając się uchylenia zaskarżonego orzeczenia i rozpatrzenia sprzeciwu. W uzasadnieniu zażalenia strona wskazała, iż Poczta Polska odpowiada za awizowanie, obliczanie terminów i odsyłanie przesyłek do Sądu. Skarżąca wskazała, że skoro przesyłka nie została zwrócona przez Pocztę Polską ze względu na upływ terminu, to odebrała ją zgodnie z terminem podanym na druku awizo. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z dyspozycją art. 260 i 194 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", zażalenie na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego wydane po rozpatrzeniu sprzeciwu od orzeczenia dotyczącego m.in. odmowy przyznania prawa pomocy (art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a.) wnosi się do Naczelnego Sądu Administracyjnego w terminie siedmiu dni od doręczenia postanowienia. Stosownie zaś do art. 178 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny obowiązany jest odrzucić na posiedzeniu niejawnym zażalenie wniesione m.in. po upływie terminu i wówczas Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając zażalenie na takie postanowienie dokonuje oceny, czy omawiana czynność procesowa strony została rzeczywiście dokonana z uchybieniem przewidzianego dla niej terminu. Zgodnie z art. 73 § 1 p.p.s.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w artykułach poprzedzających (art. 65 - 72 p.p.s.a.), pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe (§ 2). Stosownie do § 3 tego artykułu w przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. Zgodnie zaś z § 4 doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1. Podobne rozwiązania, tworzące prawną fikcję doręczenia pisma, przyjęto np. w procedurze administracyjnej (art. 44 k.p.a.) oraz w procedurze cywilnej (art. 139 § 1 k.p.c.). Domniemanie to polega na założeniu, że adresat przesyłki zapoznał się z jej treścią ostatniego dnia tego terminu, a zatem z tą datą wiążą się również odpowiednie skutki procesowe, jak chociażby bieg terminu do złożenia odwołania. Domniemanie doręczenia pisma nie nastąpi tylko w razie niespełnienia tak ukształtowanych warunków i tylko wówczas nie wywoła skutków prawnych dla strony dokonującej czynności procesowej. Uprawnienie strony do odebrania wydanych w jej sprawie orzeczeń sądowych nie jest natomiast limitowane terminami procesowymi. W doktrynie i orzecznictwie sądowoadministracyjnym uznaje się, że późniejsze doręczenie na żądanie strony orzeczenia, którego wcześniej nie odebrała, nie obala domniemania doręczenia jej orzeczenia w trybie art. 73 p.s.a. i wynikających z tego tytułu skutków prawnych (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 16 listopada 2004 r., GZ 104/04; z dnia 28 stycznia 2013 r., II FZ 1055/12, dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Fakt zatem, że skarżąca odebrała pismo z urzędu pocztowego już po upływie terminu wskazanego w art. 73 § 1 p.p.s.a., nie ma wpływu skutek określony w art. 73 § 4 p.p.s.a. W rezultacie zażalenie na postanowienie wniesione po upływie siedmiu dni od tego rodzaju doręczenia zastępczego, podlegało odrzuceniu na podstawie art. 178 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. przez wojewódzki sąd administracyjny jako spóźnione. Jak wynika z akt sprawy przedmiotowa przesyłka polecona zawierająca odpis postanowienia z dnia 4 października 2012 r. wraz z uzasadnieniem była pierwszy raz awizowana 10 października 2012 r. i nie została odebrana w terminie 14 dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej. Mając na uwadze powołaną powyżej regulację art. 73 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny zasadnie przyjął, że doręczenie nastąpiło w dniu 24 października 2012 r. Siedmiodniowy termin na wniesienie sprzeciwu upłynął więc w dniu 31 października 2012 r. i wniesienie go w dniu 2 listopada 2012 r. było bez wątpienia czynnością dokonana po terminie. Naczelny Sąd Administracyjny pragnie ponownie podkreślić, iż okoliczność, że adresatowi wydano przesyłkę w terminie późniejszym nie ma i nie może mieć żadnego znaczenia dla liczenia terminu według wskazanego powyżej art. 73 p.p.s.a. Zaistniała sytuacja może, co najwyżej, stanowić podstawę od złożenia wniosku o przywrócenie terminu, jednak na tym etapie postępowania Naczelny Sąd Administracyjny bada legalność odrzucenia sprzeciwu i nie jest władny do oceny tej przesłanki w kontekście ewentualnego zainicjowania przez skarżącą odrębnego postępowania o przywrócenie terminu. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 197 § 2 w związku z art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.