II GSK 1167/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz (spr.) Sędzia NSA Magdalena Bosakirska Sędzia NSA Maria Jagielska Protokolant Michał Stępkowski po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2011 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 23 czerwca 2010 r. sygn. akt V SA/Wa 333/10 w sprawie ze skargi H. J. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz H. J. kwotę 180 (słownie: sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 23 czerwca 2010 r., sygn. akt V SA/Wa 333/10, po rozpoznaniu sprawy ze skargi H. J. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o przyznaniu płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, uchylił zaskarżoną decyzję i zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego. Sąd pierwszej instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia. H. J. wnioskiem z dnia [...] maja 2008 r. zwrócił się do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w R. M. o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2008. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w R. M. decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. przyznał wnioskodawcy płatność z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (dalej: "płatność ONW") na rok 2008 w łącznej kwocie 2638,46 zł. Następnie, Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] stwierdził nieważność decyzji z [...] grudnia 2008 r. przyznającej beneficjentowi płatności ONW. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ stwierdził, że złożony przez stronę wniosek z [...] maja 2008 r. zawierał braki formalne (niewskazanie sposobu wykorzystywania posiadanych działek rolnych). W związku z tym, że beneficjent po raz pierwszy wykazał sposób użytkowania działek rolnych w korekcie wniosku z [...] listopada 2008 r. należało uznać, iż przyznając mu płatności organ naruszył art. 21 ust. 1-2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. U. UE z dnia 30 kwietnia 2004 r. L 141, s. 18 ze zm.; Polskie Wydanie Specjalne z 2004 r. rozdz. 3, t. 44, s. 243 ze zm., dalej: "rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004"). Z wymienionych powodów decyzja przyznająca płatności ONW rażąco naruszała prawo i została wyeliminowana z obrotu prawnego. Po rozpatrzeniu odwołania Prezes ARiMR decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] utrzymał w mocy poprzednie rozstrzygnięcie. Uzasadniając podjętą decyzję Prezes Agencji podzielił argumentację organu pierwszej instancji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. H. J. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i decyzji poprzedzającej, a także zasądzenie kosztów postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd pierwszej instancji uznał, że kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy miało ustalenie charakteru braków formalnych wniosku H. J. z [...] maja 2008 r. o przyznanie płatności ONW na 2008 r. polegających na niewypełnieniu (niezłożeniu) w części VII wniosku oświadczeń o sposobie wykorzystywania działek rolnych. Oświadczenia te znalazły się dopiero w złożonej [...] listopada 2008 r. korekcie wniosku i zostały zakwalifikowane przez organ stwierdzający nieważność decyzji o przyznaniu płatności jako zmiana wniosku, która mogła być dokonana tylko do 9 dnia czerwca 2008 r. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że organ pierwszej, jak i drugiej instancji niezasadnie przyjęły, iż dokonana przez rolnika korekta wniosku wypełniała dyspozycję z art. 15 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 21 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004. Zdaniem Sądu omyłkowe pominięcie fragmentu wniosku i pozostawienie jego części VII niewypełnionej stanowiło oczywisty błąd wnioskodawcy poprawiony w korekcie z [...] listopada 2008 r. Błąd ten, po wykryciu przez właściwe władze, zgodnie z art. 19 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 mógł być naprawiony w każdym czasie po złożeniu wniosku – tak, jak miało to miejsce w tej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekając w sprawie miał na uwadze wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 stycznia 2010 r. o sygn. akt II GSK 624/09, gdzie w zbliżonym stanie faktycznym NSA stwierdził, że błędy wskazujące na oczywistą niekonsekwencję wniosku, należy potraktować jako oczywiste i wezwać stronę do ich uzupełnienia w trybie art. 64 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: k.p.a.) przy czym, zgodnie z art. 19 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, błędy takie podlegają korekcie bez cezury czasowej. Stąd też, w sprawie nie zaistniały przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Prezes Agencji zaskarżył wyrok w całości. Wniósł o uchylenie tegoż wyroku w całości i oddalenie skargi na wydaną przez siebie decyzję oraz zasądzenie kosztów postępowania. Wnoszący skargę kasacyjną w oparciu o art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) zarzucił zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów prawa materialnego: – art. 15 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 21 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004. Naruszenie wskazanych przepisów polega na ich niewłaściwym zastosowaniu poprzez brak ich zastosowania, a w konsekwencji uznanie, że strona przeciwna mogła w dniu [...] listopada 2008 r. uzupełnić braki we wniosku o płatność, mimo upływu wyznaczonego do tego terminu. Uzasadniając zarzut skargi kasacyjnej Prezes Agencji stwierdził, że prawidłowo wypełniony wniosek o przyznanie płatności ONW powinien zawierać deklarację o sposobie wykorzystywania posiadanych działek rolnych. Niewypełnienie wniosku w tej części spowodowało, że organ pierwszej instancji nie mógł ustalić przedmiotu żądania. H. J. nie skorzystał z prawa do wniesienia dopowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę przesłanki nieważności postępowania określone w § 2 pkt 1-6 tego przepisu. Żadna z przesłanek nieważności postępowania sądowego w sprawie nie zaistniała. Skarga kasacyjna zawiera wyłącznie zarzut naruszenia prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), przez niewłaściwe zastosowanie art. 15 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 21 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004. Przez niewłaściwe zastosowanie tych przepisów skarżący kasacyjnie rozumie ich niezastosowanie w sprawie, co spowodowało, że Sąd uznał, iż H. J. mógł uzupełnić braki w treści złożonego wniosku o płatność, po upływie terminu do złożenia wniosku. Zasadniczy spór w rozpatrywanej sprawie sprowadza się do ustalenia charakteru uchybień wniosku o płatności ONW, polegających na niewypełnieniu przez wnioskodawcę w terminie do złożenia wniosku (9 czerwca 2008 r.) części VII wniosku, zawierającej oświadczenie o sposobie wykorzystania działek rolnych. Organ uznał, że brak tych oświadczeń ma istotne znaczenie, ponieważ uniemożliwia ustalenie przedmiotu żądania, a więc uzupełnienie wniosku w tym zakresie należy ocenić jako jego zmianę w rozumieniu art. 15 ust. 2 oraz art. 21 ust. 1 i 2 wyżej przytoczonego rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z 21 kwietnia 2004 r., niedopuszczalną po terminie do złożenia wniosku. Natomiast Sąd pierwszej instancji potraktował te informacje (oświadczenie) jako nieistotne, a więc braki wniosku w tym zakresie stanowią według Sądu oczywisty błąd wnioskodawcy, możliwy do naprawienia w każdym czasie. Kwestia ustalenia, czy konkretny stan faktyczny odpowiada stanowi faktycznemu określonemu w dyspozycji przepisu prawnego, a więc czy określone braki wniosku są nieistotne i w związku z tym mogą być uzupełnione w każdym czasie, czy też są istotne i dlatego nie można ich naprawić po terminie do złożenia wniosku, należy do sfery faktów a nie prawa. Kwestionowanie tych ustaleń Sądu pierwszej instancji nie może być zatem skuteczne, jeżeli w skardze kasacyjnej nie powołano się na drugą podstawę skargi kasacyjnej, przewidzianą w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. – na naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny związany granicami skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.) nie może odnieść się do zarzutu naruszenia wskazanych przez skarżącego kasacyjnie przepisów prawa materialnego, jeżeli skarga kasacyjna nie pozwala mu na zweryfikowanie ustaleń Sądu pierwszej instancji co do tego, jaki charakter miały stwierdzone uchybienia formalne wniosku. Dopiero wówczas bowiem jest możliwie odniesienie się do kwestii prawidłowego lub nieprawidłowego zastosowania przez Sąd przywołanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa materialnego. Mając to wszystko na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 183 § 1 p.p.s.a. i art. 204 pkt 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.