II GSK 1124/10
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2011-11-15
Skład orzekający: Magdalena Bosakirska, Stanisław Gronowski, Gabriela Jyż
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wzór użytkowy, którego górne ramię jest odchylone pod kątem 20 stopni do pionowej ścianki, spełnia wymogi nowości i użyteczności, zwłaszcza w kontekście potencjalnej kolizji między tekstem zastrzeżeń patentowych a rysunkiem?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo ocenił zaskarżoną decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej. Sąd uznał, że rysunki wzoru użytkowego, w połączeniu z opisem i zastrzeżeniem ochronnym, jednoznacznie wskazują na kąt odchylenia górnego ramienia wynoszący 20 stopni i jego podgięcie do góry, co wyklucza zarzut braku użyteczności. Ponadto, sąd uznał, że porównywane rozwiązania ze stanu techniki nie ujawniają cech potwierdzających brak nowości spornego wzoru, a tym samym nie było podstaw do unieważnienia prawa ochronnego.Stan faktyczny
Spółka S. wniosła sprzeciw wobec decyzji Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej o udzieleniu prawa ochronnego na wzór użytkowy "Zaczep mocujący listwę przypodłogową", zarzucając brak nowości i użyteczności. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki S. na decyzję Urzędu Patentowego. Spółka S. wniosła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzucając Sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Magdalena Bosakirska Sędzia NSA Stanisław Gronowski Sędzia NSA Gabriela Jyż (spr.) Protokolant Paweł Gorajewski po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2011 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej S. Spółki z o.o. w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 15 kwietnia 2010 r. sygn. akt VI SA/Wa 1892/09 w sprawie ze skargi S. Spółki z o.o. w K. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na wzór użytkowy oddala skargę kasacyjną
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z 15 kwietnia 2010 r., sygn. akt VI SA/Wa 1892/09, oddalił skargę S. Sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: UP RP, organ) z [...] czerwca 2009 r., nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na wzór użytkowy.
Ze stanu faktycznego sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynika, że UP RP decyzją z [...] września 2006 r., działając na podstawie przepisów art. 94, art. 95 i art. 52 w zw. z art. 100 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (t.j.: Dz. U. z 2003 r. nr 119, poz. 1117 ze zm., dalej p.w.p.), po rozpatrzeniu zgłoszenia nr [...] z [...] listopada 2003 r. (data wpływu do organu), udzielił na rzecz zgłaszającego C. S.A. Z., Polska prawa ochronnego na wzór użytkowy pt.: "Zaczep mocujący listwę przypodłogową" ([...]). Jako twórców tego wzoru wskazano w zgłoszeniu Z. Z., A. S. i M. P. Według opisu i zastrzeżenia ochronnego przedmiotem wzoru jest zaczep – metalowe okucie, mocujący listwę przypodłogową wykonaną z MDF, drewna lub drewnopodobnego jednorodnego materiału. Zaczep ten ma postać wygiętej kilkakrotnie metalowej płytki, która w pionowej ściance o kształcie prostokąta ma otwór montażowy z podtłoczeniem. Jest znamienny tym, że dolne ramię (3) ukształtowane ma pod kątem prostym do pionowej ścianki (1) a górne ramię (2) pod kątem α = 20° do pionowej ścianki (1) przy czym górne ramię (2) ma podgięte do góry tworząc dwa wsporniki górne boczne (4) z wyciętym środkiem zakończone dwoma ząbkami (5) każdy, zaś dolne ramię (3) ukształtowane pod kątem prostym do pionowej ścianki (1) zakończone jest również odgiętymi do góry dwoma bocznymi rozdzielonymi w środku przez wycięcie wspornikami (6) zakończonymi każdy dwoma ząbkami (7) oraz środkowym wspornikiem (9) bez ząbków pochylonym w kierunku pionowej ścianki (1). Charakterystyczne – według zgłaszającego – wygięcie dolnych wsporników ma na celu uzyskanie efektu zaklinowania zaczepu w dolnym rowku listwy. Zaczep mocujący zapewnia listwie trwałe i pewne umocowanie.
Zgłoszenie ogłoszono [...] maja 2005 r. w Biuletynie Urzędu Patentowego (BUP) nr [...], a o udzieleniu prawa ochronnego na wskazany wzór ogłoszono [...] maja 2007 r. w Wiadomościach Urzędu Patentowego (WUP) nr [...].
S. Sp. z o.o. z siedzibą w K. [...] grudnia 2007 r. wniosła sprzeciw wobec powyższej prawomocnej decyzji o udzieleniu prawa ochronnego na wzór użytkowy [...] pt.: "Zaczep mocujący listwę przypodłogową". Według sprzeciwiającej się spółki rozwiązanie objęte tym wzorem użytkowym pozbawione jest cech nowości i nie spełnia tym samym wymogów przewidzianych w art. 94 p.w.p. w zw. z art. 25 ust. 3 i 100 p.w.p.. Taki zaczep montażowy został bowiem przedstawiony we wcześniejszych zgłoszeniach wynalazku przez tego samego zgłaszającego tj. spółkę C. [...] sierpnia 2003 r. pod nr [...] (opublikowanym w BUP nr [...] z dnia [...] lutego 2005 r.), oraz przez sprzeciwiającą się obecnie spółkę S. [...] października 2003 r. pod nr [...] (opublikowanym w BUP nr [...] z dnia [...] kwietnia 2005 r.).
Wskazano, iż konstrukcja zaczepu przedstawionego w kwestionowanym zgłoszeniu znana jest z dokonanego przez spółkę S. zgłoszenia wzoru użytkowego nr [...], dokonanego z wcześniejszym pierwszeństwem od [...] sierpnia 2003 r., ogłoszonego w BUP nr [...] z [...] lutego 2005 r.
Uprawniona spółka C., zawiadomiona przez UP RP o sprzeciwie podniosła w odpowiedzi jego bezzasadność, natomiast w piśmie, które wpłynęło do organu 8 czerwca 2009 r. spółka ta rozbudowała argumentację na uzasadnienie swego stanowiska. Według uprawnionej spółki w żadnym ze wskazanych w sprzeciwie trzech (przeciwstawionych) rozwiązań nie ujawniono takich cech zaczepów, które mogłyby potwierdzić zarzut braku nowości rozwiązania konstrukcyjnego zaczepu ze wzoru [...] (spornego), a więc takich samych lub identycznych zaczepów, jak zaczep z tego wzoru. Podano, iż cechą nową (nowością) rozwiązania konstrukcji zaczepu według wzoru spornego [...] jest ukształtowanie górnego ramienia zaczepu składającego się z dwóch wsporników nachylonych pod kątem α=20° do pionowej ścianki zaczepu. a ukształtowania górnego ramienia zaczepu (uchwytu) pod takim kątem nie ujawniono w rozwiązaniach z w/w zgłoszeń [...], [...] oraz [...].
Po przeprowadzeniu rozprawy przez UP RP, spółka S. rozszerzyła sprzeciw o zarzut braku użyteczności spornego wzoru (obok zarzutu braku nowości), gdyż w jej ocenie z rysunku wzoru (sporządzonego na podstawie zastrzeżenia) wynika, że kąt (odchylenia górnego ramienia zaczepu) równy 20° uniemożliwia zastosowanie zaczepu według tego wzoru. UP RP decyzją z [...] czerwca 2009 r., sprzeciw oddalił. Odnosząc się do zarzutu braku nowości organ uznał, że w myśl wymienionych i zacytowanych w decyzji przepisów art. 94 w zw. z art. 25 ust. 1, 2, 3 i art. 100 p.w.p. mających zastosowanie w sprawie, ww. zgłoszenia [...] (z [...] sierpnia 2003 r.) [...] (z [...] października 2003 r.) i [...] (organ błędnie wymienił numer [...]) z [...] sierpnia 2003 r. mogą być uwzględnione przy ocenie nowości przedmiotowego (spornego) wzoru, jednak żadne z nich nie może świadczyć o jej braku, gdyż przedstawiają rozwiązania odmienne. Wzór ten różni się bowiem od przeciwstawionych rozwiązań tym, że górne ramię zaczepu jest odchylone o kąt 20° i posiada dwa wsporniki posiadające po dwa skrajne ząbki, a dolne ramię również posiada dwa wsporniki posiadające po dwa skrajne ząbki oraz środkowy wspornik bez ząbków pochylony w kierunku pionowej ścianki, przy czym zaczep posiada jednolitą (bez wycięć) dolną część powierzchni.
Według UP RP wnioskodawca (sprzeciwiająca się spółka) nie przedstawił żadnego rozwiązania należącego do stanu techniki i posiadającego wszystkie cechy rozwiązania (wzoru) spornego. Nadto zastrzeżenia ochronne należy interpretować w świetle całego opisu, którego rysunek jest dla wzoru użytkowego nieodzownym i kluczowym elementem, gdyż ujawnia zastrzegany kształt, budowę lub zestawienie przedmiotu tego wzoru. Zatem sformułowanie (zastrzeżenia ochronnego) "górne ramię (2) pod kątem α = 20° do pionowej ścianki (1)" należy interpretować jako "dotyczące ramienia odchylonego tak jak na rysunku dokumentacji spornego wzoru, a kąt α = 20° jako kąt wskazany na Fig.2 tego rysunku", przy czym "dopuszczenie takiego nieprecyzyjnego sformułowania stanowiło co najwyżej uchybienie postępowania zgłoszeniowego (...)".
W skardze do Sądu spółka S. zarzuciła powyższej decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania. Według skarżącej organ nie ocenił sprawy na podstawie całokształtu materiału dowodowego, a uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest niepełne.
W odpowiedzi na skargę UP RP podtrzymał zajęte w sprawie stanowisko, wnosząc o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż skarga spółki S. nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Podał, iż w związku z charakterem zarzutów podniesionych przez sprzeciwiającą się spółkę S., podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowią przepisy art. 94 w zw. z art. 25 ust. 1, 2, 3 i art. 100 p.w.p. Sprzeciwiająca się spółka zarzuciła spornemu wzorowi brak nowości rozwiązania, a następnie rozszerzyła zarzuty o brak przesłanki użyteczności rozwiązania. Zakresem wniosku sprzeciwiającej się (skarżącej) spółki organ był związany stosownie do art. 255 ust. 4 p.w.p.
Oceniając zaskarżoną decyzję Sąd I instancji miał na uwadze, że na wstępie, celem uporządkowania w sprawie istotnych dla jej rozpatrzenia ustaleń faktycznych, podkreślenia wymaga, że rozwiązaniem przeciwstawionym spornemu wzorowi Ru 63 138, stanowiącym podstawowy dla organu i stron punkt porównawczego odniesienia w kwestii oceny tego wzoru pod kątem przesłanek nowości i użyteczności, jest rozwiązanie objęte zgłoszeniem [...], które zostało wydzielone ze zgłoszenia [...], i na które udzielono prawa ochronnego [...]. Organ w zaskarżonej decyzji posługuje się przy określaniu w/w przeciwstawionego rozwiązania numerem zgłoszenia [...] (błędnie zresztą wymieniając numer [...]), jednak argumentacja, którą posłużył się w uzasadnieniu decyzji, analizowana też w kontekście uzupełnionych przez WSA materiałów sprawy o jej kompletne akta administracyjne, jednoznacznie wskazuje, iż przedmiotem porównania ze spornym wzorem, oprócz w/w zgłoszeń wynalazków [...] i [...], był wzór [...].
WSA zaznaczył, iż z treści zgłoszenia [...] wynika jaka jest trwała postać zaczepu mocującego listwę przypodłogową według spornego wzoru i jak tę postać osiągnąć. Z opisu i zastrzeżenia ochronnego wynika, że chodzi o rozwiązanie o charakterze technicznym dotyczące kształtu przedmiotu o trwałej postaci – zaczep "ma postać wygiętej kilkakrotnie metalowej płytki, która (...) charakteryzuje się tym, że dolne ramię (3) ukształtowane ma pod kątem prostym do pionowej ścianki (1) a górne ramię (2) pod kątem α = 20° do pionowej ścianki (1) przy czym górne ramię ma podgięte do góry". W kontekście argumentacji skargi, a wcześniej postępowania sprzeciwowego, zapis o ukształtowaniu górnego ramienia pod kątem 20° do pionowej ścianki, które jest podgięte do góry jest o tyle istotny, że strona skarżąca wywodzi na tej podstawie brak przesłanki użyteczności wzoru, gdyż jej zdaniem kąt ten (odtworzony stosownie do tego zastrzeżenia) uniemożliwia zastosowanie zaczepu według wzoru, gdyż oznacza, że ramię wygięte jest do dołu. Jest to jednak stanowisko bezzasadne. Nawet bowiem jak jest mankament w sformułowaniu zastrzeżeń ochronnych wzoru, ma rację organ twierdząc, że należy je interpretować w świetle całego opisu wzoru, którego rysunek jest nieodzownym elementem, gdyż ujawnia zastrzegany kształt wzoru.
W ocenie Sądu I instancji w sprawie niniejszej rysunki, które w sposób czytelny w połączeniu z opisem i zastrzeżeniem ochronnym, odtwarzają przedmiot spornego wzoru, oznaczone są jako Fig. 1 – przedstawiający ogólny widok przedmiotu zgłoszenia od czoła i jako Fig. 2 – przedstawiający wzór w ujęciu bocznym, to jest jego przekrój wzdłużny. Opis spornego wzoru i zastrzeżenie ochronne (por. akta administracyjne sprawy) oparte są o te rysunki, do których w treści szczegółowo nawiązują. Rysunek oznaczony jako Fig. 2 – przestawiający przekrój wzdłużny wzoru nie pozostawia wątpliwości o jaki kąt ukształtowania w/w górnego ramienia (składającego się z dwóch wsporników) chodzi, i że ramię to jest pod tym kątem (20°) podgięte do góry (a nie do dołu jak wywodzi skarżąca); przy czym występuje tu podgięcie całego ramienia.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał, iż mankamentem zaskarżonej decyzji jest nieustosunkowanie się przez organ do zarzutów strony skarżącej poczynionych na tle faktury dostawy uchwytów nr [...] z [...] września 2003 r., to jednak w ocenie Sądu nie miało to wpływu na ostateczny wynik podjętego w sprawie rozstrzygnięcia. Przede wszystkim według strony skarżącej faktura ta dotyczy uchwytów odpowiadających, co do istoty wzorowi według prawa ochronnego [...]. Organ natomiast prawidłowo ocenił w sprawie, że wzór ten nie świadczy o braku nowości spornego wzoru Ru 63 138, gdyż przedstawia rozwiązanie odmienne. Nie ma też dowodów, żeby faktura dotyczyła – jak chce skarżąca, uchwytów zgodnych ze spornym wzorem. Zatem analiza faktury dostawy zaczepów według wzoru prawa ochronnego [...] nic nie wniosłaby do sprawy takiego, co mogłoby zaważyć na jej rozstrzygnięciu, skoro nawiązuje do rozwiązania, które nie ujawnia istotnych cech spornego wzoru. Zdaniem WSA należy pamiętać, że naruszenie wzoru użytkowego (jak i patentu) ma miejsce tylko w razie zrealizowania w działalności przemysłowej całości rozwiązania technicznego zawartego w zastrzeżeniach ochronnych. Nie dochodzi do takiego naruszenia, jeżeli brakuje w rozwiązaniu choćby jednej z zastrzeżonych cech. Poza tym sama faktura nie odtwarza wzoru użytkowego; nic nie wnosi zatem od strony porównawczej. Na marginesie jednak można odnotować, że wzmiankowana wyżej faktura nr [...] (i dokument WZ pod tym samym numerem) znajduje się w aktach administracyjnych organu oznaczonych numerem [...] dotyczących wzoru użytkowego [...]. Akta te zostały dołączone do sprawy niniejszej w wyniku uzupełnienia akt administracyjnych przedstawionych WSA przez organ. Z faktury wynika sprzedaż we wrześniu 2003 r. przez spółkę S. spółce C. dwóch partii okuć "zabezp.-mont. [...]" oznaczonych symbolami towaru [...] i [...]. Kopię opakowania okuć oznaczonych pierwszym z wymienionych symboli dołączyła do złożonego na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2010 r. załącznika do protokołu rozprawy pełnomocnik spółki C. Zaczep według rysunku na tym opakowaniu posiada inną konstrukcję postaci części górnej i dolnej, niż konstrukcja ujawniona w spornym zaczepie [...], jak i w przeciwstawionym mu zaczepie [...]. Brak natomiast rysunku zaczepu oznaczonego zgodnie z fakturą symbolem [...]. Nie ma więc w ocenie Sądu I instancji przesłanek, żeby utożsamiać go konstrukcyjnie ze spornym zaczepem.
Reasumując, Sąd nie dopatrzył się w zaskarżonej decyzji organu wadliwości, które mogłyby doprowadzić do jej podważenia. Na bazie zebranego w sprawie materiału dowodowego organ miał prawo oddalić sprzeciw, gdyż prawidłowo ocenił brak przesłanek uzasadniających pozbawienie spornego wzoru prawa ochronnego. Wzór użytkowy [...], na którym ostatecznie skarżąca skoncentrowała swoją argumentację dla ich wykazania, nie ujawnia cech potwierdzających zarzut braku nowości i użyteczności spornego wzoru [...], który nie może być traktowany jak wzór zbieżny (identyczny) ze wzorem mu przeciwstawionym. W szczególności w spornym wzorze zastrzeżony jest kąt 20° dotyczący ukształtowania górnego ramienia zaczepu (składającego się z dwóch wsporników) do pionowej ścianki, zakończenie dwoma ząbkami odgiętych do góry wsporników dolnego ramienia oraz jego środkowy wspornik bez ząbków pochylony w kierunku pionowej ścianki, tak że analizując te wzory wyraźnie widać, że konstrukcja identycznej postaci części górnej i dolnej zaczepu w nich nie występuje, jak i w żadnym z pozostałych rozwiązań podanych w sprzeciwie dla podważenia przesłanek ochrony spornego wzoru, który w tej sytuacji zasadnie został przez organ oceniony, jako odpowiadający warunkom art. 94 i nast. p.w.p. Nie było więc podstaw do unieważnienia udzielonego na ten wzór prawa ochronnego. Nadto w/w rozwiązania ze zgłoszeń [...] i [...] to wynalazki, które dotyczą sposobu mocowania listwy przypodłogowej; zaczepy to tylko ich elementy. Inny jest więc kontekst ochronny takich rozwiązań.
W świetle powyższego WSA stwierdził, iż rozwiązanie będące przedmiotem spornego wzoru jako całość jest nowe i użyteczne. Zatem wynikająca z zaskarżonej decyzji ocena organu, że odpowiada ono wymogom ustawy Prawo własności przemysłowej i brak podstaw do unieważnienia udzielonego na nie prawa ochronnego, jest prawidłowa.
Uwzględniając akta administracyjne Sąd I instancji doszedł do przekonania, że wbrew zarzutom skargi organ w ostatecznym rachunku ocenił sprawę na podstawie całokształtu istotnego w niej materiału dowodowego, dając temu wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Tym samym nie naruszył podniesionych w skardze przepisów postępowania, co skutkowało oddaleniem skargi.
Skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł pełnomocnik S. Spółki z o.o., zaskarżając ww. wyrok w całości i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania według przepisanych norm. Ponadto wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 174 pkt. 2) p.p.s.a, - to jest naruszenie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) p.p.s.a - przez to, iż WSA nie dokonał:
- prawidłowych ustaleń okoliczności faktycznych odnośnie cech istotnych spornego wzoru użytkowego w związku z kolizją tekstu zastrzeżeń patentowych i rysunku,
- prawidłowych ustaleń okoliczności faktycznych odnośnie cech istotnych przeciwstawionych ze stanu techniki wcześniejszych rozwiązań,
- prawidłowych ustaleń okoliczności faktycznych kwestii nieprzeprowadzenia dowodu ze złożonej przez stronę skarżącą faktury,
- oceny braku formalnego w aktach administracyjnych organu a to wyjściowego ręcznie sporządzonego protokołu rozprawy, zgodnie z art. 2556 p.w.p przy czym wszystkie powyższe uchybienia WSA, co do stanu faktycznego miały istotny wpływ na wynik sprawy skutkując oddaleniem skargi czyli naruszeniem przepisu art. 151 p.p.s.a.;
Kasator zarzucił także naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie - art. 174 pkt. 1) p.p.s.a., to jest błędne zastosowanie art. 94 w związku z art. 25 ust. 1,2,3 i art. 100 p.w.p; niezastosowanie art. 96 p.w.p. oraz niezastosowanie art. 97 ust. 2 p.w.p.
Uczestnik C. S. A. odnosząc się do zarzutów skargi kasacyjnej podał, iż w jego ocenie WSA prawidłowo ustalił okoliczności faktyczne, odnośnie cech istotnych wzoru użytkowego [...], ponadto Sąd I instancji nie dopatrzył się kolizji tekstu zastrzeżenia ochronnego i rysunku tego wzoru. Uczestnik wskazał, iż rysunek w spornym wzorze użytkowym [...] jest materiałem służącym zrozumieniu przedmiotu wzoru użytkowego, przy czym rysunek przedstawiający przedmiot wzoru nie może być oceniany z uwzględnieniem wszystkich figur w nim zawartych, bez połączenia go z zastrzeżeniem ochronnym i opisem wzoru użytkowego, jeżeli wizerunek przedstawionego na nim rozwiązania, pozostaje w związku z treścią zastrzeżenia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ nie jest zasadna
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Oznacza to związanie NSA zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej, które mogą dotyczyć wyłącznie ocenianego wyroku Sądu I instancji, a nie postępowania administracyjnego i wydanych w nim rozstrzygnięć.
Natomiast stosownie do treści art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom określonym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w całości czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany.
Przepis art. 174 p.p.s.a stanowi z kolei, iż skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: a) naruszenia prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) lub b) naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). W świetle cytowanych przepisów o do autora skargi kasacyjnej należy wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów procesowych, które w jego ocenie naruszył Sąd I instancji i precyzyjne wyjaśnienie na czym polegało ich niewłaściwe zastosowanie lub błędna interpretacja - w stosunku do prawa materialnego, bądź wykazanie istotnego wpływu naruszenia prawa procesowego na rozstrzygnięcie sprawy przez Sąd I instancji – w odniesieniu do przepisów postępowania. A zatem Naczelny Sąd Administracyjny, z uwagi na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, ani uściślać bądź w inny sposób ich korygować.
Jak akcentuje się w orzeczeniach sądów administracyjnych w sytuacji gdy w skardze kasacyjnej zarzuca się zarówno naruszenie prawa materialnego jak i naruszenie przepisów postępowania – jak ma to miejsce w niniejszej sprawie - w pierwszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje zarzut naruszenia przepisów postępowania.
W ramach tych zarzutów wnoszący skargę kasacyjną wskazał na naruszenie przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) p.p.s.a - przez to, iż Sąd pierwszej instancji, w ocenie kasatora, nie dokonał prawidłowych ustaleń okoliczności faktycznych odnośnie: 1) cech istotnych spornego wzoru użytkowego w związku z kolizją tekstu zastrzeżeń patentowych i rysunku, 2) cech istotnych przeciwstawionych ze stanu techniki wcześniejszych rozwiązań, 3) kwestii nieprzeprowadzenia dowodu ze złożonej przez stronę skarżącą faktury.
Zarzuty te Naczelny Sąd Administracyjny, w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, uznał za niezasadne. Należy przypomnieć, iż art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. stanowi, że sąd administracyjny uwzględniając skargę na decyzję uchyla ją w całości lub w części jeśli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Po pierwsze nie sposób nie zauważyć, iż zarzuty te zawarte w skardze kasacyjnej nie są prawidłowo skonstruowane. Bez wątpienia sąd administracyjny nie dokonuje we własnym zakresie "ustaleń odnośnie okoliczności faktycznych" sprawy. Sąd ten natomiast ocenia czy dokonane przez organ administracji ustalenie okoliczności faktycznych sprawy było prawidłowe i czy dokonując tych ustaleń organ administracji nie naruszył przepisów postępowania, a jeśli stwierdzi takie naruszenie - to winien ocenić czy mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądowym obowiązkiem sądu uwzględniającego skargę na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. jest nie tylko wskazanie przepisów proceduralnych, którym organ administracji uchybił, ale również wskazanie prawdopodobieństwa oddziaływania naruszeń przepisów proceduralnych na wynik sprawy administracyjnej rozstrzyganej w zaskarżonym akcie przez organ (tak w wyroku NSA z dnia 11 stycznia 2006 r., sygn. akt II GSK 332/05; wyroku NSA z dnia 6 maja 2008 r., sygn. akt I OSK 801/07, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku dokonał, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wnikliwej i prawidłowej oceny ustaleń faktycznych poczynionych w tej sprawie przez UP RP, a znajdujących swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w aktach administracyjnych sprawy, co zresztą jasno wynika ze stanu sprawy zaprezentowanego wyżej, w tzw. części historycznej uzasadnienia wyroku. WSA odnosząc się do dokonanych przez UP RP w zaskarżonej decyzji ustaleń faktycznych dotyczących cech istotnych spornego wzoru użytkowego w związku z występującą zdaniem skarżącego kolizją tekstu zastrzeżeń patentowych i rysunku ozn. jako Fig. 2 rysunku oraz cech istotnych przeciwstawionych ze stanu techniki wcześniejszych rozwiązań, stwierdził, iż (cyt., s. 10 uzasadnienia spornego wyroku): "W sprawie niniejszej rysunki, które w sposób czytelny w połączeniu z opisem i zastrzeżeniem ochronnym, odtwarzają przedmiot spornego wzoru, oznaczone są jako Fig. 1 – przedstawiający ogólny widok przedmiotu zgłoszenia od czoła i jako Fig. 2 – przedstawiający wzór w ujęciu bocznym, to jest jego przekrój wzdłużny. Opis spornego wzoru i zastrzeżenia ochronne (por. akta administracyjne sprawy) oparte są o te rysunki, do których treści szczegółowo nawiązują. Rysunek oznaczony jako Fig.2 – przedstawiający przekrój wzdłużny wzoru nie pozostawia wątpliwości o jaki kąt ukształtowania w/w górnego ramienia (składającego się z dwóch wsporników) chodzi, i że ramię to jest pod kątem (20o) podgięte do góry (a nie do dołu jak wywodzi skarżąca); przy czym występuje tu podgięcie całego ramienia."
Następnie oceniając dokonane przez organ patentowy szczegółowe porównania spornego wzoru ze wzorem przeciwstawionym (jaki i z pozostałymi rozwiązaniami – wynalazkami ze zgłoszeń [...] i [...]) Sąd pierwszej instancji doszedł do uzasadnionej, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, konkluzji, iż organ miał prawo oddalić sprzeciw, ponieważ prawidłowo ocenił brak przesłanek uzasadniających pozbawienie spornego wzoru prawa ochronnego. UP RP ocenił sprawę na podstawie całokształtu istotnego dla niej materiału dowodowego, dając temu wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Sąd pierwszej instancji podkreślił, iż tym samym UP RP nie naruszył zarzucanych w skardze do WSA przepisów postępowania, t.j.: art. 77, art. 80 i art. 107 k.p.a. w stopniu, który miałby istotny wpływ na ostateczny wynik sprawy.
Odnosząc się natomiast do zarzutu skargi kasacyjnej, iż Sąd pierwszej instancji, nie dokonał prawidłowych ustaleń okoliczności faktycznych odnośnie kwestii nieprzeprowadzenia dowodu ze złożonej przez stronę skarżącą faktury, należy stwierdzić, iż nie jest on zasadny. Sąd pierwszej instancji po pierwsze zauważył mankament uzasadnienia zaskarżonej decyzji polegający na tym, że istotnie UP RP w tej decyzji nie zajął stanowiska w sprawie faktury z [...] września 2003 r. nr [...], która dotyczyła dostawy zaczepów, jednocześnie jednak WSA jednoznacznie ocenił, iż uchybienie to nie miało wpływu na ostateczny wynik podjętego w sprawie rozstrzygnięcia, ponieważ (cyt., s. 12 uzasadnienia zaskarżonego wyroku): "Przede wszystkim według strony skarżącej faktura ta dotyczy uchwytów odpowiadających co do istoty wzorowi według prawa ochronnego [...]. Organ natomiast prawidłowo ocenił w sprawie, że wzór ten nie świadczy o braku nowości spornego wzoru [...], gdyż przedstawia rozwiązanie odmienne. Nie ma też dowodów, żeby faktura dotyczyła – jak chce skarżąca, uchwytów zgodnych ze spornym wzorem. Zatem analiza faktury dostawy zaczepów według wzoru prawa ochronnego [...] nic nie wniosłoby do sprawy takiego, co mogłoby zaważyć na jej rozstrzygnięciu, skoro nawiązuje do rozwiązania, które nie ujawnia istotnych cech spornego wzoru. (...). Poza tym sama faktura nie odtwarza wzoru użytkowego; nic nie wnosi zatem od strony porównawczej."
Odnosząc się do zarzutu zamieszczonego w skardze kasacyjnej, iż Sąd pierwszej instancji nie dokonał oceny braku formalnego w aktach administracyjnych organu "a to wyjściowego ręcznie sporządzonego protokołu rozprawy, zgodnie z art. 2556 p.w.p.", należy stwierdzić, iż nie można go uznać za uzasadniony. Art. 2556 p.w.p. stanowi w ust. 1, iż z przebiegu rozprawy sporządza się protokół, który podpisują przewodniczący składu orzekającego i protokolant; natomiast ust. 2 tegoż artykułu wymienia elementy, które powinien zawierać taki protokół. Stosownie do treści ust. 3 art. 2556 p.w.p.: "Strony mogą żądać sprostowania lub uzupełnienia protokołu nie później jednak niż na następnym posiedzeniu, a po wydaniu decyzji – w terminie 30 dni od jej wydania. Jak słusznie podkreśla pełnomocnik uczestnika postępowania w odpowiedzi na skargę kasacyjną przepis art. 2556 nie normuje kwestii sposobu sporządzenia protokołu – w tym przypadku spisanego ręcznie, z którego później jest wykonywany protokół w postaci drukowanej. Jeżeli jednak wnoszący skargę kasacyjną miał jakiekolwiek zastrzeżenia co do formy lub treści protokołu z rozprawy mógł skorzystać z możliwości wynikających z treści art. 2556 p.w.p., czego jednak nie uczynił.
Reasumując WSA w niniejszej sprawie nie naruszył art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie oraz nie można mu zasadnie przypisać naruszenia art. 151 p.p.s.a., na mocy którego oddalił skargę w sytuacji gdy stwierdził, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Przechodząc do zarzutów naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, to jest błędne zastosowanie art. 94 w związku z art. 25 ust. 1,2,3 i art. 100 p.w.p; niezastosowanie art. 96 p.w.p. oraz niezastosowanie art. 97 ust. 2 p.w.p. Z zarzutami tymi nie można się zgodzić. Zdaniem kasatora Sąd pierwszej instancji (cyt., s. 7 i 8 uzasadnienia skargi kasacyjnej): "na skutek nie ustalenia stanu faktycznego, co zostało wyżej omówione w zarzutach o charakterze procesowym, błędnie zastosował art. 94 pwp w sytuacji, w której, zdaniem strony skarżącej, nie istniały cechy zdolności ochronnej wzoru użytkowego, co tym samym stanowi przesłankę przewidzianą w art. 171 pkt.1) p.p.s.a. Jednocześnie Sąd nie zastosował przepisu art. 96 pwp, zgodnie z którym zakres ochrony wzoru użytkowego (jednocześnie jego istotę) wyznacza tekst zastrzeżeń ochronnych. Z kolei na skutek dopuszczenia pozostawienia sprzeczności pomiędzy tekstem zastrzeżenia a rysunkami – nastąpiło utrzymanie kolizji istniejącej decyzji o udzieleniu ochrony z przepisem art. 97 ust. 2 pwp."
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej oceny ustalenia w tej sprawie przez UP RP stanu faktycznego sprawy i doszedł do słusznego wniosku, iż stan faktyczny sprawy został ustalony przez organ patentowy prawidłowo. W konsekwencji prawidłowo również do tak ustalonego stanu faktycznego organ patentowy zastosował wskazane przepisy prawa materialnego, tj. art. 94, art. 25 ust.1, ust. 2 i ust. 3 w zw. z art. 100 ust. 1, art. 246 ust. 1 i art. 247 ust. 2 p.w.p., co właściwie ocenił WSA w tej sprawie. Należy podkreślić, iż Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu swojego wyroku (s. 7-9) szczegółowo zaprezentował argumenty przemawiające za zasadnością dokonanej w tej sprawie przez organ patentowy oceny prawnej. Naczelny Sąd Administracyjny podziela te ocenę. Stosownie do art. 246 p.w.p. w okresie 6 miesięcy od daty ogłoszenia o udzieleniu prawa ochronnego każdy może wnieść umotywowany sprzeciw przeciwko prawomocnej decyzji UP RO o udzieleniu prawa ochronnego wskazując okoliczności, które uzasadniają jego unieważnienie. W tej sprawie wobec faktu, iż uprawniona uznała sprzeciw za bezzasadny, sprawa została przekazana przez organ – zgodnie z art. 247 § 2 i art. 255 ust. 1 pkt 9 p.w.p. – na drogę postępowania spornego. W związku z charakterem zarzutów podniesionych przez sprzeciwiająca się spółkę S., podstawę materialno prawną zaskarżonej decyzji stanowią art. 94 (zawierający definicję wzoru użytkowego) w zw. z art. 25 ust. 1, 2 i ust. 3 i art. 100 ust. 1 p.w.p. Jak słusznie podkreślił Sąd pierwszej instancji ocena nowości wzoru użytkowego dokonywana jest na podstawie odpowiednio stosowanych przepisów odnoszących się do nowości wynalazków (art. 100 ust. 1 w zw. z art. 25 p.w.p.,).
W skardze kasacyjnej w istocie nie wskazano na czym polega, zdaniem kasatora, błędna wykładnia dokonana przez WSA wskazanych przepisów prawa materialnego, czyli "nieprawidłowe w odniesieniu do przyjętych reguł wykładni rozumienie treści obowiązującego przepisu lub zastosowanie przepisu nieobowiązującego" (por. H. Knysiak-Molczyk: Skarga kasacyjna w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Warszawa 2009, s. 225). Należy także zauważyć, iż zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia prawa materialnego przez "niezastosowanie art. 96 i art. 97 ust. 2 p.w.p." w ocenie NSA należy rozumieć jako wskazanie przez kasatora na błąd subsumcji, polegający na wadliwym uznaniu przez Sąd pierwszej instancji, że ustalony w sprawie konkretny stan faktyczny odpowiada abstrakcyjnemu stanowi faktycznemu określonemu w hipotezie określonej normy prawnej. Trzeba stwierdzić, iż nie jest on zasadny. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie takiego błędu Sąd pierwszej instancji nie popełnił. Wobec tego, iż nieskuteczne okazały się być zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przepisów postępowania w stopniu istotnym, mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, NSA doszedł do przekonania, że stan faktyczny w tej sprawie został ustalony prawidłowo. Nie budzi także wątpliwości prawidłowość dokonanej przez organ patentowy, a zaakceptowanej przez Sąd pierwszej instancji, subsumcji tego stanu faktycznego pod wskazane w decyzji UP RP przepisy prawa materialnego.
Z przytoczonych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło