II GSK 1361/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Magdalena Bosakirska po rozpoznaniu w dniu 30 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej W. S. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 11 marca 2014 r., sygn. akt V SAB/Wa 8/14 w sprawie ze skargi W. S. na przewlekłość postępowania Ministra Finansów w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia w postępowaniu egzekucyjnym postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z dnia 11 marca 2014 r., sygn. akt V SAB/Wa 8/14, działając na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.) umorzył postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie ze skargi W. S. na przewlekłość postępowania Ministra Finansów w sprawie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności postanowienia w postępowaniu egzekucyjnym. I W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji stwierdził, że postępowanie w niniejszej sprawie jest bezprzedmiotowe, bowiem Minister Finansów w dniu [...] lutego 2014 r. wydał postanowienie, którym rozpoznał wniosek skarżącego o "stwierdzenie nieważności decyzji". W ocenie Sądu, ponieważ instytucja skargi o stwierdzenie przewlekłości postępowania ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, a organ to rozstrzygnięcie wydał, to postępowanie sądowoadministracyjne należało umorzyć. II Skargą kasacyjną W. S. zaskarżył powyższe orzeczenie w całości wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie: 1. art. 3 § 2 pkt 8 w związku z art. 149 § 1 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie; 2. art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. poprzez bezpodstawne umorzenie postępowania pomimo istnienia podstaw do stwierdzenia przewlekłego prowadzenia postępowania. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że konstrukcja przepisu art. 149 p.p.s.a. wyróżnia dwie odrębne od siebie instytucje, tj. skargę na bezczynność organu oraz przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ. Zgodnie z treścią tego przepisu, sąd administracyjny rozpatrując skargę powinien ponadto orzec, czy przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, mimo że będą podstawy do umorzenia postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu, jeśli akt ten zostanie wydany przez organ po wniesieniu skargi do sądu. III Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Umarzając postępowanie Sąd I instancji wskazał w uzasadnieniu, że wydanie przez organ administracyjny postanowienia w sprawie zakończyło zainicjowane wnioskiem skarżącego postępowanie w sprawie. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekającego w tej sprawie stanowisko Sądu I instancji jest nieprawidłowe, bowiem nie uwzględnia pełnej treści art. 149 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko zaprezentowanie w postanowieniu NSA z dnia 26 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1360/12, że wydanie, w toku postępowania sądowego po wniesieniu skargi, przez organ administracyjny postanowienia nie zwalania wojewódzkiego sądu administracyjnego z obowiązku rozpoznania skargi wniesionej na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. w zakresie orzekania w przedmiocie stwierdzenia, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1 zdanie drugie p.p.s.a.) oraz w zakresie wymierzenia organowi grzywny z tego tytułu (art. 149 § 2 p.p.s.a.). W konsekwencji uwzględnieniem skargi, w rozumieniu art. 149 p.p.s.a. jest również stwierdzenie, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz wymierzenie organowi grzywny. W sprawie ze skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania to sąd administracyjny, na podstawie okoliczności sprawy, a zwłaszcza toku postępowania administracyjnego, ocenia czy w sprawie wystąpiła bezczynność, czy przewlekłe prowadzenie postępowania oraz na podstawie tej oceny, stosownie do okoliczności sprawy, podejmuje rozstrzygnięcia, o których mowa w art. 149 p.p.s.a., jeżeli nie ma podstaw do odrzucenia albo oddalenia skargi, bądź umorzenia postępowania sądowego. Przepis art. 149 p.p.s.a. w aktualnym brzmieniu zawiera normę, według której uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego polega nie tylko na zobowiązaniu organu do wydania aktu w określonym terminie, ale także na rozstrzygnięciu o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce oraz czy było to z rażącym naruszeniem prawa albo nie miało charakteru rażącego. Użycie w zdaniu drugim § 1 art. 149 p.p.s.a. wyrazu "jednocześnie" nie oznacza, że ta część przepisu ma zastosowanie tylko wówczas, gdy sąd zobowiązuje organ do wydania aktu w określonym terminie. Wręcz przeciwnie z analizy tego przepisu, w kontekście przepisu art. 4171 § 3 Kodeksu cywilnego, wynika, że uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego może polegać na stwierdzeniu, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa albo że naruszenie prawa nie było rażące, mimo że są podstawy do umorzenia postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu, z uwagi na to, że akt taki został wydany przez organ po wniesieniu skargi do sądu. Należy więc przyjąć, iż wydanie przez organ decyzji po wniesieniu do sądu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego, nie powoduje, stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a., że w zakresie dotyczącym rozstrzygnięcia o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Podkreślić należy, że przewlekłość postępowania jest stanem sprawy, którego zaistnienie Sąd ocenia bez względu na to, czy organ podjął, czy też nie dalsze czynności w sprawie. Podjęcie przez organ czynności procesowych powoduje, że ustaje stan ewentualnej bezczynności organu, co uzasadnia umorzenie postępowania w zakresie skargi na bezczynność organu, ale nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania sądowego dotyczącego skargi strony na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ. Z powyżej wskazanych względów za zasadne należało uznać przedstawione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia art. 3 § 2 pkt 8 w związku z art. 149 § 1 oraz art. 161 § 3 p.p.s.a., słusznie podważające zasadność umorzenia przez Sąd I instancji prowadzonego postępowania. Ponownie rozpoznając sprawę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. dokona merytorycznej oceny zasadności wniesionej w sprawie skargi na przewlekłe prowadzenie przez Ministra Finansów postępowania, uwzględniając powyższą argumentację. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.