II GSK 15/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia NSA Małgorzata Korycińska Sędzia NSA Patrycja Joanna Suwaj (spr.) Protokolant asystent sędziego Jan Pankiewicz po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skarg kasacyjnych C.Sp. z o.o. we W. oraz "Z (...)" w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 maja 2022 r. sygn. akt V SA/Wa 2672/21 w sprawie ze skargi C. Sp. z o.o. w P. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia 8 lutego 2021 r. nr PORZII.61.38.2018.KBJ.EM.3 w przedmiocie stwierdzenia naruszenia zakazu prowadzenia reklamy aptek oraz nałożenia kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego z dnia 29 marca 2018 r. nr FŁ-II.8523.10.2017; 3. umarza postępowanie administracyjne; 4. zasądza od Głównego Inspektora Farmaceutycznego na rzecz C.Sp. z o.o. we W.7300 (siedem tysięcy trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 5. zasądza od Głównego Inspektora Farmaceutycznego na rzecz "Z (...)" w Warszawie 3100 (trzy tysiące sto) złotych tytułem postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 20 maja 2022 r. (sygn. akt V SA/Wa 2672/21), oddalił skargę C.sp. z o.o. w P. (dalej przywoływana jako: "Skarżąca" "Strona" "Spółka") na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia 8 lutego 2021 r. nr PORZII.61.38.2018.KBJ.EM.3 w przedmiocie stwierdzenia naruszenia zakazu prowadzenia niedozwolonej reklamy, nakazania zaprzestania prowadzenia niedozwolonej reklamy oraz nałożenia kary pieniężnej. Za podstawę wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny przyjął następujące ustalenia faktyczne: 1. Łódzki Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny (WIF), decyzją z dnia 29 marca 2018 r.: w pkt I. nakazał przedsiębiorcy C. sp. z o.o. z/s w P. zaprzestać prowadzenia reklamy położonych na terenie województwa łódzkiego: 1). aptek ogólnodostępnych: wymieniając nazwy i adresy poszczególnych aptek w pkt od 1 do 22 oraz ich działalności, poprzez umieszczenie ich oferty handlowej w prowadzonym przez Spółkę serwisie internetowym (...)w okresie podanym w pkt I. ust. 1 numery 1-22 rozstrzygnięcia, wobec stwierdzenia naruszenia art. 94a ust. 1 u.p.f.; 2). aptek wskazanych w pkt I. ust. 1 numery 1-3, 6, 8-13, 15-18, 20, 22 rozstrzygnięcia poprzez umieszczenie napisu "ZAUFANE OPINIE" na zielonym tle przy logo apteki w okresie co najmniej od 11 lipca 2017 r. do chwili obecnej, wobec stwierdzenia naruszenia art. 94a ust. 1 u.p.f.; 3). aptek wskazanych w pkt I. ust. 1 numery 1-13, 15-22 rozstrzygnięcia poprzez umieszczenie gwiazdek i liczb wydanych opinii (w kolorze niebieskim) przy logo aptek i punktu aptecznego w okresie co najmniej od 11 lipca 2017 r. do chwili obecnej, wobec stwierdzenia naruszenia art. 94a ust. 1 u.p.f.; w pkt II. nałożył na Skarżącą karę pieniężną w kwocie 20.000 zł, w związku ze stwierdzeniem prowadzenia zakazanej reklamy: 1). aptek i punktu aptecznego wskazanych w pkt I. ust. 1 numery 1- 22 rozstrzygnięcia w okresach wskazanych w tych punktach oraz ich działalności, o jakiej mowa w art. 94a ust. 1 u.p.f. za pośrednictwem działań wskazanych w punkcie pkt 1 ust. 1 rozstrzygnięcia niniejszej decyzji; 2). aptek i punktu aptecznego wskazanych w pkt I. ust. 1 numery 1-3, 6, 8-13, 15-18, 20, 22 rozstrzygnięcia w okresach wskazanych w tych numerach oraz ich działalności, o jakiej mowa w art. 94a ust. 1 u.p.f. za pośrednictwem działań wskazanych w punkcie pkt I. ust. 2 rozstrzygnięcia niniejszej decyzji; 3). aptek i punktu aptecznego wskazanych w pkt I. ust. 1 numery 1-13, 15-22 rozstrzygnięcia w okresach wskazanych w tych numerach oraz ich działalności, o jakiej mowa w art. 94a ust. 1 u.p.f. za pośrednictwem działań wskazanych w punkcie pkt I. ust. 3; 4). aptek: a. "(...) w okresie od 11 kwietnia 2015 r. - do 23 października 2017 r.; b. (...)w okresie od 05 maja 2017 r. – 28 listopada 2017r. c. (13) o nazwie (...) w okresie od 26 marca 2012 r.- 28 listopada 2017 r., oraz ich działalności, o jakiej mowa w art. 94a ust. 1 u.p.f. za pośrednictwem działań wskazanych w pkt I ust. 1, 2, 3 rozstrzygnięcia; 5). aptek: a. (...); b. (...); c. "(...), w okresie co najmniej lipca 2017 r. oraz ich działalności, o jakiej mowa w art. 94a ust. 1 u.p.f. za pośrednictwem, umieszczonego przy logo apteki, znaczka (cyfra jeden lub dwa w wieńcu laurowym z napisem (...)w kolorze złotym lub w kolorze srebrnym) za zajęcie I lub II miejsca w Rankingu (...)"; w pkt III. umorzył postępowanie w sprawie naruszenia przepisu art. 94a ust. 1 u.p.f. wobec zaprzestania prowadzenia zakazanej reklamy aptek ogólnodostępnych wymienionych w: 1). pkt II ust. 4 rozstrzygnięcia za pośrednictwem działań wymienionych w pkt 1 ust. 1, ust. 2, ust. 3; 2). pkt II ust. 5 rozstrzygnięcia za pośrednictwem działań określonych w tym punkcie, w zakresie w jakim art. 94a ust. 3 tej ustawy nakłada na wojewódzkiego inspektora farmaceutycznego obowiązek wydania decyzji nakazującej zaprzestania prowadzenia zakazanej reklamy o jakiej mowa w art. 94a ust. 1; w pkt IV. umorzył postępowanie w sprawie naruszenia przepisu art. 94a ust. 1 u.p.f. wobec niestwierdzenia prowadzenia zakazanej reklamy aptek ogólnodostępnych i punktu aptecznego wymienionych w pkt I ust. 1 nr 1-22 oraz w pkt II ust. 4 lit. a-c w części dotyczącej ich udziału w programie "(...)"; w V. decyzji w pkt I rozstrzygnięcia nadał rygor natychmiastowej wykonalności. 2. Główny Inspektor Farmaceutyczny (GIF) decyzją z 8 lutego 2021 r. nr PORZII.61.38.2018.KBJ.EM.3, utrzymał w mocy decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego z dnia 29 marca 2018 r. nr FŁ-II.8523.10.2017. Organ odwoławczy podzielił stanowisko Organu I instancji, iż działania Strony polegające na prezentacji ofert handlowych aptek ogólnodostępnych w serwisie (...)stanowią niedozwoloną reklamę aptek ogólnodostępnych. Organ zwrócił uwagę na mechanizm wyszukiwania aptek oferujących konkretny produkt. Ustalił, że klient ma możliwość sortowania danych w zależności od ceny od najniższej lub najwyższej, ceny z dostawą od najniższej lub najwyższej, dostępności od najlepszych, oceny od najwyższej lub najniższej. Stwierdził, że dokonując przeglądu cen wybranego produktu (np. od ceny najniższej) serwis (...)wskazuje apteki ustawiając je według oferowanej najniższej ceny tego produktu do najwyższej. Sugeruje klientom, że zaprezentowane produkty, są sprzedawane w wyjątkowo korzystniej cenie, a zatem zmierza do zwiększenia obrotu w danej aptece. Zdaniem GIF informacje prezentowane w serwisie (...)w odniesieniu do leków, wbrew twierdzeniom Strony, nie wypełniają znamion "katalogów handlowych" i "list cenowych", o których mowa w art. 52 ust. 3 pkt 4 u.p.f. GIF podzielił stanowisko Organu I instancji, iż w tym przypadku, miejscem sprzedaży towarów są apteki i punkt apteczny prowadzące sprzedaż wysyłkową produktów leczniczych. Zatem miejscem udostępnienia list cenowych, może być tylko strona internetowa, przedsiębiorcy prowadzącego aptekę ogólnodostępną lub punkt apteczny, zgłoszona do WIF w Łodzi, za pośrednictwem, której ta sprzedaż wysyłkowa jest prowadzona, a nie serwis, który jedynie pośredniczy w tej sprzedaży. Oferty aptek umieszczonych w serwisie (...)nie można traktować w tej kategorii, bądź też jako zgodnej z przepisami reklamy produktów leczniczych, gdyż ta, jak wskazuje art. 60 ust. 1 u.p.f., może być prowadzona wyłącznie przez podmiot odpowiedzialny lub na jego zlecenie, a Strona nie wykazała, że ta sytuacja ma miejsce. Organ stwierdził, że zamieszczenie oferty handlowej w Internecie, poza oficjalną stroną apteki internetowej, ma na celu zwiększenie kręgu odbiorców, do których kierowany jest komunikat o ofercie asortymentowej aptek i cenach sprzedaży jakie oferują. Sam fakt publikowania w sieci internetowej - w porównywarce cenowej, oferty produktów leczniczych, wraz z podaniem ich ceny, może stanowić dla odbiorców wskazówkę przy wyborze miejsca zakupu potrzebnych leków oraz wywołać zainteresowanie ofertą apteki. Wobec powyższego Organ stwierdził, że wykorzystanie portalu (...)jako dodatkowego miejsca prezentowania oferty apteki prowadzącej sprzedaż wysyłkową produktów leczniczych należy uznać za działanie komercyjne, mające na celu wsparcie sprzedaży, a zatem za działanie bezspornie reklamujące aptekę i jej działalność. Zamieszczenie oferty handlowej w Internecie, poza oficjalną stroną apteki internetowej, nie stanowi wbrew twierdzeniom Strony, realizacji ww. przepisu. niewątpliwie wyróżnia przedmiotowe apteki wśród innych aptek. Organ podkreślił, że zgodnie z zapisem pkt 10.4 Regulaminu Współpracy z (...), spółka (...)pobiera "Stawkę Za Klik", czyli "stawkę za jednorazowe przekierowanie Użytkownika z Serwisu (...)lub ze stron innych serwisów internetowych prowadzonych przez (...)sp. z o.o. bądź z nią współpracujących na stronę zakupową Sklepu Internetowego Kontrahenta". Zatem Spółka niewątpliwie ma interes w tym, aby "kliknięć" było jak najwięcej. Organ podkreślił, że do nałożenia kary z art. 129b ust. 1 u.p.f. nie jest potrzebne osobne rozstrzygnięcie organu administracji w przedmiocie stwierdzenia naruszenia art. 94a ust. 1 u.p.f. W związku z tym, że w chwili wydawania decyzji przez Organ I instancji Strona prowadziła niedozwoloną reklamę aptek ogólnodostępnych wymienionych w pkt I rozstrzygnięcia Łódzki Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny nakazał Spółce zaprzestanie prowadzenia reklamy. Zaprzestanie prowadzenia przez Stronę reklamy aptek ogólnodostępnych wymienionych w pkt II ust. 4 rozstrzygnięcia za pośrednictwem działań wymienionych w pkt I ust. 1, ust. 2, ust. 3 oraz aptek ogólnodostępnych wymienionych w pkt II ust. 5 rozstrzygnięcia za pośrednictwem działań określonych w tym punkcie, uzasadnia umorzenie postępowania jedynie w zakresie nakazania zaprzestania prowadzenia reklamy, ze względu na brak w obecnej chwili działań, wobec których można by wydać nakaz. Fakt, iż Strona zaprzestała prowadzenia reklamy apteki nie zwalnia jednak Organu I instancji z obowiązku nałożenia kary, gdyż nie ulega wątpliwości, że do naruszenia przepisu dotyczącego zakazu reklamy aptek doszło. Okoliczność ta może jedynie mieć wpływ na wymiar kary. 3. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Strona wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 5 K.p.a w części utrzymującej w mocy pkt I i V decyzji I instancji oraz decyzji I instancji w zakresie pkt I i V, a w pozostałym zakresie (lub w razie braku stwierdzenia nieważności) o uchylenie zaskarżonej decyzji, a także o zwrot kosztów postępowania, 4. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w przywoływanym na wstępie wyroku z dnia 20 maja 2022, orzekł o oddaleniu Skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Zdaniem Sądu I instancji GIF prawidłowo zinterpretował przepisy art. 94a i art. 129b u.p.f., stanowiące materialnoprawną podstawę podjętego w sprawie rozstrzygnięcia. Sąd I instancji wskazał, że ustawa Prawo farmaceutyczne nie zawiera legalnej definicji reklamy aptek i punktów aptecznych oraz ich działalności. Ustalenie znaczenia tego pojęcia stanowi kluczową kwestią dla dokonania prawidłowej wykładni art. 94a ust. 1 u.p.f., a w konsekwencji oceny prawidłowości rozstrzygnięć organów Inspekcji Farmaceutycznej zapadłych w tego rodzaju sprawach. Do koncepcji szerokiego zakresu pojęcia reklamy produktu leczniczego, analogicznie stosowanego w odniesieniu do reklamy apteki, przychylił się Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, analizując uregulowania dyrektywy 2001/83/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 6 listopada 2001 r. w sprawie wspólnotowego kodeksu odnoszącego się do produktów leczniczych stosowanych u ludzi (Dz. Urz. WE L 311 z 28.11.2001, s. 67), zmienionej w szczególności (w zakresie reklamy) dyrektywą 2004/27/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 31 marca 2004 r. (Dz. Urz. UE L 136 z 30.04.2004, s. 34) w wyroku z dnia 5 maja 2011 r., sygn. C-316/09 (opubl. www.eur-lex.europa.eu ). Sąd I instancji wskazał, że reklamą działalności apteki będzie więc zamiar przyciągnięcia potencjalnych klientów do dokonania zakupu towarów sprzedawanych w aptece – niezależnie od form i metod jej prowadzenia oraz użytych do jej realizacji środków – jeśli jej celem jest zwiększenie sprzedaży produktów leczniczych lub wyrobów medycznych. Objęcie zakazem "każdego działania" wyłącza z tej dyspozycji tylko jeden stan faktyczny, określony w zdaniu 2 art. 94a ust.1 – kierowanie do publicznej wiadomości informacji o lokalizacji i godzinach pracy apteki lub punktu aptecznego. Zdaniem Sądu I instancji prezentacja cen leków dokonywana w taki sposób, jak w niniejszej sprawie, przestała być tylko dozwoloną informacją lecz zaczęła pełnić funkcję zabronionej reklamy apteki. Zdaniem Sądu Intencja oraz cel umieszczenia przedmiotowych informacji są jednoznaczne i czytelne, czego dowodzi m.in. Program "Zaufane Opinie", tj. system zbierania opinii o transakcjach w sklepach internetowych, w tym aptek i punktów aptecznych), którego celem jest pozyskanie opinii klientów m.in. o jakości usług; apteki i punkty apteczne korzystające z Programu są oznaczone zielonym znaczkiem i napisem "ZAUFANE OPINIE". W rozpoznawanej sprawie wyniki wyszukiwania mają charakter konkurencyjny, a nad warstwą informacyjną przeważa zachęta do nabycia towaru w konkretnych aptekach. W ocenie Sądu I instancji, w rozpoznawanej sprawie organ prawidłowo uznał, że sposób umieszczenia i eksponowania informacji w serwisie (...) nie jest wyłącznie informacją o cenach, jak to wskazuje w skardze Skarżąca, a stanowi niedozwoloną reklamę apteki, bowiem zmierza do zwiększenia sprzedaży produktów w tej konkretnej aptece, zachęcając w ten sposób do skorzystania z usług danej apteki. Potwierdza to, także treść pkt 2.2 Regulaminu Współpracy z Serwisem (...), z którego wynika, że serwis internetowy prowadzony przez (...) sp. z o.o. służy prezentacji, promocji i reklamie produktów oferowanych przez sklepy internetowe, a przy zastosowaniu niezbędnych implementacji, także pośredniczeniu w sprzedaży tych produktów. 5. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła Skarżąca wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi na podstawie art. 188 p.p.s.a. zaś w razie uznania, że istota sprawy nie została dostatecznie wyjaśniona o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono: A. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) naruszenie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a., poprzez brak stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji pomimo, że była ona obarczona wadą nieważności, w części w jakiej utrzymała w mocy punkt I i V decyzji I Instancji, gdyż w tym zakresie decyzja I instancji jest trwale niewykonalna, ponieważ nakazuje zaprzestanie zachowania przeszłego; 2) naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 i 80 w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez brak uchylenia zaskarżonej decyzji pomimo błędnych ustaleń faktycznych Organu II instancji w zakresie: a. zamieszczania w serwisie (...)ofert handlowych przedsiębiorców prowadzących apteki ogólnodostępne i punkty apteczne, prowadzących sprzedaż produktów leczniczych na odległość za pośrednictwem Internetu (dalej łącznie jako "apteki internetowe") wymienionych w sentencji zaskarżonej decyzji, podczas gdy w rzeczywistości treść ofert poszczególnych aptek nie jest udostępniana w serwisie (...) a na obcych stronach internetowych, do których kierują odnośniki zamieszczone w serwisie (...); b. okresów prowadzenia działań uznanych za niedozwoloną reklamę poszczególnych aptek (w tym zakresie zarzucam Sądowi także naruszenie art. 67 k.p.a.); c. rzekomego wyróżniania ofert aptek ze względu na pozycję w rankingu e-sklepów pomimo braku takiego ustalenia w postępowaniu administracyjnego (w tym zakresie zarzucono Sądowi również naruszenie art. 133 § 1 p.p.s.a.); 3) naruszenie art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez oddalenie przez WSA wniosków o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów: a. kopii decyzji Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego z dnia 7 listopada 2017 r. (znak DNA.8523.21.2017); b. kopii decyzji Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego z dnia 21 sierpnia 2017 r. (znak WIF.WA.II.8523.11.2017.TP); na okoliczność praktyki rozstrzygania przez organy Inspekcji Farmaceutycznej innych spraw o podobnym stanie faktycznym i prawnym; c. kopii odpowiedzi Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii na wniosek o udzielenie informacji publicznej z dnia 25 maja 2021 r.; d. kopii odpowiedzi Ministra Zdrowia na wniosek o udzielenie informacji publicznej z dnia 27 maja 2021 r.; e. kopii odpowiedzi Ministra Zdrowia na wniosek o udzielenie informacji publicznej z dnia 3 sierpnia 2021 r., na okoliczność braku notyfikacji do Komisji Europejskiej przepisu nadającego aktualne brzmienie art. 94a ust. 1 PF; 4) naruszenie art. 141 § 4 PPSA poprzez brak odniesienia się w treści uzasadnienia do zarzutów skargi w zakresie: a. zarzutu 1 skargi - częściowa nieważność Zaskarżonej decyzji ze względu na jej częściową niewykonalność; b. zarzutu 2b skargi - dowolne ustalenia dot. okresu rzekomych naruszeń, c. zarzutu 4 - naruszenie przepisów o swobodzie świadczenia usług drogą elektroniczną / usług społeczeństwa informacyjnego, w tym brak odniesienia się do wyroku TSUE z dnia 1 października 2020 r., sygn. C-649/18, d. zarzutu 5 - rozstrzygnięcie wątpliwości co do treści normy art. 94a ust. 1 u.p.f. na niekorzyść strony, e. zarzutu 6 i 8 - dyskryminacyjny charakter zaskarżonej decyzji, wobec akceptowania prezentacji ofert aptek przez innych dostawców usług społeczeństwa informacyjnego w Polsce, f. zarzutu 11 - nierozważenie przesłanek odstąpienia od wymierzenia kary, g. zarzutu zgłoszonego w piśmie z dnia 11 marca 2022 r. (omyłkowo datowanym na 2021 r.) - skutki braku notyfikacji zmiany art. 94a ust. 1 u.p.f. do Komisji Europejskiej; 5) naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7a § 1 k.p.a. oraz art. 11 ust. 1 w zw. z art. 8 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców poprzez brak uchylenia zaskarżonej decyzji wobec niedostrzeżenia naruszenia tych przepisów przez Organ II instancji, polegającego na rozstrzygnięciu wątpliwości co do zakresu stosowania normy zakazowej art. 94a ust. 1 u.p.f. na niekorzyść Strony, tj. przyjęcie, że zakaz reklamy aptek obejmuje także działalność polegającą na prezentowaniu w serwisie internetowym porównania cen produktów dostępnych w aptekach internetowych w sposób obiektywny i pozbawiony elementu zachęty, pomimo braku sformułowania takiego zakazu w sposób wyraźny w treści art. 94a ust. 1 u.p.f.; 6) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj.: naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 8 § 2 k.p.a. oraz art. art. 2, 12 i 14 Prawa przedsiębiorców poprzez brak uchylenia zaskarżonej decyzji wobec niedostrzeżenia naruszenia tych przepisów, polegającego na dyskryminacyjnym i wybiorczym rozstrzyganiu spraw poprzez zakazanie prezentowania cen produktów z aptek internetowych z obszaru województwa łódzkiego w serwisie (...)przy Jednoczesnym akceptowaniu prezentowania ofert tych samych aptek w wyszukiwarkach internetowych G. i B. oraz serwisach ktomalek.pl i gdziepolek.pl, a także przy dopuszczeniu przez Śląskiego i Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego prezentowania ofert aptek w wyszukiwarkach i porównywarkach cenowych; B. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: 7) art. 94a ust. 1 PF, poprzez błędną wykładnię, że prezentowanie w serwisie internetowym porównania cen produktów dostępnych w aptekach prowadzących wysyłkową sprzedaż produktów leczniczych stanowi niedozwoloną reklamę aptek; 8) art. 3b ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną oraz art. 3 ust. 2 Dyrektywy 2000/31/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 8 czerwca 2000 r. w sprawie niektórych aspektów prawnych usług społeczeństwo informacyjnego, w szczególności handlu elektronicznego w ramach rynku wewnętrznego ("Dyrektywa e-commerce"), poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, tj. niezastosowanie i nieuznanie, że zakaz prezentowania cen produktów dostępnych w aptekach internetowych w serwisie internetowym porównującym ceny ogranicza świadczenie usług drogą elektroniczną w sposób nieproporcjonalny do celu w postaci ochrony zdrowia oraz w sposób niedozwolony ogranicza swobodny przepływ usług społeczeństwa informacyjnego; 9) art. 94a ust. 1 PF w zw. z art. 3 ust. 4 lit. b tiret drugie Dyrektywy e-commerce oraz w zw. z art. 5 ust. 1 Dyrektywy (UE) 2015/1535 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 9 września 2015 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego ("Dyrektywa 2015/1535"), poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że przepis ten może być podstawą zakazu świadczenia usługi społeczeństwa informacyjnego polegającej na prezentowaniu porównania cen produktów dostępnych w aptekach internetowych w serwisie internetowym porównującym ceny, podczas gdy przepis art. 60 pkt 7 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych, który nadał aktualne brzmienie art. 94a ust. 1 u.p.f., nie został notyfikowany przez Rzeczpospolitą Polską do Komisji Europejskiej, w związku z czym nie może służyć ww. ograniczeniu usług społeczeństwa informacyjnego; C. zaś ponadto w odniesieniu do zakazu informowania przez Stronę o opiniach klientów: 10) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 94a ust. 1 u.p.f., poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że udostępnianie treści opinii użytkowników serwisu internetowego, prezentującego porównanie cen w aptekach internetowych, o poszczególnych aptekach stanowi niedozwoloną reklamę aptek; 11) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 145 ust. 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 8 § 2 k.p.a. oraz art. art. 2,12 i 14 Prawo przedsiębiorców poprzez brak uchylenia zaskarżonej decyzji wobec niedostrzeżenia naruszenia tych przepisów przez Organ II instancji, polegającego na dyskryminacyjnym i wybiorczym rozstrzyganiu spraw poprzez zakazanie możliwości informowania o opiniach klientów aptek z województwa łódzkiego w serwisie (...), przy jednoczesnym akceptowaniu informowania o opiniach klientów tych samych aptek w wyszukiwarce internetowej Google oraz serwisie gdziepolek.pl; D. a w konsekwencji powyższych naruszeń: 12) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 94a ust. 1 i 3 oraz art. 129b ust. 1 u.p.f., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na akceptacji nałożenia przez Organ II instancji nieuzasadnionego zakazu prezentowania porównania cen produktów dostępnych w aptekach internetowych w serwisie (...)opiniach klientów tych aptek oraz nałożenie kary pieniężnej za te działania; 13) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 129b ust. 2 u.p.f. oraz art. 189d k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na akceptacji wymierzenia przez Organ II instancji kary nadmiernie wygórowanej, mając na uwadze brak wcześniejszych decyzji zakazujących komukolwiek takiej działalności, znikomą wagę rzekomego naruszenia (brak naruszenia ważnego interesu społecznego), niekaralność Spółki oraz wtórny (względem działań aptek) charakter rzekomego naruszenia; 14) w zakresie, w jakim kara była wymierzona za informowanie o udziale 3 aptek w rankingu esklepów w 2016 r., zarzucam ponadto naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 189f § 1 oraz § 2 w zw. z § 3 k.p.a., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, tj. niezastosowanie i nieodstąpienie od wymierzenia kary, pomimo zajścia przesłanek ku temu. Wskazując na powyższe naruszenia, Skarżąca wniosła uchylenie Zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi na podstawie art. 188 p.p.s.a. , zaś w razie uznania, że istota sprawy nie została dostatecznie wyjaśniona uchylenie Zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. Ponadto, na podstawie art. 106 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a., wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentów wskazanych w podstawie kasacyjnej w pkt 5 powyżej, na okoliczności tam wskazane; 6. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył również (...) wnosząc o uwzględnienie skargi w całości i uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono: a) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7a § 1 k.p.a. oraz art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców ("P.p.") poprzez bezzasadne oddalenie skargi, w sytuacji gdy zaskarżona decyzja naruszała art. 7a § 1 k.p.a. oraz art. 11 ust. 1 p.p. poprzez nierozstrzygnięcie wątpliwości co do treści normy prawnej wynikającej z art. 94a ust. 1 u.p.f. na korzyść Spółki, pomimo że takie wątpliwości wystąpiły z uwagi na to, że stan faktyczny objęty sprawą administracyjną nie był wprost objęty zakresem zastosowania art. 94a ust. 1 u.p.f., a dominujące orzecznictwo sądowe odnoszące się do stosowania tego przepisu dotyczyło stanów faktycznych całkowicie odmiennych, a nie występowały w postępowaniu interesy innych stron ani interesy osób trzecich, na które wynik postępowania ma bezpośredni wpływ, co powinno skutkować uchyleniem decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. b) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7a § 1 k.p.a. oraz art. 11 ust. 1 P.p. poprzez bezzasadne oddalenie skargi, w sytuacji gdy zaskarżona decyzja naruszała art. 7a § 1 k.p.a. oraz art. 11 ust. 1 p.p. poprzez nierozstrzygnięcie wątpliwości co do treści normy prawnej wynikającej z art. 94a ust. 1 u.p.f. w zw. z art. 3 ust. 2 w zw. z ust. 4 Dyrektywy 2000/31/WE oraz art. 49 i 56 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej ("TFUE") na korzyść Spółki, pomimo że takie wątpliwości wystąpiły z uwagi na to, że przepis art. 94a ust. 1 u.p.f. jest przedmiotem procedury przewidzianej w art. 258 TFUE, a nie występowały w postępowaniu interesy innych stron ani interesy osób trzecich, na które wynik postępowania ma bezpośredni wpływ, co powinno skutkować uchyleniem decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. c) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez bezzasadne oddalenie skargi, w sytuacji gdy GIF naruszył art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 w zw. z art. 140 K.p.a. poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów, nierozpatrzenie całości materiału dowodowego, niepodjęcie wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, w szczególności nieuwzględnienie faktu, że ogół cech działalności Spółki zakwestionowanej decyzjami charakteryzuje się przeważaniem warstwy informacyjnej nad reklamową, z uwagi na niewystępowanie tej drugiej, co powinno skutkować uchyleniem decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. 2) Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a zaskarżonemu wyrokowi Związek zarzucił: a) naruszenie prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 94a ust. 1 u.p.f. poprzez bezzasadne oddalenie skargi, w sytuacji gdy zaskarżona decyzja naruszała art. 94a ust. 1 u.p.f. poprzez uznanie, że przepis ten zakazuje przedstawiania na swojej stronie internetowej porównania cen produktów leczniczych oferowanych przez apteki ogólnodostępne prowadzące sprzedaż wysyłkową oraz zamieszczania na stronie internetowej opinii użytkowników strony internetowej, co powinno skutkować uchyleniem decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. b) naruszenie prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 94a ust. 1 u.p.f. w zw. z art. 3b ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną ("u.ś.u.d.e.") poprzez bezzasadne oddalenie skargi, w sytuacji gdy zaskarżona decyzja naruszała art. 94a ust. 1 u.p.f. w zw. z art. 3b u.ś.u.d.e. poprzez uznanie, że ten pierwszy przepis całkowicie zakazuje przedstawiania na swojej Stronie internetowej porównania cen produktów leczniczych oferowanych przez apteki ogólnodostępne prowadzące sprzedaż wysyłkową oraz zamieszczania na stronie internetowej opinii użytkowników strony internetowej i że jest to ingerencja w swobodę świadczenia usług niezbędna ze względu na ochronę zdrowia, co powinno skutkować uchyleniem decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. c) naruszenie prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 3b u.ś.u.d.e. poprzez bezzasadne oddalenie skargi, w sytuacji gdy zaskarżona decyzja naruszała art. 3b u.ś.u.d.e, poprzez uznanie, że przepis ten dopuszcza nie tylko ograniczenie swobody świadczenia usług drogą elektroniczną, ale również całkowite zakazanie świadczenia usług polegających na przedstawianiu na swojej stronie internetowej porównania cen produktów leczniczych oferowanych przez apteki ogólnodostępne prowadzące sprzedaż wysyłkową oraz na zamieszczaniu na stronie internetowej opinii użytkowników strony internetowej, co powinno skutkować uchyleniem decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. Mając na uwadze wyżej wskazane zarzuty, na podstawie art. 176 w zw. z art. 188 p.p.s.a. Związek wniósł o uwzględnienie skargi kasacyjnej, uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi - uchylenie zaskarżonej decyzji GIF w całości i decyzji ją poprzedzającej w całości, ewentualnie na podstawie art. 176 w zw. z art. 185 § 1 p.p.s.a. o uwzględnienie skargi kasacyjnej, uchylenie Zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA. Ponadto wniósł o: dopuszczenie i przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentów na podstawie art. 106 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a. na okoliczności wskazane w pkt. 1.2 Uzasadnienia: - Kopii wniosku o dostęp do informacji publicznej z 10 sierpnia 2022 r. w postaci propozycji legislacyjnych odnoszących się do nowelizacji art. 94a ustawy z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne zaproponowanych Komisji Europejskiej przez Polskę w związku z wspomnianym postępowaniem. - Kopii odpowiedzi Kancelarii Prezesa Rady Ministrów na wniosek o dostęp do informacji publicznej z 10 sierpnia 2022 r. - Kopii wniosku o dostęp do informacji publicznej z 13 maja 2022 r. w postaci korespondencji prowadzonej pomiędzy Polską a Komisją Europejską w latach 2021-2022, dotyczącej zakazu reklamy w sektorze usług w Polsce (nr naruszenia: INFR(2018)4028). - Kopii odpowiedzi Kancelarii Prezesa Rady Ministrów na wniosek o dostęp do informacji publicznej z 13 maja 2022 r. 7. GIF w odpowiedzi na skargi kasacyjne wniósł o ich oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 8. Jak wynika z art. 183 § 1 p.p.s.a., NSA dokonuje kontroli zgodności z prawem zaskarżonego wyroku w granicach skargi kasacyjnej. Niemniej jednak podkreślenia wymaga, że NSA - będąc Sądem unijnym jest zobligowany - przy ocenie legalności postępowania przed Sądem I instancji oraz kontroli działalności administracji publicznej uwzględniać regulacje zawarte w prawie unijnym oraz brać pod uwagę stanowisko i argumenty zawarte w orzecznictwie TSUE. W przeciwnym wypadku bowiem, mogłyby doznać uszczerbku, wywodzone z przepisów prawa unijnego zasady: skuteczności, jednolitości oraz pierwszeństwa prawa unijnego. Ustanawiając klauzulę integracyjną oraz przepisy art. 91 Konstytucji RP, ustrojodawca jednoznacznie określił relacje i wzajemny stosunek prawa krajowego do prawa międzynarodowego i prawa Unii Europejskiej. Konstytucja przesądziła o otwartości i przychylności systemu krajowego wobec tych porządków prawnych, a także o wynikających z tego konsekwencjach. Wyrazem tego są: konstytucjonalizacja zasady pacta sunt servanda (art. 9 Konstytucji RP), nakaz pro-umownej i pro-unijnej wykładni prawa, zasada bezpośredniego stosowania i pierwszeństwa umów międzynarodowych ratyfikowanych za zgodą ustawową (art. 91 ust. 1 i 2 Konstytucji RP) oraz - co szczególnie istotne dla rozpatrywanej sprawy - zasada bezpośredniej skuteczności i pierwszeństwa stosowania prawa Unii Europejskiej (art. 91 ust. 3 Konstytucji RP). Tym samym ustrojodawca, kształtując konstytucyjny model integracji europejskiej, musiał uwzględnić rolę i znaczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej jako sądu wyłącznie właściwego do rozstrzygania sporów dotyczących treści i obowiązywania prawa Unii. Jurysdykcja ta, mająca charakter wyłączny i wiążący, wynika z potrzeby zapewnienia efektywności prawa unijnego oraz jednolitości jego stosowania we wszystkich państwach członkowskich. 9. W wyroku z 16 listopada 2011 r. (sygn. SK 45/09) Trybunał Konstytucyjny wskazał, że Rzeczpospolita Polska "zaaprobowała [...] podział funkcji co do kontroli aktów prawnych [...]. Wynikiem tego podziału funkcji jest przypisanie Trybunałowi Sprawiedliwości Unii Europejskiej kompetencji do ostatecznej interpretacji prawa unijnego i zapewnienia jednolitości jego stosowania we wszystkich państwach członkowskich, jak również wyłączność ostatecznego decydowania o zgodności aktów prawa pochodnego z traktatami i ogólnymi zasadami prawa unijnego". Podkreślić należy, że - zgodnie z art. 8 ust. 1 w zw. z art. 91 ust. 3 Konstytucji RP - zasada nadrzędności Konstytucji nie pozostaje w kolizji z zasadą pierwszeństwa prawa Unii Europejskiej, rozumianą tak, jak została ukształtowana w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości. Z orzecznictwa tego wynika, że pierwszeństwo prawa unijnego realizuje się na płaszczyźnie stosowania prawa, a nie jego obowiązywania. Oznacza to, że ma ono charakter horyzontalny, odnoszący się do treści norm, a nie wertykalny - związany z hierarchią źródeł prawa krajowego (zob. wyrok w sprawie C-106/77, Simmenthal). Celem zasady pierwszeństwa jest zapewnienie efektywności i jednolitości stosowania prawa Unii, co pozostaje naturalną konsekwencją zobowiązań traktatowych państw członkowskich. Z art. 4 ust. 3 TUE (dawniej art. 10 TWE) wynika bowiem zasada lojalnej współpracy, nakładająca na państwa członkowskie obowiązek podjęcia wszelkich środków - ogólnych i szczególnych - niezbędnych do wykonania zobowiązań unijnych oraz powstrzymania się od działań, które mogłyby zagrozić realizacji celów Unii. W konsekwencji prawo unijne nie może być wyłączone przez przepisy krajowe, gdyż naruszałoby to jego wspólnotowy charakter oraz podstawy funkcjonowania Unii. Trybunał Sprawiedliwości w wyroku w sprawie C-6/64 Costa v. ENEL jednoznacznie wskazał, że państwo członkowskie nie może powoływać się na prawo wewnętrzne w celu przeciwstawienia go prawu Unii. Sąd krajowy stosujący prawo unijne jest zatem zobowiązany zapewnić pełną skuteczność jego norm, niestosując - w razie konieczności - wszelkich przepisów krajowych z nim sprzecznych, nawet jeśli zostały wydane później. Nie jest przy tym dopuszczalne oczekiwanie, aby sąd krajowy czekał na uchylenie takich przepisów w drodze ustawodawczej lub konstytucyjnej (zob. ponownie wyrok w sprawie C-106/77). Wyłączność prawa Unii w razie kolizji nie jest wyłączona ani przez zgodność przepisu krajowego z konstytucją stwierdzoną przez sąd konstytucyjny (wyrok w sprawie C-81/05), ani przez wszczęcie kontroli konstytucyjności tego przepisu (wyrok w sprawie C-348/89). Sprzeczne z prawem Unii jest również obowiązywanie norm krajowych uniemożliwiających skorzystanie z procedury przewidzianej w art. 267 TFUE, a także rozwiązań, które uniemożliwiają Trybunałowi Sprawiedliwości rozpoznanie już złożonych pytań prejudycjalnych oraz wykluczają możliwość kierowania przyszłych pytań (pkt 141 wyroku w sprawie C-824/18). Tak rozumiana zasada pierwszeństwa prawa Unii jest konsekwentnie akceptowana także w orzecznictwie sądów polskich (zob. np.: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 grudnia 2019 r., sygn. akt III PO 7/18; wyroki NSA z dnia: 11 grudnia 2012 r., sygn., akt I FSK 1162/12; 13 grudnia 2016 r., sygn. akt I GSK 304/15; 24 października 2019 r., sygn. akt II GSK 1148/17; zob. również orzeczenia TK np. w sprawach: P 37/05, K 18/04, K 32/09). 10. Ze skarg kasacyjnych wynika, że spór w niniejszej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który – kontrolując zgodność z prawem decyzji Głównego Inspektora Sanitarnego dotyczącej stwierdzenia naruszenia zakazu prowadzenia reklamy apteki ogólnodostępnej oraz nałożenia kary pieniężnej – uznał, że decyzja ta nie narusza prawa, co uzasadniało oddalenie skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku natomiast wynika, w ujęciu najbardziej ogólnym, że Sąd I instancji – uznając ustalenia faktyczne poczynione przez Organy administracji za prawidłowe – przyjął je jako podstawę własnego rozstrzygnięcia i zaakceptował dokonaną na ich podstawie ocenę co do naruszenia przez Skarżącą spółkę zakazu reklamy aptek. W konsekwencji Sąd zaaprobował również decyzję o nałożeniu kary pieniężnej za to naruszenie. Skargi kasacyjne zasadnie podważają zgodność z prawem zaskarżonego wyroku. Mając bowiem na uwadze, że w sprawach dotyczących treści i obowiązywania prawa Unii Europejskiej Trybunał Sprawiedliwości posiada wyłączną i wiążącą jurysdykcję - co wynika z potrzeby zapewnienia efektywności prawa unijnego oraz jednolitości jego stosowania, a także z zasady pierwszeństwa jego stosowania - należy uznać, że w rozpatrywanej sprawie nie było możliwe pominięcie konsekwencji płynących z wyroku Trybunału Sprawiedliwości z 19 czerwca 2025 r. w sprawie C-200/24 i uznanie zarzutów kasacyjnych zawartych w obu skargach kasacyjnych, a sprowadzających się przede wszystkim do błędnej wykładni i w konsekwencji wadliwego zastosowania art. 94a ust. 1 u.p.f. 11. W skardze do TSUE Komisja Europejska wnosiła o stwierdzenie, że poprzez przyjęcie art. 94a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne (Dz.U. nr 126, poz. 1381) Rzeczpospolita Polska uchybiła zobowiązaniom ciążącym na niej na mocy art. 8 ust. 1 dyrektywy 2000/31/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 8 czerwca 2000 r. w sprawie niektórych aspektów prawnych usług społeczeństwa informacyjnego, w szczególności handlu elektronicznego w ramach rynku wewnętrznego (dyrektywy o handlu elektronicznym) (Dz.U. 2000, L 178, s. 1), a także na mocy art. 49 i 56 TFUE. Podniesiono, że zmiany w Prawie farmaceutycznym weszły w życie w dniu 1 stycznia 2012 r. Wskazano, że art. 94a ust. 1 znowelizowanego Prawa farmaceutycznego zakazuje reklamy aptek, punktów aptecznych i ich działalności. Przepis ten stanowi, że informacje dotyczące godzin otwarcia i lokalizacji aptek i punktów aptecznych nie stanowią reklamy. Zakazowi temu towarzyszy kara pieniężna w wysokości do 50 000 PLN (około 12 000 EUR). W dniu 25 stycznia 2019 r. Komisja skierowała do Rzeczypospolitej Polskiej wezwanie do usunięcia uchybienia, w którym podniosła, że wspomniany przepis jest sprzeczny z art. 8 ust. 1 dyrektywy 2000/31, dotyczącym używania informacji handlowych, które są częścią usługi społeczeństwa informacyjnego świadczonej przez przedstawiciela zawodu regulowanego, a także z art. 49 i 56 TFUE, dotyczącymi odpowiednio swobody przedsiębiorczości i swobody świadczenia usług. W piśmie z dnia 25 marca 2019 r. Rzeczpospolita Polska odpowiadając na to wezwanie, podniosła przede wszystkim, że zakres ograniczenia swobody przedsiębiorczości i swobody świadczenia usług wynikający z art. 94a ust. 1 znowelizowanego Prawa farmaceutycznego dotyczy wyłącznie przekazów, których jednoznacznym celem jest zwiększenie sprzedaży produktów oferowanych w aptece. Następnie wyjaśniła, że przepis ten realizuje ogólny cel polegający na zapewnieniu wysokiego poziomu ochrony zdrowia publicznego. Wreszcie państwo to podniosło, że wspomniany przepis nie narusza dyrektywy 2000/31, ponieważ znaczna część usług farmaceutycznych świadczonych przez farmaceutów nie wchodzi w zakres działalności aptek lub punktów aptecznych, a zatem nie jest objęta rozpatrywanym zakazem. TSUE uwzględniając skargę Komisji w sentencji tego wyroku stwierdził, że "Przyjmując art. 94a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. – Prawo farmaceutyczne, Rzeczpospolita Polska uchybiła zobowiązaniom ciążącym na niej na mocy art. 8 ust. 1 dyrektywy 2000/31/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 8 czerwca 2000 r. w sprawie niektórych aspektów prawnych usług społeczeństwa informacyjnego, w szczególności handlu elektronicznego w ramach rynku wewnętrznego (dyrektywy o handlu elektronicznym), oraz na mocy art. 49 i 56 TFUE." W uzasadnieniu swojego stanowiska wyjaśnił, że "[...] przepisy krajowe zakazujące w sposób ogólny i całkowity wszelkiej reklamy danej działalności mogą ograniczyć osobom, które tę działalność wykonują, możliwość zaprezentowania się potencjalnym klientom i promowania usług, które zamierzają im oferować. W konsekwencji tego rodzaju przepisy krajowe należy uznać za ograniczenie swobodnego świadczenia usług (wyrok z dnia 4 maja 2017 r., Vanderborght, C-339/15, EU:C:2017:335, pkt 63, 64). W niniejszej sprawie ma to miejsce w przypadku art. 94a ust. 1 znowelizowanego Prawa farmaceutycznego, jak wynika to ze sposobu, w jaki przepis ten był stosowany w decyzjach polskich organów administracyjnych i orzeczeniach polskich sądów, na których oparła się Komisja w uzasadnionej opinii, o których mowa w pkt 54 niniejszego wyroku, a które, jak przypomniano w tymże punkcie, nie są kwestionowane przez Rzeczpospolitą Polską. Tym samym ograniczenie swobody świadczenia usług zostało w niniejszej sprawie stwierdzone. [...] przepis ten uniemożliwia każdemu, kto zamierza prowadzić aptekę w Polsce, poinformowanie o tym potencjalnych klientów. Ustanowiony w nim zakaz reklamy powoduje w szczególności, że warunki dostępu do rynku są względem nowych aptek trudniejsze. [...] taka sytuacja może być szczególnie niekorzystna dla przedsiębiorców mających siedzibę w państwach członkowskich innych niż Rzeczpospolita Polska, którzy muszą dołożyć dodatkowych starań, aby dać się poznać klientom zamieszkałym w Polsce. W związku z tym zakaz reklamy stanowi dodatkową przeszkodę, którą muszą pokonać przedsiębiorcy z innych państw członkowskich pragnący założyć aptekę w Polsce [...] W związku z tym art. 94a ust. 1 znowelizowanego Prawa farmaceutycznego prowadzi również do ograniczenia swobody przedsiębiorczości." (pkt 73 – 77). Podkreślił również, że "Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem ograniczenie swobody przedsiębiorczości lub swobody świadczenia usług może być dopuszczone jedynie pod warunkiem, że po pierwsze, jest uzasadnione nadrzędnym względem interesu ogólnego, i po drugie, jest zgodne z zasadą proporcjonalności, co oznacza, że musi być odpowiednie do zagwarantowania w sposób spójny i konsekwentny realizacji zamierzonego celu i nie może wykraczać poza to, co jest niezbędne do jego osiągnięcia [...]" (pkt 100), zaś w kontekście odnoszącym się do nadmiernego spożycia produktów leczniczych, że "[...] apteki mogą oferować usługi, takie jak akcje badań diagnostycznych, które nie są związane ze sprzedażą produktów leczniczych i które są jednak objęte zakresem stosowania zakazu wynikającego z art. 94a ust. 1 znowelizowanego Prawa farmaceutycznego, jak wynika z dowodów przedstawionych przez Komisję, o których mowa w pkt 54 i 74 niniejszego wyroku. W szczególności Komisja odniosła się do wyroku polskiego sądu, który uznał reklamę organizowania akcji badań diagnostycznych za niezgodną z prawem. W tym zakresie taki zakaz nie ma żadnego związku z celem ochrony zdrowia publicznego polegającym na zwalczaniu nadmiernego spożycia produktów leczniczych, w związku z czym nie można go uznać za uzasadniony. W zakresie, w jakim zakaz wynikający z art. 94a ust. 1 znowelizowanego Prawa farmaceutycznego dotyczy reklamy aptek, punktów aptecznych i ich usług, która jest związana ze sprzedażą produktów leczniczych [...], że [...] reklama ta może być korzystna dla osób, które mogą nabywać produkty lecznicze, ponieważ umożliwia im uzyskanie informacji o niższych cenach lub o dodatkowych usługach oferowanych przez daną aptekę. Zatem w następstwie tej reklamy osoby te mogą zdecydować się na zakup swoich zwykłych produktów leczniczych w innej aptece niż apteka, której były wcześniej klientami, przy czym nie prowadzi to do zwiększenia ilości produktów leczniczych zakupionych przez te osoby. Natomiast zakaz tej reklamy może faworyzować apteki obecne na rynku od wielu lat, ze szkodą dla tych, które zamierzają wejść na ten rynek i oferować na nim więcej usług lub usługi lepszej jakości. [...] art. 87 ust. 3 dyrektywy 2001/83 przewiduje, iż reklama produktu leczniczego powinna zachęcać do racjonalnego stosowania tego produktu poprzez przedstawianie go w sposób obiektywny i bez wyolbrzymiania jego właściwości, i nie może wprowadzać w błąd. Zamiarem prawodawcy Unii w tym przepisie było umożliwienie promocji produktów leczniczych bez zachęcania przy tym do nadmiernego ich spożycia." (pkt 104 – 108). W odpowiedzi na argument odnoszący się do zwalczania nadmiernego spożycia produktów leczniczych Trybunał uznał, że "[...] cel ten może być realizowany za pomocą mniej restrykcyjnych środków niż zakaz wynikający z art. 94a ust. 1 znowelizowanego Prawa farmaceutycznego, takich jak środki regulujące treść reklamy niektórych usług oferowanych przez apteki.", a w konsekwencji, że "[...] zakaz wynikający z tego przepisu wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia celu ochrony zdrowia publicznego polegającego na zwalczaniu nadmiernego spożycia produktów leczniczych." (pkt 113 – 114), zaś w zakresie odnoszącym się do niezależności zawodowej farmaceutów, że wymieniony zakaz "[...] wykracza poza to, co jest konieczne do ochrony niezależności zawodowej farmaceutów." (pkt 121). 12. W związku z powyższym trzeba stwierdzić, że kontrola legalności decyzji w przedmiocie stwierdzenia naruszenia zakazu prowadzenia reklamy apteki ogólnodostępnej oraz nałożenia kary pieniężnej nie mogła pomijać znaczenia konsekwencji wynikających z przywołanego wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Skoro brak jest usprawiedliwionych podstaw ustanawiania w prawie krajowym zakazu reklamy aptek i punktów aptecznych oraz ich działalności, to siłą rzeczy prezentowane w rozpatrywanej sprawie podejście Sądu I instancji oraz Organów administracji publicznej do omawianej kwestii nie może być uznane za prawidłowe. 13. W świetle wyroku Trybunału Sprawiedliwości z 19 czerwca 2025 r. w sprawie C-200/24, zgodnie z którym art. 8 ust. 1 dyrektywy 2000/31/WE oraz art. 49 i 56 TFUE sprzeciwiają się kwalifikowaniu działań polegających na reklamowaniu aptek, punktów aptecznych i ich działalności jako naruszenia prawa, a tym samym ich penalizowaniu na gruncie prawa krajowego, należy stwierdzić, że ustalenia te mają bezpośredni wpływ na treść skarżonego kasacyjnie wyroku oraz utrzymanych nim decyzji administracyjnej Organu drugiej instancji i pośrednio poprzedzającej jej wydanie decyzji administracyjnej Organu pierwszej instancji. Uznając skargi kasacyjne za zasadne, stwierdzając wobec powyższego, że kontrolowany wyrok nie odpowiada prawu i powinien podlegać uchyleniu, wobec dostatecznego wyjaśnienia istoty sprawy oraz spornej w niej kwestii, korzystając na podstawie art. 188 p.p.s.a. z kompetencji do rozpoznania skargi Strony na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z 8 lutego 2021 r. nr PORZII.61.38.2018.KBJ.EM.3, którą Organ ten utrzymał w mocy decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego z dnia 29 marca 2018 r. nr FŁ-II.8523.10.2017, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w świetle przedstawionych argumentów skarga ta jest zasadna, w rezultacie czego należało ją uwzględnić i uchylić zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Organu administracji I instancji i umorzyć postępowanie administracyjne. Przedstawione argumenty czynią jednocześnie zbędnym odnoszenie się do pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej. 14. W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 135 i art. 145 § 3 p.p.s.a. orzekł jak sentencji wyroku. 15. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 i art. 203 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. i § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 5) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935 ze zm.). Przywołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych pochodzą z bazy dostępnej pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl