II GSK 1121/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kuba Sędzia NSA Henryk Wach (spr.) Sędzia del. WSA Małgorzata Jużków Protokolant Kacper Tybuszewski po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2013 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. Spółki z o.o. w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. z dnia 29 grudnia 2011 r. sygn. akt III SAB/Kr 66/11 w sprawie ze skargi M. Spółki z o.o. w K. na bezczynność Dyrektora Izby Skarbowej w K. w przedmiocie bezczynności organu w sprawie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od M. Spółki z o.o. w K. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w K. kwotę 120 (słownie: sto dwadzieścia) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. wyrokiem z dnia 29 grudnia 2011 r., sygn. akt III SAB/Kr 66/11, oddalił skargę M. Spółki z o.o. w K. na bezczynność Dyrektora Izby Skarbowej w K. w sprawie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych, z następującym uzasadnieniem. W dniu 5 marca 2010 r. strona skarżąca złożyła skargę na bezczynność organów – Dyrektora Izby Skarbowej w K. oraz Dyrektora Izby Celnej w K. zarzucając niezałatwienie w ustawowym terminie wniosków o zmianę decyzji zezwalającej na urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w K. wniósł o oddalenie skargi. Organ wskazał, że pismem z dnia 22 października 2009 r. poinformował stronę skarżącą o przejęciu z dniem 31 października 2009 r. dotychczasowych kompetencji w zakresie gier i zakładów wzajemnych przez Dyrektora Izby Celnej. Ponadto podniósł, że dnia 2 listopada 2009 r. akta spraw wskazanych przez stronę skarżącą w skardze, zostały przekazane do Izby Celnej w K. wraz z protokołem zdawczo – odbiorczym nr 1. Od tego dnia Dyrektor Izby Skarbowej w K. nie dysponował żadnymi dokumentami dotyczącymi ww. spraw. Postanowieniem z dnia 13 grudnia 2010 r. sygn. akt III SAB/Kr 117/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w K., na podstawie art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) umorzył postępowanie sądowe jako bezprzedmiotowe (art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.). Po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 8 września 2011 r., sygn. akt II GSK 1224/11, uchylił zaskarżone postanowienie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego brak możliwości uwzględnienia skargi na bezczynność nie może być traktowany jako przyczyna umorzenia postępowania. W związku z powyższym stwierdził, że Sąd I instancji naruszył prawo umarzając postępowanie na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Jednocześnie zgodził się z poglądem Sądu I instancji, że Dyrektor Izby Skarbowej od dnia 31 października 2009 r., a zatem w dacie złożenia skargi na bezczynność, w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, nie jest już organem właściwym do rozpatrywania spraw dotyczących automatów o niskich wygranych i nie można zobowiązać go do wydania decyzji, która nie należy do jego kompetencji. Mając na względzie powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. oddalając skargę jako bezzasadną. M. Spółka z o.o. w K. skargą kasacyjną zaskarżyła powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasadzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Wyrokowi zarzucono naruszenie art. 174 § 2 p.p.s.a., poprzez naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a konkretnie: art. 3 § 2 pkt 8 w zw. z art. 149 p.p.s.a. poprzez bezpodstawne przyjęcie, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie jest władny do stwierdzenia bezczynności organu bez zobowiązywania go do wykonania czynności w określonym terminie; art. 151 p.p.s.a., poprzez bezpodstawne oddalenie skargi, pomimo istnienia podstaw do stwierdzenia bezczynności organu; Zdaniem Spółki zmiana organu rozpatrującego sprawę administracyjną nie oznacza w żadnym wypadku automatycznego przerwania biegu jednego do jej rozpoznania i rozpoczęcia biegu nowego z racji zmiany właściwości organu, ponieważ przekazanie to wywiera skutki wyłącznie po stronie organów i nie może pogarszać sytuacji obywatela. W ocenie Spółki błędne jest stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K., że nie jest władny stwierdzić bezczynności organu, pomimo oczywistego przekroczenia terminów, jeśli sprawa została w międzyczasie przekazana innemu organowi i jej załatwienie nie należy już do jego kompetencji. W konsekwencji za błędne uznała również stanowisko Sądu, że nie jest władny stwierdzić bezczynności organu, jeśli nie może równocześnie zobowiązać organu do wydania decyzji w oznaczonym terminie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Zgodnie jednak z art. 190 p.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. W niniejszej sprawie takową NSA wyraził w postanowieniu z dnia 8 września 2011 r., sygn. akt II GSK 1224/11. W skardze kasacyjnej opartej na podstawie wyłącznie z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. kasator zarzucił naruszenie przepisów postępowania: art. 3 § 2 pkt 8 w związku z art. 149 oraz art. 151 p.p.s.a. prezentując wykładnię celowościową wskazanych przepisów, zgodnie z którą wojewódzki sąd administracyjny jest władny stwierdzić bezczynność organu również wtedy, kiedy doszło do zmiany organu rozpatrującego wniosek. Swoje stanowisko kasator uzasadnił poglądem dotyczącym stosowania art. 149 p.p.s.a. przedstawionym w wyroku NSA z 20 stycznia 2009 r., sygn. akt II OSK 812/08 oraz z 11 lipca 2008 r., sygn. akt I OSK 331/08. Należy wskazać, że jako podstawę zaskarżonego wyroku Sąd I instancji przyjął ustalenia stanu faktycznego, według których 2 listopada 2009 r. Dyrektor Izby Skarbowej w K. przekazał akta sprawy administracyjnej, prowadzonej z wniosku Spółki, organowi właściwemu – Dyrektorowi Izby Celnej w K., ponieważ z dniem 31 października 2009 r. organy celne przejęły wykonywanie zadań wynikających z ustawy z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych, związanych w szczególności z udzielaniem koncesji oraz zezwoleń, zatwierdzania regulaminów oraz rejestracji urządzeń (art. 2 ust. 1 pkt 8 ustawy o Służbie Celnej). Jak wskazano wyżej w rozpoznawanej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny wypowiedział się już w wydanym postanowieniu z dnia 8 września 2011 r., sygn. akt II GSK 1224/11 i dokonana w nim wykładnia art. 149 p.p.s.a. jest wiążąca. Mając na względzie jednoznaczną treść art. 149 p.p.s.a. uznał, że skoro w sprawie Dyrektor Izby Skarbowej nie jest już organem właściwym, to nie było możliwe zobowiązanie tego organu do wydania decyzji i tym samym Sąd I instancji nie mógł uwzględnić skargi. Jednakże z faktu, że sąd orzekający nie mógł w okolicznościach sprawy uwzględnić skargi, nie można wywodzić, że Sąd ten nie mógł jej rozpoznać. Przystępując do oceny podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów należy wskazać, że zgodnie z art. 190 zdanie drugie p.p.s.a., nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd orzekający w tej sprawie odmówił słuszności podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów, gdyż zostały one sformułowane z naruszeniem art. 190 zdanie drugie p.p.s.a. i sprowadzają się w istocie do polemiki z przedstawioną wcześniej przez NSA wykładnią art. 149 p.p.s.a. Związanie wykładnią dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny oznacza, że sąd administracyjny, ponownie rozpoznając sprawę, która została mu przekazana, nie może stosować postanowień z art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a., a w skardze kasacyjnej nie powinny być sformułowane zarzuty w oparciu o odmienną wykładnię prawa niż dokonał NSA w orzeczeniu uchylającym rozstrzygnięcie sądu I instancji i przekazującym sprawę do ponownego rozpoznania (zobacz wyrok NSA z dnia 15 listopada 2012 r. sygn. akt II OSK 1249/11 oraz Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. R. Hausera, Wydawnictwo C.H. BECK, 2011, str. 624). Ponieważ Wojewódzki Sąd Administracyjny w K., przy ponownym rozpoznaniu sprawy, działał na podstawie i w granicach prawa, w szczególności z uwzględnieniem art. 190 zdanie pierwsze p.p.s.a., nie mógł dokonać wykładni znajdujących zastosowanie w sprawie przepisów w sposób odmienny niż to wynikało ze wskazanego postanowienia NSA, zatem skarga kasacyjna jako niezasadna podlega oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 190 zdanie drugie p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zasądził na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w K. koszty postępowania kasacyjnego na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a.