II GSK 1687/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Janusz Zajda po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej R. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. z dnia 12 listopada 2014 r.; sygn. akt I SA/Sz 719/14 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi R. P. na decyzję Dyrektora Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] kwietnia 2014 r.; nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013 postanawia: oddalić skargę kasacyjną. Postanowieniem z 12 listopada 2014 r., sygn. akt I SA/Sz 719/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. odrzucił skargę R. P. na decyzję Dyrektora Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] kwietnia 2014 r. w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013, jako wniesioną po terminie. Decyzją z [...] kwietnia 2014 r., nr [...] Dyrektor Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatu Drawskiego ARiMR w Z. z [...] stycznia 2014 r., nr [...] w sprawie odmowy przyznania R. P. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013. Decyzja organu II instancji została doręczona stronie skarżącej za zwrotnym potwierdzeniem odbioru 10 kwietnia 2014 r. Termin do wniesienia skargi upływał zatem w dniu 12 maja 2014 r. W dniu 23 maja 2014 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) skarżący wniósł skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. za pośrednictwem organu wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Postanowieniem z [...] lipca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Po rozpoznaniu zażalenia strony na to postanowienie Naczelny Sąd Administracyjny oddalił je postanowieniem z 23 września 2014 r., sygn. akt II GZ 523/14. Z uwagi na prawomocne orzeczenie w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi, Sąd pierwszej instancji stwierdził, że skargę w rozpatrywanej sprawie złożono z uchybieniem 30-dniowego terminu do jej wniesienia, dlatego zasadnym było jej odrzucenie na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270; dalej: ppsa). Skargę kasacyjną na powyższe orzeczenie złożył R. P., domagając się jego uchylenia w całości. Na podstawie art. 174 pkt 2 ppsa zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 58 § 1 pkt 2 ppsa, poprzez błędne przyjęcie, iż w stanie faktycznym sprawy zachodzi podstawa do odrzucenia skargi z powodu wniesienia jej po terminie. W uzasadnieniu skarżący podniósł argumentację zaprezentowaną wcześniej we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, a mianowicie podkreślił, że ma ukończone cztery klasy zwykłej szkoły podstawowej (dopiero po wielu latach ukończył osiem klas w trybie wieczorowym), a zatem nie ma wiedzy i wykształcenia pozwalającego mu w należyty sposób prowadzić sprawę przed sądem. Zarzucił, że odrzucenie skargi w świetle powyższych okoliczności narusza konstytucyjną zasadę prawa obywatela do sądu, przewidzianą w art. 45 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wskazał, że podjęcie sądowej kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia ARiMR o odmowie udzielenia skarżącemu pomocy finansowej ze środków publicznych ma zasadnicze znaczenie, gdyż skutki tego rozstrzygnięcia będą ważyć na egzystencji skarżącego w kolejnych latach. Wobec powyższego, nadmierny formalizm procesowy może w obecnej sytuacji grozić niebezpieczeństwem zamknięcia drogi sądowej, co jest niezgodne z przytoczonymi w treści środka prawnego orzeczeniami. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna R. P. jest niezasadna, bowiem postanowienie Sądu I instancji z 12 listopada 2014 r. nie narusza prawa. W pierwszej kolejności wskazać trzeba, że postanowienie o odrzuceniu skargi należy do rozstrzygnięć kończących postępowanie w sprawie, a więc stosownie do art. 173 § 1 ppsa przysługuje od niego skarga kasacyjna do NSA. Z art. 183 § 1 ppsa wynika, że NSA rozpoznaje sprawę w granicach wyznaczonych środkiem prawnym, co oznacza, że jest związany zarzutami kasacyjnymi, a z urzędu pod rozwagę bierze tylko nieważność postępowania (art. 183 § 2 pkt 1-6 ppsa), której przesłanki w sprawie nie wystąpiły. Zgodnie z prawidłowo przytoczonym i zastosowanym przez Sąd I instancji art. 53 § 1 ppsa skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Jest niekwestionowane zarzutami kasacyjnymi, że decyzję Dyrektora ARiMR z [...] kwietnia 2014 r., a więc rozstrzygnięcie w sprawie, doręczono skarżącemu prawidłowo 10 kwietnia 2014 r. Stosownie do art. 83 § 2 ppsa, jeżeli ostatni dzień terminu przypada na sobotę lub dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się następny dzień po dniu lub dniach wolnych od pracy. Ze względu na to, że 10 maja 2014 r. (ostatni dzień terminu) przypadał w sobotę, trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi upływał 12 maja 2014 r., Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że skargę wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu skarżący nadał pocztą (k. 4 akt sądowych) 23 maja 2014 r., czyli uchybił terminowi do wniesienia skargi, natomiast wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia Sąd oddalił postanowieniem z 18 lipca 2014 r., sygn. akt I SA/Sz 719/14. R. P. zaskarżył powyższe rozstrzygnięcie zażaleniem, które następnie Naczelny Sąd Administracyjny oddalił postanowieniem z 23 września 2014 r., sygn. akt II GZ 523/14. Wobec tego nie ma wątpliwości, że postanowienie z 18 lipca 2014 r., sygn. akt I SA/Sz 719/14 jest prawomocne, co w konsekwencji oznacza, że Sąd I instancji niepodważalnie i ostatecznie odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Z uwagi na fakt, że postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi z 18 lipca 2014 r., sygn. akt I SA/Sz 720/14 nie zostało podważone przez NSA, oraz że decyzję Dyrektora z [...] kwietnia 2014 r. doręczono skarżącemu w dniu 10 kwietnia 2014 r., a skargę nadano pocztą 23 maja 2014 r. należy stwierdzić, że Sąd I instancji prawidłowo odrzucił skargę R. P. w oparciu o art. 58 § 1 pkt 2 ppsa, zgodnie z którym sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia. Przytoczona w uzasadnieniu skargi kasacyjnej argumentacja, co do właściwości osobowych skarżącego, w tym jego wykształcenia i nieporadności życiowej, miała znaczenie dla umotywowania wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Niemniej, skoro argumentacja ta nie odnosi się do meritum sprawy, czyli nie podważa skuteczności doręczenia decyzji Dyrektora z [...] kwietnia 2014 r., ani okoliczności związanych z doręczeniem, to nie mogła doprowadzić do uchylenia kontrolowanego postanowienia Sądu z 12 listopada 2014 r. o odrzuceniu skargi. W tym stanie rzeczy NSA nie mógł bezpośrednio zastosować art. 45 ust. 1 Konstytucji RP i na podstawie szeroko rozumianego prawa obywatela do sądu uchylić prawidłowego postanowienia o odrzuceniu skargi tylko dlatego, że skarżący uznał jego wydanie za przedwczesne, z uwagi na brak uwzględnienia przez Sąd nieporadności życiowej skarżącego. Ze znajdujących się w aktach sprawy pism sporządzonych przez skarżącego nieporadność tego rodzaju nie wynika. Podniesione przez skarżącego okoliczności nie poddają w wątpliwość skuteczności i prawidłowości doręczenia decyzji Dyrektora z [...] kwietnia 2014 r., co miało miejsce w dniu 10 kwietnia 2014 r. Jeżeli tak, to trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi upłynął bezskutecznie 12 maja 2014 r. (10 maja 2014 r., jak już wskazywano, przypadał w sobotę). Skargę nadano pocztą 23 maja 2014 r., w związku z czym, jak słusznie przyjął WSA, po upływie terminu, co uzasadniało odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 ppsa. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ppsa orzekł jak w sentencji postanowienia.