II GSK 1501/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Przegalińska (spr.) Sędzia NSA Henryk Wach Sędzia del. WSA Małgorzata Grzelak Protokolant Karolina Mamcarz po rozpoznaniu w dniu 30 lipca 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej C. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. z dnia 17 marca 2014 r. sygn. akt I SA/Bk 628/13 w sprawie ze skargi C. L. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od C. L. na rzecz Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. wyrokiem z dnia 17 marca 2014 r., działając na podstawie art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), oddalił skargę C. L. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] października 2013 r., w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Z uzasadnienia wyroku wynika, że za podstawę rozstrzygnięcia Sąd I instancji przyjął następujące ustalenia: w dniu 8 kwietnia 2011 r. C. L. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w B. wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2011 rok. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. przyznał Skarżącemu płatność w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na kwotę 15.403,50 zł. Przyznane środki finansowe zostały przekazane na rachunek bankowy Skarżącego w dniu 17 stycznia 2012 r. W dniu 5 lutego 2013 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. na podstawie art. 149 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5, art. 147 i 150 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.; dalej: k.p.a.) wznowił z urzędu postępowanie administracyjne zakończone decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. z uwagi na treść oświadczenia złożonego w dniu 14 stycznia 2013 r. przez R. S., z którego wynikało, że faktycznym użytkownikiem gruntów rolnych położonych na działkach oznaczonych nr 10 i 116 był R. S., a nie Skarżący. Przeprowadzone postępowanie administracyjne wykazało, że Pan R. S. objął działki nr 10 i 116 w posiadanie z chwilą podpisania umowy dzierżawy, tj. w dniu 18 kwietnia 2011 r., a tym samym Organ uznał, że w dniu wydania decyzji dnia 6 grudnia 2011 r. okoliczność ta istniała, o czym nie wiedział Organ. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. w dniu [...] marca 2013 r. wydał decyzję, na mocy której uchylił dotychczasową decyzję o przyznaniu Skarżącemu pomocy finansowej z tytułu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego z dnia 6 grudnia 2011 r. oraz odmówił przyznania Skarżącemu płatności bezpośrednich do wnioskowanych działek oraz nałożył wieloletnie sankcje. Od powyższej decyzji nie zostało wniesione odwołanie, skutkiem czego uzyskała ona walor ostateczności. W dniu 5 czerwca 2013 r. Organ wysłał do Skarżącego zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych przyznanych na mocy decyzji z dnia [...] grudnia 2011 r. Decyzją z dnia [...] września 2013 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. ustalił Skarżącemu kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego w łącznej wysokości 15.403,50 zł i nakazał ją zwrócić w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji. Organ wskazał, że przeprowadzone postępowanie wykazało, że na rachunek Skarżącego w dniu 17 stycznia 2012 r. zostały przekazane środki pieniężne w kwocie 15.403,50 zł, wynikające z decyzji z dnia [...] grudnia 2011 r., która to decyzja została uchylona i ostatecznie decyzją z dnia [...] marca 2013 r. odmówiono Skarżącemu przyznania wnioskowanych płatności i nałożono sankcję. Tym samym zasadnym było przyjęcie, że wypłacone w dniu 17 stycznia 2012 r. środki finansowe były nienależne, a w konsekwencji zachodziła konieczność wydania decyzji o ich zwrocie. Dyrektor Podlaskiego Oddziału Regionalnego ARMiR w Ł. decyzją z dnia [...] października 2013 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji Organ stwierdził, że z akt sprawy wynika, że Skarżący złożył wniosek o przyznanie płatności, zawierając w nim nieprawdziwe informacje o użytkowaniu rolniczym przez siebie części gruntów rolnych w roku 2011. Zdaniem Organu odwoławczego, Organ I instancji słusznie przyjął, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności. W rozpatrywanej sprawie nie zaistniały przesłanki, o których mowa art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 (Dz. Urz. L 316 z 2 grudnia 2009 r. s. 65)., skutkujące brakiem obowiązku zwrotu przez Skarżącego nienależnie pobranych płatności. Wedle art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeżeli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Przywołany przepis nie mógł znaleźć zastosowania w tym konkretnym przypadku, ponieważ płatność na 2011 r. nie została dokonana wskutek pomyłki organu, lecz zachowania samego Wnioskodawcy, który nie poinformował organu decyzyjnego o wydzierżawieniu części areału objętego wnioskiem. Brak jest również podstaw, aby stwierdzić, że powyższy błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. nie dopatrzył się w działaniu Organu ani naruszenia norm prawa materialnego, ani też naruszenia przepisów postępowania, które mogłyby skutkować uwzględnieniem skargi. Sąd stwierdził, iż Dyrektor ARiMR zasadnie uznał, że Skarżący utracił prawo do uzyskania płatności na rok 2011, skoro decyzja z [...] grudnia 2011 r. przyznająca te płatności została ostatecznie wyeliminowana z obrotu prawnego. Zarzut naruszenia art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 Sąd uznał za bezpodstawny, nie znajduje on bowiem zastosowania na etapie przyznawania płatności. W tej sprawie nie ma on zatem zastosowania. Za bezzasadny przyjęto również zarzut naruszenia art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011. Norma wyrażona w tym przepisie, statuująca brak obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności, dotyczy płatności w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich i nie znajduje zatem zastosowania do płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. W rozpatrywanej sprawie nie zaistniały przesłanki, o których mowa art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, skutkujące brakiem obowiązku zwrotu przez Skarżącego nienależnie pobranych płatności. Na podstawie wskazanego przepisu obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy lub innej władzy oraz jeśli błąd nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie występuje wtedy, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności. Przywołany przepis nie mógł znaleźć zastosowania w tym konkretnym przypadku, ponieważ płatność na 2011 r. nie została dokonana wskutek pomyłki organu. Słusznie podniósł Organ II instancji, że płatność na 2011 r. nie została dokonana na skutek braku poinformowania przez Skarżącego o wydzierżawieniu części areału objętego wnioskiem. W ocenie Sądu brak jest również podstaw, aby stwierdzić, że powyższy błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Odnosząc się do podnoszonych w skardze zarzutów naruszenia przepisów postępowania administracyjnego Sąd uznał, iż są one bezpodstawne. Organ nie naruszył powołanych przepisów k.p.a. oraz działał w zgodnie z zasadą praworządności i na podstawie obowiązujących przepisów prawa. Dopełnił powinności tak wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego, jak i prawidłowej jego oceny, nie naruszając w tym względzie podstawowej zasady postępowania dowodowego, tj. zasady swobodnej oceny dowodów. C. L. skargą kasacyjną zaskarżył powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji a także zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj. art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 poprzez jego niezastosowanie, mimo że w niniejszej sprawie płatność została dokonana w wyniku bezspornego zaniedbania ARiMR, błąd ten nie mógł być wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach, i dodatkowo o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności; Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kascyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i z tej przyczyny podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w § 2 art. 183 p.p.s.a. w sprawie nie występują. Tym samym wyrok Sądu I instancji podlega kontroli pod kątem ustalenia, czy jest on wadliwy w zakresie objętym zarzutami sformułowanymi w środku prawnym. Dodać przy tym należy, że rozpoznanie sprawy w granicach skargi kasacyjnej oznacza, iż Naczelny Sąd Administracyjny związany jest jej podstawami, czyli wskazanymi przepisami prawa materialnego lub procesowego. Natomiast nie jest władny badać, czy zaskarżony wyrok nie narusza innych przepisów niż wskazane w podstawach, na których skarga kasacyjna została oparta. W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna zawiera jeden zarzut sformułowany w ramach podstawy kasacyjnej wymienionej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. Zarzut ten wskazuje na naruszenie art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 poprzez jego niezastosowanie. Przywołując treść powyższego przepisu strona skarżąca twierdzi, że przepis ten powinien znaleźć zastosowanie w sprawie, ponieważ płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu a przy tym błąd nie mógł zostać wykryty przez Skarżącego. Błąd organu polegał zaś na tym, że przyjął wniosek R. S., w którym jako dzierżawca gruntu od Skarżącego wykazał go we wniosku o płatności. Stanowisko strony skarżącej nie może być uwzględnione. Nieuprawnione jest w niniejszej sprawie stawianie zarzutu organowi, w sytuacji kiedy to strona sporządza wniosek o płatności i odpowiada za zawarte w nim dane, a jeśli zmiany mające wpływ na płatności zachodzą po złożeniu wniosku, jest obowiązana zawiadomić o tym fakcie organ. Wobec wykluczenia pomyki właściwego organu, w sprawie nie znajduje zastosowania również akapit drugi art. 80 ust. 3 powyższego rozporządzenia. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.