II GPP 29/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska Sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz (spr.) Sędzia del. WSA Izabella Janson po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi K. W. na przewlekłość postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie o sygn. akt II GSK 149/22 w sprawie ze skargi kasacyjnej E. Sp. z o.o. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 maja 2021 r. sygn. akt VI SA/Wa 486/21 w sprawie ze skarg K. W. i E. W. na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia 30 listopada 2020 r. nr ULC-KOPP/0263-0053/05/19 w przedmiocie stwierdzenia naruszenia przez przewoźnika lotniczego przepisów rozporządzenia i umorzenia postępowania postanawia: oddalić skargę na przewlekłość postępowania. I Pismem z dnia 15 czerwca 2024 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym - 25 września 2024 r.) K. W.- reprezentowana przez adw. K. S. - złożyła skargę na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki w sprawie ze skargi kasacyjnej E. Sp. z o.o. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 maja 2021 r., sygn. akt VI SA/Wa 486/21. Powyższym wyrokiem WSA w Warszawie po rozpoznaniu skarg K. W. i E. W. na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia 30 listopada 2020 r. w przedmiocie stwierdzenia naruszenia przez przewoźnika lotniczego przepisów rozporządzenia – uchylił zaskarżoną decyzję. Skarżąca wniosła o stwierdzenie przewlekłości postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, zobowiązanie Naczelnego Sądu Administracyjnego do rozpoznania sprawy w terminie trzech miesięcy od rozpoznania skargi, przyznanie od Skarbu Państwa na rzecz skarżącej kwoty, zgodnej z treścią art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżąca wyjaśniła, że do WSA w Warszawie wpłynęła skarga kasacyjna od ww. wyroku. Skarga kasacyjna została niezwłocznie przedłożona Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu. Skarżąca pismem z dnia 8 listopada 2021 r. złożyła odpowiedź na skargę kasacyjną. Od tego czasu Sąd nie podjął żadnej czynności w sprawie. Zatem, co najmniej od listopada 2021 r. Naczelny Sąd Administracyjny dopuścił się nieuzasadnionej przewlekłości postępowania. Bezczynność Sądu przekraczająca dwa lata stanowi przesłankę uzasadniającą wniesienie niniejszej skargi. II Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga na przewlekłość postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie zasługuje na uwzględnienie. Skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeżeli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki – tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1725; dalej: ustawa). Konieczne jest więc ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu sądowym (przewlekłość postępowania) oraz że jest ona nieuzasadniona. Stosownie do art. 2 wskazanej ustawy, o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, jeżeli postępowanie w sprawie trwa dłużej, niż to konieczne, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, ale także zachowań stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. Ocena ta nie może być oderwana od obowiązku sądu rozpoznania wszystkich wniesionych spraw bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach (por. m.in. postanowienia NSA z dnia: 8 września 2022 r., sygn. akt II GPP 11/22; 21 sierpnia 2020 r., sygn. akt I GPP 9/20; 20 grudnia 2019 r., sygn. akt II FPP 18/19; 5 września 2019 r., sygn. akt II GPP 4/19; 28 sierpnia 2019 r., sygn. akt I OPP 53/19; 31 stycznia 2019 r., sygn. akt II GPP 1/19). Zgodnie z § 25a ust. 1 Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 4 lipca 2020 r. – Regulamin Naczelnego Sądu Administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 805; dalej: Regulamin), sprawy rozpatrywane w składach trzyosobowych przewodniczący wydziału przydziela sędziom w drodze losowania, w ramach symboli spraw należących do właściwości wydziału orzeczniczego, w którym orzekają, z uwzględnieniem specjalizacji orzeczniczej sędziów. Z kolei ust. 4 tego paragrafu stanowi, że pula spraw wyznaczonych do losowania dla sędziów w wydziałach orzeczniczych w miesiącu, którego dotyczy zatwierdzony przez Prezesa Izby na podstawie § 23 pkt 3 plan posiedzeń, obejmuje sprawy z uwzględnieniem kolejności ich wpływu, w tym odrębnie sprawy rozpoznawane na posiedzeniach niejawnych na podstawie art. 182 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, 1705 i 1860) lub przepisów szczególnych, a także odrębnie sprawy podlegające rozpoznaniu poza kolejnością wpływu na podstawie § 26 ust. 2 pkt 1-3, 6-13 lub ust. 5 Regulaminu. Jak wynika z § 26 ust. 1 Regulaminu, po wylosowaniu spraw z puli uwzględniającej kolejność ich wpływu, przewodniczący wydziału w zarządzeniu o wyznaczeniu posiedzenia jawnego albo niejawnego w składzie trzech sędziów wskazuje skład orzekający, w tym przewodniczącego składu orzekającego oraz sędziego sprawozdawcę i przydziela, zgodnie ze szczegółowymi zasadami przydziału spraw poszczególnym sędziom, o których mowa w § 25 ust. 1, i planem posiedzeń zatwierdzonym przez Prezesa Izby na podstawie § 23 pkt 3, wylosowane zgodnie z § 25a sprawy dla danego sędziego. W przypadku stwierdzenia podstawy do zwiększenia wymiaru spraw, zgodnie ze szczegółowymi zasadami przydziału spraw poszczególnym sędziom, o których mowa w § 25 ust. 1, przewodniczący przydziela także członkom składu orzekającego sprawy, w których odroczono posiedzenie, sprawy zawieszone przez sędziego tego składu orzekającego lub sprawy, w których Sąd skierował sprawę z posiedzenia niejawnego na rozprawę, oraz sprawy pozostające ze sobą w związku, które nie były objęte losowaniem. Z powyższych rozważań wyraźnie wynika, że co do zasady sprawa wniesiona później nie może być rozpoznana przed rozpoznaniem spraw, które zostały wniesione do sądu wcześniej. Dotyczy to również spraw, o których mowa w § 26 ust. 2 pkt 1-3, 6-13 lub ust. 5 Regulaminu. Nawet jeżeli do sądu wpływa sprawa podlegająca - ze względu na jej przedmiot - wyznaczeniu na posiedzenie poza kolejnością wpływu, to i tak nie może ona zostać wyznaczona przed innymi sprawami podlegającymi rozpoznaniu poza kolejnością, które wpłynęły do sądu wcześniej. W każdej sprawie, niezależnie od jej przedmiotu, to liczba spraw wpływających do sądu jest przyczyną oczekiwania na wyznaczenie terminu rozprawy (zob. postanowienie NSA z dnia 21 lutego 2024 r., sygn. akt II GPP 23/23). W 2022 r. do Wydziału II Izby Gospodarczej wpłynęło 2301 spraw ze skarg kasacyjnych. Jeszcze raz należy podkreślić, że sprawy muszą być wyznaczane na terminy rozpraw zgodnie z kolejnością wpływu. Ta kwestia nie może zostać pominięta przez Naczelny Sąd Administracyjny. Termin oczekiwania na rozpatrzenie sprawy ze skargi kasacyjnej wniesionej do Wydziału II Izby Gospodarczej, który wynika z bardzo dużej liczby złożonych skarg kasacyjnych, zarówno w 2022 r., jak i w latach poprzednich, wynosi obecnie ponad trzy lata od daty wpływu skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W niniejszej sprawie skarga kasacyjna została przekazana Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu w dniu 1 lutego 2022 r. (data prezentaty). Sygnatura, którą sprawie nadano - II GSK 149/22 - odzwierciedla kolejność jej wpływu do Wydziału II Izby Gospodarczej. Od momentu rejestracji skargi kasacyjnej E. Sp. z o.o. z siedzibą w W. do dnia wniesienia skargi na przewlekłość postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym minęły niecałe 3 lata. Obecnie w Wydziale II Izby Gospodarczej rozpoznawane są sprawy ze skarg kasacyjnych, które wpłynęły do Naczelnego Sądu Administracyjnego w drugim kwartale 2021 r. Zatem sprawa skarżącej nie oczekuje na rozpoznanie dłużej niż inne sprawy. Należy również zwrócić uwagę, że czas oczekiwania na termin posiedzenia uległ wydłużeniu również z uwagi na wprowadzony jeszcze przed wniesieniem skargi kasacyjnej stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2 i działaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w reżimie sanitarnym. Najpierw odwołane zostały wszystkie rozprawy, a działalność orzecznicza Sądu była kontynuowana na posiedzeniach niejawnych. Następnie do maja 2023 r. rozprawy odbywały się tylko w trybie zdalnym, co również miało wpływ na ilość spraw na rozprawach rozpoznawanych. Mając na uwadze wyżej wskazane okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się nieuzasadnionej zwłoki w prowadzonym postępowaniu i na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy postanowił jak w sentencji.