II GSK 1572/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Wojciech Kręcisz sędzia NSA Dariusz Zalewski sędzia del. WSA Wojciech Sawczuk (spr.) po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 2 kwietnia 2025 r. sygn. akt II SA/Rz 1425/24 w sprawie ze skargi A. K. na postanowienie Podkarpackiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Rzeszowie z dnia 27 sierpnia 2024 r. nr SE.9022.7.42.2024.LB w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w związku z niewykonaniem obowiązku szczepień ochronnych oddala skargę kasacyjną. I. Postanowieniem z 15 lipca 2024 r. nr PSE.9022.8.19.2023.EM Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Przemyślu, na podstawie art. 34 § 1ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 2505 - dalej jako u.p.e.a.) oddalił zarzuty A. K. (skarżąca), zgłoszone w postępowaniu egzekucyjnym, dotyczącym niewykonania ustawowego obowiązku zaszczepienia dziecka przeciwko: 1. błonicy, tężcowi, krztuścowi (II dawka szczepienia przypominającego), 2. odrze, śwince, różyczce (I dawka szczepienia przypominającego). Organ nie stwierdził, aby obowiązek został określony niezgodnie z treścią przepisów prawa, w szczególności w sposób polegający na nie wykluczeniu przeciwskazań do szczepienia i wystawienia zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu kwalifikacyjnym. Z dokumentacji medycznej wynika, że lekarz przeprowadzający badanie kwalifikacyjne nie stwierdził przeciwwskazań do szczepienia, co świadczy o tym, że skarżąca świadomie nie wyraża zgody na przeprowadzenie szczepienia. Odnośnie do zarzuconego braku uprzedniego doręczenia skarżącej upomnienia wskazano, że jak wynika z akt sprawy, upomnienie z 7 lutego 2024 r. zostało doręczone skarżącej 23 lutego 2024 r. Niewskazanie numeru PESEL skarżącej w upomnieniu nie stanowi o jego nieskuteczności. Oceniając zarzut braku wymagalności obowiązku szczepień organ wyjaśnił, że jest on uregulowany prawnie w ustawie i w sytuacji dziecka skarżącej jest wymagalny (dziecko osiągnęło wiek wymagany do szczepień). Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 29 § 2 u.p.e.a. organ wyjaśnił, że tytuł egzekucyjny spełnia wszystkie wymagania z art. 27 u.p.e.a. Tytuł wykonawczy będący podstawą wszczęcia egzekucji w niniejszej sprawie został wystawiony według przewidzianego wzoru i jest kompletny. II. Po rozpatrzeniu zażalenia skarżącej, Podkarpacki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny postanowieniem z 27 sierpnia 2024 r. znak SE.9022.7.42.2024.LB utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Nie podzielił zarzutu naruszenia art. 7 k.p.a. W zaskarżonym postanowieniu wierzyciel zawarł obszerne uzasadnienie faktyczne oraz odniósł się szczegółowo do wszelkich zarzutów podnoszonych przez skarżącą zarówno w części odnoszącej się do braku wymagalności obowiązku, braku wykluczenia przeciwskazań do szczepienia, braku wydania zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu kwalifikacyjnym, jak i braku uprzedniego doręczenia upomnienia. Zaskarżone postanowienie zawiera wszystkie wymagane przepisami prawa elementy. Obowiązek poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu obejmuje nie tylko obowiązek poddania się samemu aktowi podania szczepionki, ale także wszystkim innym czynnościom które prowadzą do realizacji obowiązku zaszczepienia, w tym badaniom kwalifikacyjnym. Wbrew twierdzeniom strony, przeszkodą do rozpoczęcia i prowadzenia procedury obowiązkowych szczepień ochronnych nie może być brak badań lekarskich, które są częścią procedury szczepienia ochronnego, będącego obowiązkiem prawnym, od którego uwolnić mogą jedynie konkretne przeciwwskazania lekarskie do szczepienia. Odnosząc się do naruszenia art. 77 § 1 k.p.a. organ wyjaśnił, że wierzyciel w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy, a także odniósł się w obszerny sposób do stawianych zarzutów. W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 33 § 2 u.p.e.a. organ wyjaśnił, że obowiązek zaszczepienia dziecka wynika z ustawy i jest bezpośrednio wykonalny. Wierzyciel sporządził ponadto tytuł wykonawczy w oparciu o obowiązujące przepisy prawa, ściśle określając treść obowiązku o charakterze niepieniężnym. III. Wyrokiem z 2 kwietnia 2025 r. sygn. akt II SA/Rz 1425/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę A. K. na ww. postanowienie Podkarpackiego PWIS. Organy prawidłowo oceniły istotę sprawy, słusznie uznając, że dziecko skarżącej jest niezaszczepione, pomimo zmaterializowania się takiego obowiązku. Aktualne terminy wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych wynikają z załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. z 2023 r. poz. 2077). Nie znalazły zatem potwierdzenia twierdzenia skarżącej o nieistnieniu obowiązku szczepienia przeciwko: 1) błonicy, tężcowi, krztuścowi, 2) odrze, śwince, różyczce. Wskazane w tytule wykonawczym choroby zostały dość jasno wyszczególnione w treści podanych przez organy przepisów rozporządzenia. Niepodanie w treści aktu stosowania prawa pełnej prawnej podstawy normy nie jest powodem dla którego sąd administracyjny mógłby uwzględnić skargę, o ile realnie norma taka istnieje. WSA nie dopatrzył się również uchybień mających wynikać z nieokreślenia wymagalności obowiązku poddania się szczepieniom obowiązkowym. Treść obowiązku została sprecyzowana w tytule wykonawczy, który został skutecznie doręczony. Organy poddały analizie także dokumenty poświadczające przeprowadzenie przez lekarza w dniu 20 lutego 2024 r. badania dziecka celem ustalenia istnienia ewentualnych przeciwskazań do przeprowadzenia szczepień. W toku wywiadu lekarskiego ustalono, że dziecko skarżącej nie jest zaszczepione, zaś matka odmawia wykonania szczepienia. Dokumentem potwierdzającym brak wspomnianych przeciwskazań jest też informacja od lekarza kierującego z 13 listopada 2023 r. W tych okolicznościach stanu faktycznego, zostały spełnione warunki aktualizacji obowiązku szczepień obowiązkowych Brak numeru PESEL w upomnieniu doręczonym skarżącej, nie może przekreślać skuteczności tego dokumentu, tym bardziej, że osobą zobowiązaną jest skarżąca, a nie jej dziecko. Zarówno treść upomnienia jak i treść tytułu wykonawczego są dostatecznie precyzyjne, aby bez trudu zidentyfikować podmioty realizacji obowiązku publicznoprawnego, a wobec jego niewykonania kontynuować postępowanie egzekucyjne. IV. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła A. K. kwestionując go w całości i zarzucając: 1. naruszenie prawa materialnego, tj.: art. 5 ust. 1 pkt 1 lit b) w zw. z art. 17 ust. 2, 4 i 5 ustawy z 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi poprzez błędne jego zastosowanie skutkujące uznaniem, że obowiązek jest wymagalny, podczas gdy nie zostały wykluczone przeciwwskazania do obowiązkowych szczepień ochronnych, a dziecko było poddawane lekarskim badaniom kwalifikacyjnym, 2. naruszenie art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi przez Sąd I instancji, w sytuacji gdy rozstrzygnięcia organów obu instancji obarczone są rażącymi naruszeniami, tj.: a) art. 33 § 2 pkt 6 lit c) u.p.e.a. z uwagi na brak wymagalności obowiązku, w związku z brakiem wykluczenia przeciwwskazań oraz brakiem zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym, potwierdzającym kwalifikację małoletniego dziecka do obowiązkowych szczepień ochronnych, b) art. 33 § 2 w zw. z art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a. poprzez oddalenie zarzutów i oparcie rozstrzygnięcia na założeniach przyjętych przez organ I i II instancji, c) na podstawie art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a. brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 ust. 1 w zw. z art. 15 § 3e u.p.e.a. w zw. z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z 4 grudnia 2020 r. w sprawie danych zawartych w upomnieniu. Strona wniosła o zmianę zaskarżonego orzeczenia poprzez uwzględnienie skargi i uchylenie postanowienia organu I i II instancji. V. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: VI. Skarga kasacyjna nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie przesłanki enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu prawa. W niniejszej sprawie nie występują wady nieważności. VII. Przystępując do oceny meritum sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny w pierwszej kolejności za bezzasadny uznał zarzut nr 2 lit. a-c skargi kasacyjnej, podnoszący naruszenie art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi, w sytuacji gdy rozstrzygnięcia organów obu instancji obarczone są "rażącymi naruszeniami" art. 33 § 2 w zw. z art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a., art. 33 § 2 pkt 4 i pkt 6 lit. c) u.p.e.a. oraz "art. 15 ust. 1 w zw. z art. 15 § 3e u.p.e.a." w zw. z § 2 pkt 3 rozporządzenia w sprawie danych zawartych w upomnieniu. Wskazując na uchybienie art. 33 § 2 w zw. z art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a., strona niezasadnie twierdzi, że akceptacja stanowiska organów jest wadliwa. Akceptacja tego stanowiska nie jest, na tle niniejszej sprawy, uchybieniem, gdyż stanowisko organów jest trafne. Niezasadne jest podnoszone przez stronę naruszenie art. 33 § 2 pkt 6 lit. c) u.p.e.a., tj. brak wymagalności obowiązku, w związku z brakiem wykluczenia przeciwwskazań oraz brakiem zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym, potwierdzającym kwalifikację małoletniego dziecka do obowiązkowych szczepień ochronnych. Z zarzutem tym koresponduje zarzut nr 1 skargi kasacyjnej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego bezzasadne są twierdzenia strony o tym, że stwierdzony tytułem wykonawczym obowiązek poddania jej małoletniego dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym był w momencie jego skierowania do egzekucji administracyjnej obowiązkiem niewymagalnym. Strona ocenę tę formułuje na tle wyrywkowo widzianych okoliczności faktycznych, nie zaś w ich całokształcie. Należy zauważyć, że wskazywane przez stronę badanie kwalifikacyjne przeprowadza uprawniony do szczepień lekarz, zgodnie z art. 17 ust. 2 ustawy z 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. To więc rodzic wraz z małoletnim dzieckiem zgłasza się na to badanie i w razie uzyskania pozytywnego wyniku (kwalifikacji), szczepienie ochronne powinno zostać wykonane przed upływem 24 godzin od momentu badania, określonego datą dzienną i godziną (por. art. 17 ust. 3 ustawy). Z akt sprawy, jak i z ustalonego stanu faktycznego, jednoznacznie wynika ustawowy obowiązek przeprowadzenia szczepień ochronnych, który nie został przez stronę skarżącą zrealizowany. Jest on przy tym wymagalny ze względu na wiek osiągnięty przez dziecko strony, który przewidziany jest w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (t.j Dz.U. z 2025 r. poz. 782), nie zaś z uwagi na wskazywane przez nią schematycznie procedury. Pomimo tego, że strona udała się z dzieckiem do lekarza pierwszego kontaktu, co zbiegło się w czasie ze skierowanym do niej upomnieniem, to jednak nie wykonała szczepienia, przerywając wizytę lekarską. Co istotne, nadal nie stawia się, w celu wykonania całej procedury szczepienia, łącznie z poprzedzającym je każdorazowo badaniem kwalifikacyjnym i uzyskaniem zaświadczenia o braku przeciwskazań bądź być może o ich istnieniu. Strona nie przedłożyła żadnego zaświadczenia, bądź innego dokumentu w rozumieniu § 11 rozporządzenia, które mogłoby stanowić o odroczeniu względem dziecka obowiązku szczepień, prezentując jedynie własną, gołosłowną argumentację w tym zakresie. Podsumowując ten wątek rozważań, obowiązek szczepień jest wymagalny i nie został odroczony. Strona skarżąca unika stawienia się na szczepienie i przeprowadzenia całej wymaganej prawem procedury. Niezasadny jest także zarzut nr 2 lit. c) skargi kasacyjnej, kwestionujący w istocie skuteczność doręczenia skarżącej upomnienia. Twierdzenia w tym zakresie są pozbawione podstaw. Stronie skarżącej kasacyjnie doręczono uprzednio upomnienie, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a. WSA fakt ten prawidłowo ustalił, zaś strona stanu faktycznego w tym względzie skutecznie nie podważyła. Nie świadczy o niedoręczeniu upomnienia podnoszony w skardze zwykłej brak wskazania w nim numeru PESEL zobowiązanej (§ 2 pkt 3 rozporządzenia w sprawie danych zawartych w upomnieniu). Nie był to brak istotny, gdyż z jednej strony tego rodzaju element formalny upomnienia ma charakter fakultatywny (podaje się "znany wierzycielowi" numer PESEL zobowiązanego), z drugiej zaś brak ten może zostać uznany za istotny tylko wtedy, jeżeli doprowadził do błędnej identyfikacji zobowiązanego, co w przedmiotowej sprawie nie miało z całą pewnością miejsca. Co równie istotne, strona wadliwie formułuje zarzut, powołując się na § 2 pkt 3 rozporządzenia w sprawie danych zawartych w upomnieniu, który określa wymagania co do danych osobowych i adresowych zobowiązanego (w tym PESEL), jakie powinny się znaleźć w upomnieniu. Strona wskazuje, że przesłane jej upomnienie wzywa do wykonania szczepień ochronnych, które nie istnieją w rozporządzeniu Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. W rozporządzeniu tym nie ma bowiem takiego szczepienia jak Poliomyelitis czy świnka. Odpowiednio szczepieniami tymi są szczepienia przeciwko ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis) oraz nagminnemu zapaleniu przyusznic (świnka). Prawidłowo sformułowany zarzut powinien wskazywać na § 2 pkt 4 lit. a) rozporządzenia w sprawie danych zawartych w upomnieniu, czego w sprawie brak. Ponadto, stanowisko strony jest błędne także z tej przyczyny, że w upomnieniu nie wskazano w ogóle na poliomyelitis, a na błonicę, tężec, krztusiec (II dawka szczepienia przypominającego) oraz odrę, świnkę, różyczkę. (I dawka szczepienia przypominającego). Określenie zaś obowiązku jako zaszczepienie dziecka przeciwko "śwince", nie narusza przepisów prawa, zwłaszcza że nie ma sporu, że chodzi o określoną jednostkę chorobową, sprecyzowaną w § 2 pkt 6 rozporządzenia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną jako oczywiście bezzasadną.