II GSK 1499/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca (spr.) Sędzia NSA Mirosław Trzecki Sędzia del. WSA Marek Krawczak Protokolant asystent sędziego Marta Górniak po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 lutego 2021 r. sygn. akt VI SA/Wa 1992/20 w sprawie ze skargi M. Sp. z o.o. w W. na postanowienie Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 8 lipca 2020 r. nr BP.501.612.2020.1278.WA7.5826 w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania w sprawie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. oddala skargę; 3. zasądza od M. Sp. z o.o. w W. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 460 (czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. I Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 12 lutego 2021 r., sygn. akt VI SA/Wa 1992/20, działając na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej jako: "p.p.s.a.") w sprawie ze skargi M. Sp. z o.o. w W. (dalej jako: "skarżąca") na postanowienie Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 8 lipca 2020 r. w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności złożenia odwołania od kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym, uchylił zaskarżone postanowienie Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 8 lipca 2020 r. oraz zasądził od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania. W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji przypomniał, że zaskarżonym postanowieniem Główny Inspektor Transportu Drogowego działając na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.; dalej jako: "k.p.a.") stwierdził niedopuszczalność odwołania wniesionego przez stronę skarżącą od decyzji Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 12 lipca 2019 r. o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 700 zł. Organ odwoławczy uznał, że adresatem decyzji numer [...] był M. H. - Prezes M. Sp. z o.o. w W. i wyłącznie on osobiście lub działając przez pełnomocnika mógł złożyć odwołanie od decyzji Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego. Dlatego też organ odwoławczy, na podstawie art. 134 k.p.a. stwierdził w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania. W ocenie Sądu stanowisko organu, że zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem art. 134 k.p.a. należało uznać za błędne. Decyzja Mazowieckiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 12 lipca 2019 r. wydana została w wyniku przeprowadzonej w dniu 28 września 2018 r. kontroli drogowej na ul. R. w W., pojazdu marki Renault, którego dopuszczalna masa całkowita przekraczała 3,5 tony. Pojazdem wykonywany był krajowy transport drogowy rzeczy na potrzeby własne, na podstawie zaświadczenia numer [...]. Przebieg kontroli został utrwalony w protokole kontroli numer [...] z dnia 28 września 2018 r. Kontrolowany pojazd należał do M. Sp. z o.o. w W. W komparycji decyzji Mazowieckiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 12 lipca 2019 r. numer [...]o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 700 zł w miejscu nazwa podmiotu wykonującego przewóz drogowy wpisano: M. H. , Prezes Zarządu, M. Sp. z o.o. Jako siedzibę przedsiębiorcy wskazano adres M. Sp. z o.o. w W. Wobec powyższego, w ocenie Sądu, stwierdzić należało, że podmiotem wykonującym przewóz drogowy w dniu 28 września 2018 r. była strona skarżąca tj. M. Sp. z o.o. w W. Błędne wskazanie w komparycji decyzji M. H. , Prezesa Zarządu, obok M. Sp. z o.o. w W. nie pozbawia strony skarżącej statusu strony i nie czyni jednocześnie prezesa spółki adresatem decyzji. II Od przedmiotowego wyroku organ złożył skargę kasacyjną, zaskarżając orzeczenie w całości. Zaskarżonemu wyrokowi organ zarzucił: 1) naruszenie przepisów postępowania tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 133 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 134, art. 127 § 1 i art. 28 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na przyjęciu przez Sąd pierwszej instancji, że organ administracji wadliwie uznał, iż odwołanie zostało wniesione przez podmiot niebędący stroną w sprawie, wobec czego błędnie stwierdził niedopuszczalność odwołania, w sytuacji gdy wbrew ocenie Sądu pierwszej instancji postępowanie, w którym wydana została decyzja numer [...] o nałożeniu kary dotyczyło praw i obowiązków prezesa zarządu skarżącej, który będąc podmiotem określonym w art. 92a ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r o transporcie drogowym (Dz.U. z 2019 r. poz. 2140, dalej jako: "u.t.d.") odpowiadał za naruszenia określone w załączniku nr 4 do u.t.d., wobec czego skarżąca nie miała interesu prawnego w tym postępowaniu i nie mogła wnieść skutecznie odwołania od decyzji organu pierwszej instancji, 2) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 3 § 1, art. 133 § 1, art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.), które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez ocenę działań organów administracji przez pryzmat własnych odmiennych od przyjętych przez organ ustaleń stanu faktycznego i prawnego, a w konsekwencji błędnym przyjęciu, że postępowanie administracyjne i wydana w jego wyniku decyzja o nałożeniu kary dotyczyły praw i obowiązków podmiotu wykonującego przewóz, którym jest skarżąca, w sytuacji gdy tak z treści decyzji jak i z pism znajdujących się w aktach sprawy wynikało jednoznacznie, że postępowanie dotyczyło praw i obowiązków podmiotu określonego w art. 92a ust. 2 u.t.d.; z ostrożności procesowej zarzucono także: 1) naruszenie przepisów prawa materialnego art. 28 k.p.a. w związku z art. 92 a ust. 2, ust. 4 i ust. 8 u.t.d. w związku z Ip. 15.1 i Ip. 15.2 załącznika nr 4 do u.t.d. poprzez ich niezastosowanie, a w konsekwencji przyjęcie, że podmiotem postępowania administracyjnego w sprawie naruszenia warunków i obowiązków przewozu drogowego może być tylko podmiot wykonujący przewóz drogowy, w sytuacji, gdy dostrzeżenie przez Sąd pierwszej instancji ww. przepisów prawa materialnego powinno prowadzić do odmiennych wniosków, a mianowicie, że postępowanie toczyć się może także wobec innych podmiotów niż wykonujący przewóz. Wobec powyższego wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oraz zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, a także rozpoznanie sprawy na rozprawie. III Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest zasadna i podlegała uwzględnieniu. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi – zgodnie z art. 174 p.p.s.a. – może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (punkt 1), albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (punkt 2). Ze wskazanych przepisów wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania. Przed przedstawieniem przez Naczelny Sąd Administracyjny rozważań prawnych w tym zakresie, przypomnieć należy, że istotą sporu w niniejszej sprawie jest weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia Sądu pierwszej instancji dotyczącego oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 8 lipca 2020 r. w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności złożenia odwołania decyzji nakładającej karę pieniężną za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym, które to Sąd pierwszej instancji uznał za niezgodne z prawem. Na wstępie trzeba wyjaśnić, że w myśl art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Przepis ten nie może być zatem interpretowany w oderwaniu od przedmiotu postępowania administracyjnego i znajdujących zastosowanie w sprawie przepisów prawa materialnego. To bowiem na podstawie przepisów prawa materialnego organ administrujący będzie uprawniony do rozstrzygania o sytuacji prawnej adresata i wówczas adresat dysponuje interesem prawnym lub obowiązkiem kwalifikującym go jako stronę postępowania. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego stwierdzić trzeba, że decyzją Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 12 lipca 2019 r. nałożono karę pieniężną na podstawie art. 92a ust. 2 u.t.d. za naruszenia określone w lp. 15.1 oraz 15.2 załącznika nr 4 do u.t.d., czyli takie za które odpowiedzialność ponosi zarządzający transportem osoba, o której mowa w art. 7c u.t.d, a także każda inna osoba wykonująca czynności związane z przewozem drogowym, która naruszyła obowiązki lub warunki przewozu drogowego. Jednocześnie wskazać należy, że na podstawie protokołu kontroli z dnia 28 września 2018 r. zostało wszczęte postępowanie za naruszenia określone w załączniku nr 3 do u.t.d. wobec skarżącej jako podmiotu wykonującego przewóz na podstawie art. 92a ust. 1 u.t.d. Ponadto podkreślić należy, że adresatem zawiadomienia z dnia 13 stycznia 2019 r. o wszczęciu postępowania w tej sprawie był M. H. jako osoba fizyczna, wobec której zostało wszczęte postępowanie. Adresatem ww. decyzji nie była osoba prawna. W nagłówku wskazano tylko imię i nazwisko prezesa skarżącej spółki jako osoby fizycznej, natomiast z treści zawiadomienia wynikało, że postępowanie zostało wszczęte wobec prezesa skarżącej spółki wymienionego z imienia i nazwiska. Wreszcie podkreślić trzeba, że adresatem decyzji z dnia 12 lipca 2019 r. był wskazany z imienia i nazwiska, oraz numeru PESEL prezes zarządu skarżącej spółki, który odpowiadał za ww. naruszenia jako podmiot określony w art. 92 a ust. 8 u.t.d. Okoliczności te nie były wzięte pod uwagę przez Sąd pierwszej instancji, jak również materiał dowodowy w postaci zawiadomienia o wszczęciu postępowania, w związku z tym Sąd pierwszej instancji doszedł do mylnych wniosków. W świetle przedstawionych okoliczności i dowodów w niniejszym postępowaniu należy stwierdzić, że to M. H. , tj. prezes skarżącej spółki miał interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. uprawniający do złożenia odwołania od decyzji Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 12 lipca 2019 r. o nałożeniu kary pieniężnej, bowiem to właśnie M. H. jako podmiot, o którym mowa w art.7c u.t.d. była adresatem zaskarżonej decyzji. Za błędne zatem należało uznać stanowisko Sądu pierwszej instancji, że wskazanie w komparycji decyzji prezesa skarżącej spółki M. H. nie pozbawiło skarżącej statusu strony i nie czyniło jednocześnie prezesa spółki adresatem decyzji. W tym miejscu przypomnieć także należy, że zgodnie z art. 42 § 1 k.p.a. pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy albo na adres do korespondencji wskazany w bazie adresów elektronicznych. Przywołany art. 42 k.p.a. reguluje doręczanie pism adresatom, którymi są osoby fizyczne. Podkreślenia wymaga, że przepisy art. 42 § 1, 2 i 3 k.p.a. nie ustanawiają wiążącej organ prowadzący postępowanie kolejności miejsc, w których doręczenie może nastąpić. Z wykładni językowej tych przepisów wynika bowiem, że organ doręcza pisma osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy albo na adres do korespondencji wskazany w bazie adresów elektronicznych, a także w lokalu organu administracji publicznej, chyba że przepisy szczególne nie stanowią inaczej (art. 42 § 2 k.p.a.). W zależności zatem od okoliczności organ może doręczyć pismo w mieszkaniu osoby fizycznej lub w jej miejscu pracy, albo na adres do korespondencji wskazany w bazie adresów elektronicznych lub wręczyć pismo tej osobie w lokalu organu. Wobec tego skierowanie przez organ decyzji na adres siedziby skarżącej, a nie adres zamieszkania osoby fizycznej prezesa skarżącej spółki M. H. było dopuszczalne i w świetle art. 42 § 1 k.p.a. nie było sprzeczne z przepisami postępowania administracyjnego. Nie przesądzało ono o uznaniu skarżącej za adresata decyzji o nałożeniu kary pieniężnej. A zatem prawidłowo postanowieniem z dnia 8 lipca 2020 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego stwierdził niedopuszczalność odwołania wniesionego przez skarżącą od decyzji Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 12 lipca 2019 r. o nałożeniu kary pieniężnej, uznając, że tylko i wyłącznie adresatem decyzji był M. H. - Prezes M. Sp. z o.o. w W. Stwierdzając w związku z powyższym, że kontrolowany wyrok nie odpowiada prawu i powinien podlegać uchyleniu, wobec dostatecznego wyjaśnienia istoty sprawy, korzystając na podstawie art. 188 p.p.s.a. z kompetencji do rozpoznania skargi, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż jest ona niezasadna i jako taka na podstawie art.151 p.p.s.a. podlega oddaleniu. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art.205 § 2 p.p.s.a.