II FZ 787/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Włodzimierz Kubiak po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia T. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 29 sierpnia 2011 r., sygn. akt I SA/Gd 705/11 w przedmiocie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi T. Z. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 21 kwietnia 2011 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania postanawia 1) uchylić zaskarżone postanowienie, 2) przywrócić skarżącemu termin do wniesienia skargi. Postanowieniem z dnia 29 sierpnia 2011 r., sygn. akt I SA/Gd 705/11, Wojewódzki Sąd administracyjny w Gdańsku oddalił wniosek T. Z. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 21 kwietnia 2011 r. w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania. W uzasadnieniu orzeczenia wyjaśniono, że postanowieniem z dnia 21 kwietnia 2011 r. Dyrektor Izby Skarbowej w G. stwierdził niedopuszczalność odwołania wniesionego przez T. Z. od decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w G. z dnia 28 grudnia 2010 r. Powyższe rozstrzygnięcie, zawierające prawidłowe pouczenie o trybie i terminie wniesienia skargi doręczono pełnomocnikowi skarżącego w dniu 4 maja 2011 r. Radca prawny reprezentujący T. Z. złożył w dniu 15 czerwca 2011 r. wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, w którym wskazał, że nagła choroba uniemożliwiła mu dokonanie czynności procesowej w odpowiednim terminie. W okresie od dnia 3 czerwca do dnia 8 czerwca 2011 r. chorował, co potwierdza załączony odpis zaświadczenia lekarskiego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku - odwołując się do unormowań zawartych w art. 86 § 1 i art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - uznał, że okoliczności powołane przez stronę nie usprawiedliwiają przywrócenia terminu. Sąd podkreślił, że problemy zdrowotne pełnomocnika skarżącego rozpoczęły się w ostatnim dniu do wniesienia skargi, a przedłożone zwolnienie lekarskie potwierdza jedynie niemożność stawienia się na wezwanie sądu, a nie niemożność dokonania czynności procesowej, która nie wymaga osobistego stawiennictwa radcy prawnego. Sąd zwrócił ponadto uwagę, że profesjonalny pełnomocnik powinien w taki sposób zorganizować pracę kancelarii, aby możliwe było prowadzenie bieżących spraw mimo jego nieobecności. W zażaleniu na powyższe postanowienie T. Z. wniósł o zmianę orzeczenia i uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu. Skarżący argumentował, że niezasadne są sugestie Sądu jakoby pełnomocnik był zobowiązany do złożenia skargi wcześniej niż wynika to z ustawowego terminu. W ocenie autora zażalenia zaświadczenie lekarza sądowego potwierdzało istnienie przeszkody w sporządzeniu i wniesieniu skargi. Pełnomocnik strony, prowadzący kancelarię jednoosobowo, nie mógł posłużyć się inną osobą. W sprawie chodziło bowiem nie tylko o nadanie pisma do sądu na poczcie, ale również o dokończenie skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie podnieść należy, że regułą w postępowaniu sądowym jest bezskuteczność czynności podjętych przez stronę po terminie. Niniejsza zasada nie ma jednakże charakteru bezwzględnego. Przepis art. 86 § 1 zd. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przewiduje bowiem możliwość przywrócenia terminu przez sąd na wniosek strony pod warunkiem, że uchybiła ona terminowi bez swojej winy. Podkreślenia wymaga, że powołana ustawa, obok innych warunków przywrócenia terminu, ustanawia obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy (art. 87 § 2). Wnioskodawca nie musi zatem dowodzić braku winy, a jedynie uwiarygodnić fakty świadczące o niezawinionym przekroczeniu terminu. Na gruncie rozpatrywanej sprawy przedmiotem oceny Sądu pozostaje zachowanie pełnomocnika upoważnionego do działania w imieniu strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Na poparcie wniosku o przywrócenie terminu radca prawny reprezentujący skarżącego przedstawił odpis zaświadczenia lekarza sądowego, z którego wynika, że w okresie od dnia 3 czerwca do dnia 8 czerwca 2011 r. nie mógł się stawić na wezwanie (zawiadomienie) Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z powodu choroby. Mimo iż zaświadczenia wystawiane przez lekarzy sądowych mają na celu usprawiedliwienie niezdolności stron i ich pełnomocników do stawienia się na wezwanie lub zawiadomienie uprawnionego organu (por. uzasadnienie do projektu ustawy z dnia 15 czerwca 2007 r. o lekarzu sądowym – Dz. U. Nr 123, poz. 849 ze zm. i rozporządzenie z dnia 15 stycznia 2008 r. w sprawie wzoru zaświadczenia wystawianego przez lekarza sądowego oraz wzoru rejestru wystawionych zaświadczeń – Dz. U. Nr 14, poz. 86), to nie oznacza to, że nie mogą one uprawdopodabniać braku winy w nieterminowym dokonaniu czynności procesowej. Dokument taki jako zaświadczenie o stanie zdrowia wymienionej w nim osoby powinien podlegać ocenie w kontekście przesłanek przewidzianych w art. 86 § 1 i art. 87 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Nieuprawnione wydaje się natomiast wnioskowanie, że skoro zaświadczenie lekarskie wspomina jedynie o niemożności stawiennictwa w sądzie, to z góry należy przyjmować za możliwe dokonywanie przez pełnomocnika innych czynności procesowych. Mając na względzie powyższe, jak również inne okoliczności przywołane przez stronę, Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że niedochowanie terminu do wniesienia skargi było w rozpatrywanym przypadku niezawinione. Twierdzenia pełnomocnika o chorobie uniemożliwiającej podjęcie określonych czynności zostało uwiarygodnione przedłożonym zaświadczeniem lekarza sądowego. Za przekonywujące należało również uznać wyjaśnienia pełnomocnika, że skorzystanie z pomocy innych osób nie było możliwe, w sytuacji, gdy radca prawny prowadzi kancelarię jednoosobowo a dokonanie czynności procesowej wymagało nie tylko nadania pisma na poczcie, ale również sporządzenia środka zaskarżenia, a tym samym znajomości sprawy. W zażaleniu trafnie wskazano również, że pozbawione racji są uwagi Sądu pierwszej instancji w zakresie terminu do dokonania czynności procesowej. W myśl art. 53 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, pełnomocnik może wnieść skargę do sądu w terminie trzydziestu dni od doręczenia aktu organu administracji publicznej i nie można czynić mu zarzutu, że zwlekał z przygotowaniem pisma do ostatniego dnia. W orzecznictwie wyrażono – podzielany przez skład orzekający w niniejszej sprawie – pogląd, że nie można z góry zakładać, iż podmiot, który planuje dokonać czynności w ostatnim dniu terminu cechuje brak staranności w działaniu czy też, że można mu przypisać jakiekolwiek zaniedbanie (por. postanowienia NSA: z dnia 2 listopada 2010 r., sygn. akt I FZ 341/10, LEX nr 740784 oraz z dnia 27 lipca 2010 r., sygn. akt II GZ 176/10, LEX nr 663532). W świetle przedstawionych uwag Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.