II GSK 1763/22
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2026-02-05
Skład orzekający: Anna Ostrowska, Dariusz Zalewski, Grzegorz Dudar
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zakaz pełnienia funkcji kierowniczych w jednostkach organizacyjnych ochrony zdrowia, orzeczony wobec lekarza, stanowi ograniczenie w wykonywaniu zawodu lekarza podlegające ujawnieniu w okręgowym rejestrze lekarzy?Ratio decidendi
Zakaz pełnienia funkcji kierowniczych w jednostkach organizacyjnych ochrony zdrowia stanowi ograniczenie w wykonywaniu zawodu lekarza w rozumieniu art. 49 ust. 5 pkt 32 ustawy o izbach lekarskich, a tym samym podlega ujawnieniu w okręgowym rejestrze lekarzy i lekarzy dentystów. Pełnienie funkcji kierowniczej w podmiocie leczniczym jest formą wykonywania zawodu lekarza, a pozbawienie możliwości jej pełnienia stanowi ograniczenie tego prawa.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła lekarza, wobec którego orzeczono karę zakazu pełnienia funkcji kierowniczych w jednostkach organizacyjnych ochrony zdrowia. Prezes Okręgowej Rady Lekarskiej zarządził wpisanie tej kary do okręgowego rejestru lekarzy. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił to zarządzenie, uznając, że zakaz ten nie jest ograniczeniem w wykonywaniu zawodu lekarza podlegającym ujawnieniu w rejestrze. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną organu.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu w całości i oddalił skargę J. K.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Ostrowska Sędzia NSA Dariusz Zalewski (spr.) Sędzia del WSA Grzegorz Dudar Protokolant asystent sędziego Magdalena Czyżewska po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2026 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Prezesa Okręgowej Rady Lekarskiej w Poznaniu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 czerwca 2022 r. sygn. akt II SA/Po 270/22 w sprawie ze skargi J. K. na zarządzenie Prezesa Okręgowej Rady Lekarskiej w Poznaniu z dnia 2 lutego 2022 r. nr 201/2022 w przedmiocie ograniczeń w wykonywaniu zawodu lekarza 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości; 2) oddala skargę; 3) zasądza od Prezesa Okręgowej Rady Lekarskiej w Poznaniu na rzecz J. K. 460 (czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.
I. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, wyrokiem z 9 czerwca 2022 r., sygn. akt II SA/Po 270/22 po rozpoznaniu skargi J. K. (dalej: "skarżący") na zarządzenie Prezesa Okręgowej Rady Lekarskiej w Poznaniu z 2 lutego 2022 r., nr 201/2022 w przedmiocie ograniczeń w wykonywaniu zawodu lekarza, uchylił zaskarżone zarządzenie oraz zasądził na rzecz skarżącego kwotę 697 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
II. Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym:
1. Prawomocnym orzeczeniem Naczelnego Sądu Lekarskiego z 27 stycznia 2022 r. w sprawie nr sygn. Akt NSL Rep. 107/OWU/21 orzeczono wobec skarżącego karę zakazu pełnienia funkcji kierowniczych w jednostkach organizacyjnych ochrony zdrowia na okres trzech lat.
2. Zaskarżonym zarządzeniem Prezes Okręgowej Rady Lekarskiej (dalej: "organ") zarządził m.in: wpisanie do okręgowego rejestru lekarzy i lekarzy dentystów wzmianki o zakazie pełnienia funkcji kierowniczych w jednostkach organizacyjnych ochrony zdrowia przez skarżącego w okresie od 27 stycznia 2022 r. do 27 stycznia 2025 r., ustalenie, iż termin rozpoczęcia zakazu pełnienia funkcji kierowniczych w jednostkach organizacyjnych ochrony zdrowia biegnie od daty uprawomocnienia się wymienionego na wstępie orzeczenia, tj. od 27 stycznia 2022 r., dokonanie zmiany numeru rejestracyjnego skarżącemu oraz przekazanie informacji o wpisaniu wzmianki o ukaraniu lekarza i zmiany numeru rejestracyjnego do Centralnego Rejestru Lekarzy i Lekarzy Dentystów Rzeczypospolitej Polskiej.
3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu po rozpoznaniu sprawy w pierwszej kolejności wskazał, że zaskarżone zarządzenie jest aktem, który wpływa na sytuację prawną skarżącego i jest indywidualnie do niego kierowany. Fakt, iż zarządzenie to jest konsekwencją wcześniej wydanego orzeczenia dyscyplinarnego nie oznacza, że nie wpływa ono na prawa strony, w szczególności gdy weźmie się pod uwagę, iż to właśnie w zarządzeniu ustala się termin wykonania orzeczonej kary.
Ponadto WSA miał na uwadze, iż Rada Izby Lekarskiej, w tym również Prezes Rady, jest podmiotem powołanym do wykonywania zadań z zakresu administracji publicznej.
Z art. 25 ustawy z dnia 2 grudnia 2009 r. o izbach lekarskich (Dz. U. z 2021 r., poz. 1342 ze zm., dalej: "u.i.l.") wynika katalog otwarty czynności, które podejmuje okręgowa rada lekarska, kierując działalnością okręgowej izby lekarskiej w okresie między okręgowymi zjazdami lekarzy.
Istota sporu w sprawie sprowadzała się do udzielenia odpowiedzi, czy orzeczona wobec skarżącego kara zakazu pełnienia funkcji kierowniczych w jednostkach organizacyjnych ochrony zdrowia podlega ujawnieniu w rejestrze prowadzonym przez okręgową radę lekarską.
W pierwszej kolejności WSA wskazał, że zgodnie z art. 49 ust. 5 u.i.l. w rejestrze lekarzy i lekarzy dentystów zamieszcza się m.in. następujące dane: informację o zaprzestaniu wykonywania zawodu lekarza na czas nieokreślony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (pkt 31 ust. 5 art. 49), informację o ograniczeniach w wykonywaniu zawodu lekarza (pkt 32 ust. 5 art. 49), informację o zawieszeniu w wykonywaniu zawodu lekarza (pkt 33 ust. 5 art. 49); informację o podjęciu wykonywania zawodu lekarza na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (pkt 34 ust. 5 art. 49).
Z powyższej regulacji wynika, iż w rejestrze zamieszcza się wyłącznie informację o dwóch rodzajach wymierzonych kar: ograniczeniach w wykonywaniu zawodu lekarza oraz informację o zawieszeniu w wykonywaniu zawodu lekarza. Tym samym w rejestrze nie odnotowuje się pozostałych kar określonych w art. 83 u.i.l.
Co ważne w niniejszej sprawie sąd lekarski, zgodnie z ust. 2 ww. przepisu, orzekając karę przewidzianą w ust. 1 pkt 5 lub 6, może dodatkowo orzec karę wymienioną w ust. 1 pkt 4.
Z orzecznictwa wynika, że kolejność, w jakiej ustawodawca wymienia kary przewidziane jako sankcje orzekane w postępowaniu w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej lekarzy, nie jest przypadkowa. Kary te bowiem zostały w tym przepisie wymienione w kolejności od najłagodniejszej do najsurowszej.
W doktrynie ponadto wskazuje się, iż art. 83 u.i.l. zawiera katalog kar, które mogą być orzekane w stosunku do obwinionego. Wymienione kary są samoistne tj. niezależne od siebie, poza określonymi w u.i.l. wyjątkami. W ustępie 2 art. 83 u.i.l. "przewidziano odstępstwa na rzecz możliwości łączenia kar ograniczenia zakresu czynności w wykonywaniu zawodu lekarza oraz zawieszenia prawa wykonywania zawodu wraz z pełnieniem funkcji kierowniczych w jednostkach organizacyjnych ochrony zdrowia. Możliwość łączenia tych kar ma głęboki sens, ponieważ daje możliwość wyeliminowania obwinionego z procesu udzielania świadczeń zdrowotnych także w zakresie kierowania podmiotem leczniczym lub jednostką organizacyjną podmiotu leczniczego" (zob. Berezowski Jakub, Malinowski Przemysław, Ustawa o izbach lekarskich. Komentarz. Internetowy System Prawny Lex).
Tym samym nie można zdaniem Sądu I instancji uznać – wbrew stanowisku organu – że kara zakazu pełnienia funkcji kierowniczych w jednostkach organizacyjnych ochrony zdrowia jest tożsama z karą skutkującą ograniczeniem w wykonywaniu zawodu lekarza.
Zgodnie z art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (Dz.U. z 2021 r. poz. 790, dalej jako "u.z.l.") za wykonywanie zawodu lekarza uważa się także:
1) prowadzenie przez lekarza badań naukowych lub prac rozwojowych w dziedzinie nauk medycznych i nauk o zdrowiu, lub promocji zdrowia;
2) nauczanie zawodu lekarza;
3) kierowanie podmiotem leczniczym, o którym mowa w art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (Dz. U. z 2020 r. poz. 295, 567, 1493, 2112, 2345 i 2401);
4) zatrudnienie w podmiotach zobowiązanych do finansowania świadczeń opieki zdrowotnej ze środków publicznych w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1398, z późn. zm.), urzędach te podmioty obsługujących lub urzędach i instytucjach, w ramach których wykonuje się czynności związane z przygotowywaniem, organizowaniem lub nadzorem nad udzielaniem świadczeń opieki zdrowotnej.
Sąd wojewódzki podzielił stanowisko organu, iż ratio legis omawianej regulacji wynika z potrzeby zabezpieczenia lekarzy, którzy obejmowali stanowiska kierowników podmiotów leczniczych zarówno publicznych zakładów opieki zdrowotnej jak i niepublicznych, a w tym czasie nie udzielali świadczeń opieki zdrowotnej. Jak zauważył organ, pięcioletnia przerwa w wykonywaniu zawodu lekarza upoważnia komisję ds. rejestracji lekarzy w okręgowej izbie lekarskiej do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, a lekarz podejmujący wykonywanie zawodu po okresie jego niewykonywania dłuższym niż 5 lat może zostać zobowiązany do odbycia przeszkolenia.
Wyżej przytoczona argumentacja, którą posłużył się organ, tym bardziej wskazywała na odrębność kary zakazu pełnienia funkcji kierowniczych w jednostkach organizacyjnych ochrony zdrowia od kary ograniczenia w wykonywaniu zawodu.
Dla spójności systemu prawnego Sąd I instancji przyjął, iż pozostałe czynności wskazane w art. 2 ust. 3 u.z.l., z uwagi na brak ich wymienienia w art. 83, należy traktować jako czynności w wykonywaniu zawodu lekarza. Nie jest zatem wykluczone orzeczenie ograniczenia zakresu czynności w wykonywaniu zawodu lekarza w takiej postaci, że czasowo eliminuje ona lekarza z udzielania świadczeń zdrowotnych, pozostawiając mu możliwość wykonywania zawodu w obszarach wymienionych w art. 2 ust. 3 np. tylko możliwość nauczania zawodu lekarza (zob. wyrok SN z dnia 19 sierpnia 2020 r., sygn. akt I KK 40/20, LEX nr 3277016).
Dokonując oceny Sąd wojewódzki miał przy tym na uwadze wskazane przez organ przepisy zamieszczone w uchwale Nr 1/17/VII Naczelnej Rady Lekarskiej z dnia 13 stycznia 2017 r. w sprawie szczegółowego trybu postępowania w sprawach przyznawania prawa wykonywania zawodu lekarza i lekarza dentysty oraz prowadzenia rejestru lekarzy i lekarzy dentystów (dalej: "uchwała Nr 1/17/VII") oraz w jej załączniku nr 1 tj. Regulaminie szczegółowego trybu postępowania w sprawach przyznawania prawa wykonywania zawodu lekarza i lekarza dentysty, wpisywania na listę członków okręgowej izby lekarskiej i wpisu do okręgowego rejestru lekarzy i lekarzy dentystów, prowadzenia okręgowego rejestru lekarzy i lekarzy dentystów i Centralnego Rejestru Lekarzy i Lekarzy Dentystów Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: "Regulamin").
W pierwszej kolejności WSA wskazał, iż zgodnie z § 4 ust. 2 pkt 3 uchwały Nr 1/17/VII okręgowa rada lekarska przeprowadza z urzędu postępowanie w przypadku ograniczenia lekarza w wykonywaniu zawodu, o którym mowa w § 12.
W § 12 ust. 1 uchwały Nr 1/17/VII postanowiono, iż lekarz jest ograniczany w wykonywaniu zawodu poprzez ograniczenie w wykonywaniu określonych czynności medycznych lub w określonym zakresie lub w niektórych formach wykonywania zawodu na jednej z poniżej wskazanych podstaw:
1) orzeczenie sądu lekarskiego albo postanowienie sądu lekarskiego;
2) orzeczenie sądu o zastosowaniu środka karnego albo środka zabezpieczającego w postaci zakazu wykonywania zawodu;
3) orzeczenie sądu albo prokuratora o zastosowaniu środka zapobiegawczego w postaci zawieszenia w wykonywaniu zawodu.
Omawiane przepisy w żadnym stopniu nie przesądzają, iż kara zakazu pełnienia funkcji kierowniczych w jednostkach organizacyjnych ochrony zdrowia jest tożsama z karą skutkującą ograniczeniem w wykonywaniu zawodu lekarza.
Wskazano, że zgodnie z § 33 ust. 1 pkt 1 Regulaminu postępowanie dotyczy lekarza - członka izby którego sąd lekarski prawomocnym orzeczeniem ukarał zawieszeniem prawa wykonywania zawodu albo ograniczeniem zakresu czynności w wykonywaniu zawodu lekarza lub zakazem pełnienia funkcji kierowniczych w jednostkach organizacyjnych ochrony zdrowia.
Przepis ten wskazuje na odrębność kary ograniczenia zakresu czynności w wykonywaniu zawodu lekarza od kary zakazu pełnienia funkcji kierowniczych w jednostkach organizacyjnych ochrony zdrowia. Natomiast posłużenie się spójnikiem "lub" respektuje wynikającą z art. 83 ust. 4 u.i.l. możliwość łączenia kar ograniczenia zakresu czynności w wykonywaniu zawodu lekarza oraz zawieszenia prawa wykonywania zawodu z karą pełnienia funkcji kierowniczych w jednostkach organizacyjnych ochrony zdrowia.
Stanowiska Sądu nie zmienił również § 4 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 13 lipca 2010 r. w sprawie sposobu i trybu prowadzenia Rejestru Ukaranych Lekarzy i Lekarzy Dentystów Rzeczypospolitej Polskiej oraz sposobu i trybu wykonywania prawomocnych orzeczeń sądów lekarskich (Dz. U. z 2010r., Nr 130, poz. 884 – dalej jako rozporządzenie). Zgodnie z tym przepisem wykonanie kary nałożonej prawomocnym orzeczeniem sądu lekarskiego obejmuje, w każdym przypadku, dołączenie odpisu prawomocnego orzeczenia do akt osobowych lekarza oraz umieszczenie wzmianki o ukaraniu w okręgowym rejestrze lekarzy ze wskazaniem rodzaju i wysokości wymierzonej kary.
WSA w Poznaniu zauważył, że przepis ten nakazuje umieszczenie w okręgowym rejestrze lekarzy wzmianki o każdej karze, w tym również karze upomnienia, nagany oraz karze pieniężnej, co pozostaje w oczywistej sprzeczności z cytowanym wyżej art. 49 u.i.l. Ponadto należy mieć na uwadze, iż rozporządzenie to zostało wydane na podstawie art. 111 u.i.l., zgodnie z którym Minister właściwy do spraw zdrowia w porozumieniu z Ministrem Sprawiedliwości, po zasięgnięciu opinii Naczelnej Rady Lekarskiej, określi, w drodze rozporządzenia:
1) sposób i tryb prowadzenia Rejestru Ukaranych Lekarzy,
2) sposób i tryb wykonania prawomocnych orzeczeń sądów lekarskich
- kierując się potrzebą respektowania praw uczestników postępowania, specyfiką, złożonością i czasochłonnością postępowań w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej.
W myśl § 1 pkt 1 rozporządzenie określa sposób i tryb prowadzenia Rejestru Ukaranych Lekarzy i Lekarzy Dentystów Rzeczypospolitej Polskiej. Tym samym delegacja ustawowa zawarta w art. 111 u.i.l., § 1 pkt 1 rozporządzenia, jak również sam tytuł rozporządzenia wskazują, iż akt ten dotyczy Rejestru Ukaranych Lekarzy, a nie okręgowego rejestru lekarzy.
Ponadto należy mieć na uwadze, iż zgodnie z art. 110 u.i.l. Rejestr Ukaranych Lekarzy prowadzi Naczelna Rada Lekarska, a dane jakie ma zawierać ten rejestr określone są w art. 110 ust. 2 u.i.l., a nie w art. 49 ust. 5 u.i.l., który to przepis dotyczy okręgowego rejestru lekarzy.
Z tych też względów § 4 rozporządzenia nie może mieć przesądzającego znaczenia w niniejszej sprawie, w szczególności, iż zapis ten pozostaje w sprzeczności z art. 49 ust. 5 u.i.l.
4. Skargę kasacyjną wniósł organ, zaskarżając wyrok w całości i zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy:
a) art. 3 § 2 pkt 4 w zw. z art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329, dalej: "p.p.s.a."), poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że sprawa należy do właściwości sądu administracyjnego, a skarga nie podlega odrzuceniu;
b) art. 49 ust. 5 pkt 32 oraz art. 83 ust. 1 pkt 4 u.i.l. w zw. z § 4 ust. 2 pkt 3 i § 12 ust. 1 pkt 1 Uchwały Nr 1/17/VII poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że orzeczona wobec skarżącego kara w postaci zakazu pełnienia funkcji kierowniczych w jednostkach organizacyjnych ochrony zdrowia, nie stanowi informacji o ograniczeniu w wykonywania zawodu lekarza podlegającej ujawnieniu w Okręgowym Rejestrze Lekarzy i Lekarzy Dentystów;
c) art. 2 ust. 1, 2 i 3 u.z.l. poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji błędne przyjęcie, że orzeczenie wobec lekarza kary w postaci zakazu pełnienia funkcji kierowniczych w jednostkach organizacyjnych ochrony zdrowia nie stanowi ograniczenia w wykonywaniu zawodu lekarza i pozostaje bez jakiegokolwiek związku z przysługującym mu prawem wykonywania zawodu lekarza.
Mając na względzie powyższe wniósł o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez sąd I instancji, ewentualnie o uchylenie wyroku i rozpoznanie skargi. Jeżeli zaś skarga ulegała odrzuceniu albo istniały podstawy do umorzenia postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, wniósł o wydanie postanowienia w przedmiocie uchylenia wyroku oraz odrzucenie skargi lub umorzenie postępowania. W każdym przypadku wniósł natomiast o zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego na rzecz organu wg norm przepisanych oraz o rozpoznanie sprawy na rozprawie.
5. W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Jednocześnie zrzekł się przeprowadzenia rozprawy.
III. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
1. Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę na skutek wniesienia skargi kasacyjnej, związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, która zachodzi w wypadkach określonych w § 2 tego przepisu. Podstaw nieważnościowych w niniejszej sprawie nie stwierdzono. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny.
2. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego czy też procesowego określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zatem sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej, wskazując, które normy prawa zostały naruszone. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma obowiązku ani prawa do domyślania się ani uzupełniania argumentacji autora skargi kasacyjnej. Przytoczenie podstawy kasacyjnej musi być więc precyzyjne, gdyż Naczelny Sąd Administracyjny może uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone. Nie jest natomiast władny badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów (por. postanowienie NSA z dnia 5 sierpnia 2004 r., sygn. akt FSK 299/04, OSP 2005/3, poz. 36, oraz wyrok NSA z dnia 12 września 2019 r., sygn. akt II GSK 634/19, wszystkie orzeczenia powoływane w niniejszym uzasadnieniu są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
3. Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, albowiem podniesione w niej zarzuty w większości okazały się zasadne.
4. Za skuteczny uznał Sąd zarzut naruszenia art. 49 ust. 5 pkt 32 ustawy o izbach lekarskich w zw. z art. 83 ust. 1 pkt 4 tej ustawy, a także przepisów wykonawczych dotyczących trybu prowadzenia rejestru lekarzy (w szczególności § 4 ust. 2 pkt 3 i § 12 ust. 1 pkt 1 uchwały Nr 1/17/VII). Zarzut ten zasługuje na uwzględnienie, gdyż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu dokonał nieprawidłowej wykładni wskazanych regulacji, przyjmując, że kara zakazu pełnienia funkcji kierowniczych w jednostkach organizacyjnych ochrony zdrowia nie stanowi ograniczenia w wykonywaniu zawodu lekarza podlegającego ujawnieniu w rejestrze.
Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że prawomocnym orzeczeniem Naczelnego Sądu Lekarskiego z dnia 27 stycznia 2022 r. orzeczono wobec skarżącego karę zakazu pełnienia funkcji kierowniczych na okres trzech lat, a następnie Prezes Okręgowej Rady Lekarskiej, wykonując to orzeczenie, zarządzeniem nr 201/2022 nakazał wpisanie do okręgowego rejestru lekarzy wzmianki o tej karze oraz przekazanie informacji o jej obowiązywaniu do właściwych instytucji publicznych
Czynność ta została podjęta w oparciu o art. 49 ust. 5 pkt 32 u.i.l., który przewiduje ujawnianie w rejestrze informacji o ograniczeniach w wykonywaniu zawodu lekarza.
Wbrew stanowisku Sądu I instancji, nie sposób przyjąć, że kara określona w art. 83 ust. 1 pkt 4 u.i.l. pozostaje poza zakresem tego przepisu. Zakaz pełnienia funkcji kierowniczych w jednostkach organizacyjnych ochrony zdrowia stanowi bowiem niewątpliwie ograniczenie jednego z ustawowo określonych aspektów wykonywania zawodu lekarza, jakim jest kierowanie podmiotem leczniczym lub jego jednostką organizacyjną. Funkcja kierownicza nie ma charakteru wyłącznie administracyjnego, lecz stanowi formę wykonywania zawodu lekarza w rozumieniu przepisów regulujących status tej profesji, a jej wykonywanie wymaga posiadania prawa wykonywania zawodu oraz podlegania odpowiedzialności zawodowej.
Stanowisko to znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Sądu Najwyższego, który wskazał, że kara ograniczenia zakresu czynności w wykonywaniu zawodu lekarza może prowadzić do wyeliminowania lekarza z określonych obszarów aktywności zawodowej przy jednoczesnym pozostawieniu mu możliwości wykonywania zawodu w innym zakresie (por. wyrok SN z 19 sierpnia 2020 r., I KK 40/20)
Skoro zatem ustawodawca traktuje różne formy ograniczenia aktywności zawodowej lekarza jako ograniczenia wykonywania zawodu, to również zakaz pełnienia funkcji kierowniczych, który wyłącza możliwość wykonywania określonego segmentu działalności zawodowej, musi być uznany za formę takiego ograniczenia.
W konsekwencji nie można podzielić stanowiska WSA w Poznaniu, że katalog danych ujawnianych w rejestrze nie obejmuje tej kary. Przeciwnie, prawidłowa wykładnia art. 49 ust. 5 pkt 32 u.i.l. prowadzi do wniosku, że obejmuje on wszelkie ograniczenia wykonywania zawodu wynikające z prawomocnych orzeczeń właściwych organów dyscyplinarnych. Wpisanie wzmianki o zakazie pełnienia funkcji kierowniczych stanowiło zatem prawidłowe wykonanie prawomocnego orzeczenia sądu lekarskiego i było zgodne z obowiązującymi przepisami prawa.
5. Zarzut naruszenia art. 2 ust. 1–3 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty poprzez jego błędną wykładnię również zasługuje na uwzględnienie, gdyż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wadliwie przyjął, że kara zakazu pełnienia funkcji kierowniczych w jednostkach organizacyjnych ochrony zdrowia nie stanowi ograniczenia w wykonywaniu zawodu lekarza i nie pozostaje w związku z przysługującym lekarzowi prawem wykonywania zawodu.
Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.z.l., wykonywanie zawodu lekarza polega na udzielaniu świadczeń zdrowotnych, natomiast ust. 2 i 3 tego przepisu rozszerzają zakres tego pojęcia, wskazując, że za wykonywanie zawodu lekarza uważa się również inne formy aktywności zawodowej związanej z funkcjonowaniem systemu ochrony zdrowia, w tym w szczególności kierowanie podmiotem leczniczym. Tym samym ustawodawca jednoznacznie przesądził, że pełnienie funkcji kierowniczej w jednostce organizacyjnej ochrony zdrowia nie stanowi działalności pozostającej poza zakresem wykonywania zawodu lekarza, lecz jest jedną z jego prawnie relewantnych form.
Z akt sprawy wynika, że wobec skarżącego orzeczono prawomocnie karę zakazu pełnienia funkcji kierowniczych w jednostkach organizacyjnych ochrony zdrowia na okres trzech lat, co zostało następnie wykonane poprzez wpisanie odpowiedniej wzmianki do okręgowego rejestru lekarzy
Zakaz ten prowadzi do wyłączenia skarżącego z możliwości wykonywania jednej z ustawowo określonych form wykonywania zawodu lekarza, a zatem w sposób bezpośredni ogranicza zakres przysługującego mu prawa wykonywania zawodu.
Nie sposób podzielić stanowiska Sądu I instancji, że kara ta dotyczy wyłącznie sfery organizacyjnej lub administracyjnej i nie ingeruje w wykonywanie zawodu lekarza sensu stricto. Przeciwnie, funkcja kierownicza w podmiocie leczniczym stanowi szczególną formę wykonywania zawodu lekarza, wymagającą zarówno posiadania kwalifikacji zawodowych, jak i korzystania z prawa wykonywania zawodu. Pozbawienie możliwości pełnienia takiej funkcji stanowi zatem ograniczenie jednego z elementów treści tego prawa.
Stanowisko to znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Sądu Najwyższego, który wskazał, że ograniczenie zakresu czynności w wykonywaniu zawodu lekarza może polegać na wyeliminowaniu lekarza z określonych obszarów jego aktywności zawodowej, przy jednoczesnym pozostawieniu możliwości wykonywania innych czynności zawodowych (por. wyrok SN z 19 sierpnia 2020 r., I KK 40/20)
Oznacza to, że wykonywanie zawodu lekarza nie ma charakteru jednolitego, lecz obejmuje różne formy aktywności zawodowej, które mogą podlegać ograniczeniu w wyniku orzeczenia dyscyplinarnego.
W konsekwencji błędna wykładnia art. 2 ust. 1–3 u.z.l. doprowadziła Sąd I instancji do nieprawidłowego wniosku, że kara zakazu pełnienia funkcji kierowniczych nie stanowi ograniczenia wykonywania zawodu lekarza. Prawidłowa wykładnia tego przepisu prowadzi natomiast do wniosku przeciwnego, a tym samym potwierdza prawidłowość działania organu, który dokonał wpisu tego ograniczenia w wykonywaniu zawodu lekarza do rejestru lekarzy i stomatologów.
6. Nie zasługuje natomiast na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 3 § 2 pkt 4 w zw. z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Trafnie Sąd I instancji przyjął, że zaskarżone zarządzenie Prezesa Okręgowej Rady Lekarskiej stanowi akt z zakresu administracji publicznej dotyczący uprawnień i obowiązków wynikających z przepisów prawa, skierowany indywidualnie do skarżącego i wywołujący skutki prawne w sferze jego statusu zawodowego, a zatem podlega kontroli sądowoadministracyjnej na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Okoliczność, że zarządzenie zostało wydane w wykonaniu prawomocnego orzeczenia sądu lekarskiego, nie wyłącza możliwości jego zaskarżenia, skoro przedmiotem kontroli jest legalność aktu wykonawczego organu samorządu zawodowego wykonującego zadania z zakresu administracji publicznej. W konsekwencji brak było podstaw do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
Stanowisko to znajduje potwierdzenie w utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych, zgodnie z którym czynności materialno-techniczne organów samorządu zawodowego, wywołujące skutki prawne w sferze praw jednostki, podlegają kontroli na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. W szczególności dotyczy to czynności związanych z prowadzeniem rejestrów publicznych, które stanowią formę wykonywania władztwa publicznego i wpływają na sytuację prawną osób wpisanych do tych rejestrów (por. uchwała NSA z 23 października 2023 r., I FPS 3/23).
W konsekwencji brak było podstaw do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Jednocześnie jednak, mimo prawidłowego przyjęcia przez Sąd I instancji swojej właściwości, zaskarżony wyrok nie odpowiada prawu z uwagi na zasadność zarzutów naruszenia prawa materialnego, co uzasadniało jego uchylenie oraz oddalenie skargi na podstawie art. 188 p.p.s.a.
7. Mając na uwadze zasadność zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego, tj. art. 49 ust. 5 pkt 32 oraz art. 83 ust. 1 pkt 4 u.i.l., a także art. 2 ust. 1–3 u.z.l., Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Sąd I instancji dokonał błędnej wykładni tych przepisów, co doprowadziło do niezasadnego uchylenia zarządzenia organu. Prawidłowa wykładnia wskazanych regulacji prowadzi do wniosku, że zakaz pełnienia funkcji kierowniczych w jednostkach organizacyjnych ochrony zdrowia stanowi ograniczenie wykonywania zawodu lekarza w rozumieniu art. 49 ust. 5 pkt 32 u.i.l., a tym samym podlega ujawnieniu w okręgowym rejestrze lekarzy i lekarzy dentystów. Ponieważ istota sprawy była dostatecznie wyjaśniona, Naczelny Sąd Administracyjny – działając na podstawie art. 188 p.p.s.a. – uchylił zaskarżony wyrok i oddalił skargę.
8. O kosztach postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 203 pkt 2 oraz art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych. Skoro skarga kasacyjna organu została uwzględniona, a skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego ostatecznie oddalona, skarżący – jako strona przegrywająca – obowiązany jest zwrócić organowi poniesione koszty postępowania, obejmujące wpis od skargi kasacyjnej oraz wynagrodzenie pełnomocnika procesowego według norm przepisanych.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło