II FZ 827/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Stefan Babiarz po rozpoznaniu w dniu 24 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia E. sp. z o.o. z siedzibą w W. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 1 sierpnia 2013 r., sygn. akt I SA/Rz 649/13 w przedmiocie wpisu od skargi w sprawie ze skargi E.sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia 17 maja 2013 r., nr [...] w przedmiocie nadpłaty w podatku od gier za marzec 2012 r. postanawia oddalić zażalenie. 1. Zarządzeniem z dnia 1 sierpnia 2013 r., I SA/Rz 649/13, Przewodniczący Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wezwał E. sp. z o.o. z siedzibą w W. (zwaną dalej spółką) do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia 17 maja 2013 r., wydaną w przedmiocie nadpłaty w podatku od gier za marzec 2012 r. Stosownie do § 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.), zwaną dalej rozporządzeniem RM, wysokość wpisu określono w kwocie 680 zł. Jako podstawę prawną zarządzenia podano art. 220 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwaną dalej: p.p.s.a. 2. W zażaleniu spółka zarzuciła sądowi pierwszej instancji naruszenie: (1) art. 216, art. 231, art. 220 § 1 p.p.s.a. oraz § 1 pkt 2 i 3 rozporządzenia RM, poprzez błędną wykładnię i błędne zastosowanie oraz uznanie, że od skargi należny jest wpis stosunkowy, mimo że zaskarżony akt nie obejmował należności, do której uiszczenia spółka mogłaby zostać zobowiązana w trybie egzekucji administracyjnej, (2) art. 216, art. 231, art. 220 § 1 p.p.s.a. oraz § 2 ust. 2 pkt 27 i § 2 ust. 6 rozporządzenia RM, poprzez niezastosowanie przepisów rozporządzenia i brak wezwania do uiszczenia wpisu w wysokości w nim określonej, mimo że skarga objęta jest zakresem normy wyrażonej w tym przepisie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. 3. Na wstępie zauważyć należy, że strony postępowania sądowoadministracyjnego ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.), przy czym do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie (art. 214 § 1 p.p.s.a.). Do takich pism należy skarga, jako pismo wszczynające postępowanie przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji (art. 230 § 1 i 2 p.p.s.a.), co stanowi podstawę pobrania wpisu. Natomiast zgodnie z art. 220 § 1 p.p.s.a. - sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. Kwestią o zasadniczym znaczeniu dla rozstrzygnięcia rozpoznawanej sprawy jest ustalenie, czy wpisem należnym od wniesionej skargi był wpis stosunkowy, czy też stały. W pierwszej kolejności należy odnieść się do pojęcia ‘wartość przedmiotu zaskarżenia", gdyż właśnie ta wartość determinuje charakter oraz wysokość należnego wpisu. W myśl art. 231 p.p.s.a. - który jest jednym z przepisów regulujących kwestię wpisów – "wpis stosunkowy pobiera się w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne. W innych sprawach pobiera się wpis stały". Dychotomiczny podział obu kategorii spraw nie jest jednak podziałem prostym, gdyż użyte w przepisie sformułowanie " w sprawach, których - przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne" jest wyrażeniem nieostrym i stanowi daleko idące uproszczenie. Należy również zauważyć, że ustawodawca w art. 215 p.p.s.a. nakazuje stronie w każdym piśmie wszczynającym postępowanie podać "wartość przedmiotu zaskarżenia". Z kolei w art. 216 p.p.s.a. ustawodawca podaje, że jeżeli "przedmiotem zaskarżenia" jest należność pieniężna, stanowi ona "wartość przedmiotu zaskarżenia". Takie sformułowanie przepisu rodzi pewne komplikacje, gdyż przedmiotem zaskarżenia nie mogą być należności pieniężne. Dokonując literalnej wykładni przepisów należy dość do wniosku, że w sprawach sądowoadministracyjnych każde pismo strony podlega opłacie stałej, gdyż przedmiotem zaskarżenia mogą być wyłącznie akty lub czynności organów administracji publicznej. Dlatego pojęcie "przedmiot zaskarżenia" należy rozumieć szerzej, jako przedmiot postępowania objęty zaskarżonym aktem bądź czynnością, o którym mowa w art. 3 § 2 i 3 p.p.s.a. Prawodawca o wiele zręczniej wypowiedział się w tej kwestii w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r., gdzie w § 1 wskazał, że "wpis stosunkowy zależy od wysokości należności pieniężnej objętej zaskarżonym aktem" (por. postanowienie NSA z dnia 1 sierpnia 2005 r., I FZ 374/05). Kluczowe jest zatem ustalenie co obejmowała zaskarżona decyzja. Spółka wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej utrzymującej w mocy decyzję organu pierwszej instancji w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od gier. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie ulega wątpliwości, że spółka powinna uiścić wpis stosunkowy (por. postanowienie NSA z dnia 20 czerwca 2013 r., II FZ 370/13). Występując do organu podatkowego z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty spółka domaga się konkretnej kwoty - tyle tylko, że w odróżnieniu od decyzji wymiarowej nakładającej obowiązek zapłaty, kwota ta została już uiszczona, a w postępowaniu o stwierdzenie nadpłaty podatnik kwestionując wysokość zapłaconego podatku ubiega się o jego zwrot. Skoro zgodnie z art. 231 zd. 1 p.p.s.a. wpis stosunkowy pobiera się w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne, a decyzja orzekająca o zwrocie nadpłaty wiąże się w sposób bezpośredni z należnością pieniężną - to w sprawach, w których decyzja ta jest przedmiotem zaskarżenia należy pobrać wpis stosunkowy, którego wysokość zależy od wysokości należności pieniężnej objętej zaskarżonym aktem. Ponadto, wbrew twierdzeniom spółki, podniesionym w zażaleniu, wyrażenia użytego przez ustawodawcę w art. 231 p.p.s.a., tj. "przedmiot zaskarżenia" nie można interpretować w ten sposób, że jedynie w tych sprawach, w których skarżący kwestionuje akt organu administracji, nakładający na tego skarżącego obowiązek zapłaty określonej sumy pieniężnej - prawidłowe jest określenie wpisu stosunkowego. Przyjęcie tego stanowiska nie jest trafne bowiem oparte jest na przesłance, której nie można wywieść z art. 231 zd. 1 p.p.s.a. ani w drodze wykładni językowej, ani systemowej, czy funkcjonalnej. Skoro art. 231 p.p.s.a. w zdaniu 1 stanowi jedynie o sprawach, których "przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne" - nie można zaaprobować dodatkowej przesłanki (postulowanej przez spółkę, a różnicującej zbiór analizowanych spraw sądowoadministracyjnych) w postaci "kierunku roszczenia", tzn. wyróżniającej takie sprawy, w których to organ podatkowy podnosi "roszczenie" o daną należność pieniężną, a nie podatnik (skarżący) (por. postanowienia NSA z dnia 2 października 2013 r., II FZ 814/13 i II FZ 833/13 wydane w sprawach tej samej skarżącej). W świetle przedstawionych uwag zaskarżone zarządzenie należy uznać za odpowiadające prawu. Określa ono prawidłowo kwotę należnego wpisu od skargi, precyzuje podstawę prawną żądania, zakreśla termin do uiszczenia opłaty sądowej i wskazuje rygor niezastosowania się przez stronę (spółkę) do wezwania. Brak było zatem jakichkolwiek podstaw do uchylenia kwestionowanego w zażaleniu zarządzenia. 4. Wniosek o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania nie jest uzasadniony bowiem niniejsze postanowienie nie mieści się w katalogu orzeczeń wymienionych w art. 209 p.p.s.a. Przepis ten stanowi wyraz wprowadzenia w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasady koncentracji kosztów postępowania. Oznacza ona, że sąd rozstrzyga o zwrocie kosztów postępowania, kończąc sprawę w danej instancji. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 i art. 198 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji