II GSK 1043/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Skoczylas po rozpoznaniu w dniu 3 października 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej G. S. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 czerwca 2019 r. sygn. akt VI SA/Wa 406/19 w sprawie ze skargi G. S. na czynność Dyrektora Transportowego Dozoru Technicznego w przedmiocie ustalenia wyników egzaminu kwalifikacyjnego dla kandydatów na diagnostów postanawia: 1) odrzucić skargę kasacyjną; 2) zwrócić G. S. ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie uiszczony wpis od skargi kasacyjnej w wysokości 100 (sto) złotych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 11 czerwca 2019 r., sygn. akt VI SA/Wa 406/19, odrzucił skargę G. S. na czynność Dyrektora Transportowego Dozoru Technicznego w przedmiocie ustalenia wyników egzaminu kwalifikacyjnego dla kandydatów na diagnostów. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji stwierdził, że skarga strony jest niedopuszczalna. Wskazując na treść art. 3 § 1, 2 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.) oraz art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.; powoływanej dalej jako: k.p.a.), WSA podniósł, iż sądy administracyjne są właściwe wyłącznie do rozpatrywania skarg w sprawach określonych w ww. przepisach. Oceniając kwestię dopuszczalności zaskarżenia wyników egzaminu kwalifikacyjnego dla kandydatów na diagnostów Sąd I instancji uznał, że akt lub czynność, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego, charakteryzują się tym, że są podejmowane w sprawie indywidualnej w sprawie indywidualnej, skierowany jest do oznaczonego podmiotu, dotyczy uprawnienia lub obowiązku tego podmiotu, samo zaś uprawnienie lub obowiązek, którego akt (czynność) dotyczy, jest określone w przepisach prawa powszechnie obowiązującego. Zdaniem WSA, wynik egzaminu kwalifikacyjnego dla kandydatów na diagnostów nie ma takiego charakteru, ponieważ komisja egzaminacyjna, o której mowa w art. 84 ust. 2a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 ze zm.; powoływanej dalej jako: p.r.d.), nie rozstrzyga w sposób władczy o przyznaniu określonego prawa. Rolą komisji egzaminacyjnej powoływanej przez Dyrektora Transportowego Dozoru Technicznego do przeprowadzania egzaminu kwalifikacyjnego, o którym mowa w art. 84 ust. 2 p.r.d., jest sprawdzenie przygotowania teoretycznego osoby egzaminowanej oraz jej umiejętności praktycznych weryfikowanych poprzez przeprowadzenie – w ramach egzaminu kwalifikacyjnego – badania technicznego pojazdu w zakresie określonym przez komisję egzaminacyjną, wydanie oceny z zakresu stanu technicznego badanego pojazdu i wypełnienie dokumentów stosowanych w przypadku tego badania, w zależności od zakresu uzupełnianego uprawnienia. WSA stwierdził, że Komisja egzaminacyjna, ustalając wynik egzaminu w protokole, nie kreuje żadnego stosunku prawnego. Oznacza to zatem, że wynik egzaminu kwalifikacyjnego nie stanowi decyzji administracyjnej ze względu na brak bezpośredniego oddziaływania zewnętrznego. Nie jest również wydawany w postępowaniu administracyjnym ani nie może być uznany za inną czynność z zakresu administracji publicznej, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., ponieważ nie ma charakteru władczego rozstrzygnięcia o prawach i obowiązkach strony. Sąd I instancji uznał, że wynik egzaminu kwalifikacyjnego dla kandydatów na diagnostów stanowi wyłącznie rezultat sprawdzenia wiedzy i umiejętności praktycznych egzaminowanej osoby, w wyniku czego nie kreuje się w ten sposób żadnego stosunku administracyjnoprawnego. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargę jako niedopuszczalną na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a. Odpis powyższego postanowienia wraz z pouczeniem o przysługującym od niego zażaleniu Sąd I instancji doręczył skarżącemu w dniu 21 czerwca 2019 r. G. S. wniósł na postanowienie Sądu I instancji sporządzone osobiście zażalenie, domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości i przekazania sprawy do WSA celem ponownego rozpoznania, ewentualnie rozpoznania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny w trybie art. 188 p.p.s.a. Ponadto wniósł o zwrot przypisanych według norm kosztów. W odpowiedzi na zażalenie Dyrektor Transportowego Dozoru Technicznego wniósł o odrzucenie zażalenia w całości, ewentualnie o jego oddalenie w całości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie podnieść należy, że zarządzeniem z dnia 9 września 2019 r. Naczelny Sąd Administracyjny wniesiony środek zaskarżenia zarejestrował nie jako zażalenie lecz jako skargę kasacyjną. Zgodnie bowiem z treścią art. 194 § 1 pkt 1a) p.p.s.a. zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego przypadkach przewidzianych w ustawie, a ponadto na postanowienia, których przedmiotem jest odrzucenie skargi w przypadkach, o których mowa w art. 58 § 1 pkt 2-4 oraz art. 220 § 3 p.p.s.a. Przywołane przepisy przewidują sytuacje, w których skarga podlega odrzuceniu: - jeżeli została wniesiona po upływie terminu do jej wniesienia; - jeżeli nie uzupełniono jej braków formalnych; - jeżeli sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami jest w toku lub została już prawomocnie osądzona; - jeżeli pomimo wezwania nie uiszczono od niej należnego wpisu. Wskazane regulacje określają zatem w sposób wyczerpujący katalog postanowień odrzucających skargę, od których stronie skarżącej przysługuje prawo wniesienia zażalenia. W tym miejscu podkreślenia wymaga, iż przedmiot zaskarżonego postanowienia o odrzuceniu skargi nie leży w zakresie przedmiotów wymienionych w art. 194 § 1 pkt 1a) p.p.s.a. W konsekwencji powyższego należało przyjąć, że od postanowienia o odrzuceniu skargi z przyczyn innych niż wskazane w pkt 2-4 art. 58 § 1 oraz w art. 220 § 3 p.p.s.a. przysługiwała skarga kasacyjna, nie zaś zażalenie – o czym błędnie pouczył Sąd I instancji. Zgodnie bowiem z art. 173 § 1 p.p.s.a. od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, z wyłączeniem przypadków, o których mowa w art. 58 § 1 pkt 2-4 , art. 161 § 1 oraz art. 220 § 3 p.p.s.a., przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Pojęciu postanowienia kończącego postępowanie w sprawie należy przeciwstawić postanowienia kończące w postępowaniu jedynie zagadnienia incydentalne, uboczne. Wydane w rozpoznawanej sprawie na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. postanowienie odrzucające skargę strony jako niedopuszczalną należy uznać za postanowienie kończące postępowanie w sprawie, o jakim mowa w ww. art. 173 § 1 p.p.s.a., od którego w związku z tym przysługuje środek prawny w postaci skargi kasacyjnej, nie zaś zażalenia. Nie jest to bowiem z całą pewnością postanowienie o charakterze incydentalnym. Natomiast w myśl art. 175 § 1 p.p.s.a., skarga kasacyjna powinna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego (tzw. przymus adwokacko-radcowski). Tymczasem w niniejszej sprawie wniesiono zażalenie, które zostało sporządzone osobiście przez skarżącego, czyli z uchybieniem powołanego wyżej przepisu. Tego rodzaju brak formalny skutkuje odrzuceniem środka zaskarżenia, jaki powinien zostać złożony w rozpoznawanej sprawie, ponieważ wniesione zażalenie zostało potraktowanie jako skarga kasacyjna, a ta z kolei nie spełniała ustawowego wymogu sporządzenia jej przez profesjonalnego pełnomocnika. Na marginesie należy jednak zauważyć, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, doręczając zaskarżone postanowienie, błędnie pouczył skarżącego o przysługującym mu prawie wniesienia zażalenia, zamiast pouczyć o przysługującym mu prawie wniesienia skargi kasacyjnej i jej wymogach formalnych. Podkreślenia przy tym wymaga, że błędne pouczenie strony o przysługujących środkach odwoławczych nie może powodować, że przysługuje jej inny środek odwoławczy niż wynika to z przepisów p.p.s.a. Jednakże, w sytuacji gdy na skutek błędnych działań sądu administracyjnego strona uchybi wymaganiom formalnym przewidzianym dla danego środka odwoławczego i zostanie on odrzucony, to jest uprawniona do wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności procesowej, co pozwoli na uniknięcie negatywnych konsekwencji uchybień powstałych bez winy strony. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje zatem, że na podstawie art. 87 § 1 p.p.s.a. strona skarżąca może w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminowi (tj. od chwili doręczenia jej niniejszego postanowienia sądu kasacyjnego) złożyć do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej na postanowienie WSA z dnia 11 czerwca 2019 r. odrzucające skargę. We wniosku o przywrócenie terminu należy podnieść, że Sąd I instancji błędnie pouczył stronę, iż od tegoż postanowienia przysługuje zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego, gdy tymczasem przysługiwał środek zaskarżenia w postaci skargi kasacyjnej. Wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu skarżący musi dokonać uchybionej czynności, czyli winien złożyć skargę kasacyjną sporządzoną przez profesjonalnego pełnomocnika zgodnie przymusem adwokacko-radcowskim przewidzianym w art. 175 § 1 p.p.s.a. WSA w Warszawie, rozpatrując taki wniosek, uwzględni zaś, że błędne pouczenie nie może szkodzić stronie, która dokonała czynności procesowej zgodnie z nim. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 180 p.p.s.a. oraz art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.