II GSK 1766/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Czarnik Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia del. WSA Urszula Wilk (spr.) Protokolant asystent sędziego Elżbieta Jabłońska-Gorzelak po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2022 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [A.] Sp. z o.o. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 kwietnia 2018 r. sygn. akt VI SA/Wa 2480/17 w sprawie ze skargi [A.] Sp. z o.o. w W. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z 4 kwietnia 2018 r. sygn. VI SA/Wa 2480/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę [A.] sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] września 2017 r. w przedmiocie udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy. Przedmiotem oceny Sądu pierwszej instancji była decyzja Urzędu Patentowego RP w przedmiocie odmowy udzielenia prawa ochronnego na słowno-graficzny znak towarowy "friends" zgłoszony 24 września 2015 r., przeznaczony do oznaczania towarów w klasie 30 – "słodycze, czekolada, wyroby cukiernicze, kakao, czekolada do picia" wydana na podstawie art. 245 ust. 1 w związku z art. 132 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz.U. z 2013 r. poz. 1410 ze zm., dalej: p.w.p.) oraz art. 2 ust. 1 ustawy z 11 września 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo własności przemysłowej (Dz. U. poz. 1615). Skargę kasacyjną od wyroku Sądu pierwszej instancji wywiodła [A.] sp. z o.o. z siedzibą w W. zaskarżając go w całości, wnosząc o jego uchylenie, zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła: 1. na podstawie art. 174 pkt. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 329; dalej: p.p.s.a.) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: a) naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak wyczerpującego odniesienia się do okoliczności wskazanych przez skarżącą w skardze na decyzję organu wyłączających podobieństwo pomiędzy porównywanymi znakami towarowymi; b) naruszenie art. 145 § 1 pkt 1lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2017, poz. 1257 ze zm; dalej: k.p.a.) poprzez przyjęcie, że Urząd Patentowy RP nie naruszył przepisów art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. oraz w sposób prawidłowy ocenił przeszkody do udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy "friends" [...], podczas gdy organ nie dokonał rzetelnej analizy znaczenia okoliczności niskiej zdolności odróżniającej elementu "friends", co prowadziło do pominięcia okoliczności wyłączających niebezpieczeństwo wprowadzenia w błąd co do pochodzenia towarów w rozpatrywanej sprawie; 2) na podstawie art. 174 pkt. 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego, a mianowicie: a) naruszenie art. 132 ust. 2 pkt. 2 p.w.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie poprzez pominięcie przesłanki niebezpieczeństwa wprowadzenia odbiorcy w błąd co do pochodzenia towarów. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumenty na poparcie przytoczonych zarzutów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił zatem od przedstawienia stanu sprawy, ograniczając uzasadnienie tylko do rozważań mających znaczenie dla oceny postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny bada bowiem legalność wyroku Sądu pierwszej instancji jedynie w zakresie zakwestionowanym w skardze kasacyjnej, a nie rozpoznaje sprawy ponownie w jej całokształcie. W pierwszej kolejności oceną Naczelnego Sądu Administracyjnego objęty został zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., uznanie jego zasadności mogłoby bowiem wykluczyć możliwość merytorycznego odniesienia się do pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej. Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. wskazuje podstawowe elementy konstrukcyjne, które musi zawierać prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku sądu administracyjnego, tj. zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Zatem naruszenie tego przepisu może mieć miejsce wtedy, gdy uzasadnienie nie zawiera tych elementów, a także wówczas, gdy uzasadnienie nie zawiera stanowiska odnośnie do przyjętego stanu faktycznego, a także gdy zaskarżony wyrok nie poddaje się kontroli instancyjnej z powodu wadliwości sporządzonego uzasadnienia (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 lutego 2010 r., sygn. II FPS 8/09; to i kolejne cytowane orzeczenia dostępne na stronie internetowej w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Naruszenie to, w myśl art. 174 pkt 2 p.p.s.a. musi być na tyle ważkie, aby mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślenia wymaga, że w ramach zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie jest możliwe kwestionowanie stanowiska Sądu pierwszej instancji w zakresie prawidłowości przyjętego za podstawę orzekania stanu faktycznego, ani stanowiska Sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa (por. np. wyroki NSA z: 22 czerwca 2016 r., sygn. I GSK 1821/14, 6 marca 2019 r., sygn. II GSK 985/17). Zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można zatem łączyć z ocenami i stanowiskiem, jakie prezentuje Sąd pierwszej instancji uzasadniając swoje rozstrzygnięcie, a do tego właśnie zmierza uzasadnienie omawianego zarzutu w rozpatrywanej skardze kasacyjnej. Zawarty w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wywód w sposób wystarczająco logiczny i jasny przedstawia stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w zakresie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Urzędu Patentowego RP. W szczególności Sąd pierwszej instancji akceptując ustalenie o występującym w sprawie podobieństwie towarów oraz oznaczeń skutkującym niebezpieczeństwem wprowadzenia odbiorców w błąd co do pochodzenia towarów oznaczonych zgłoszonym znakiem towarowym oraz znakami towarowymi, z którymi organ porównał zgłoszony znak towarowy, podzielił stanowisko organu, że dominującym elementem w porównywanych znakach jest słowny element "friends", w warstwie wizualnej wyraźnie widoczny we wszystkich znakach poprzez zastosowaną dużą, ale też podobną czcionkę. Wskazał, że w przeciwstawionych znakach dodatkowe elementy słowne, "Taste your time", są zapisane znacznie mniejszą, nie rzucającą się w oczy czcionką. Ponadto, ze względu na wyeksponowanie słownego elementu "friends", nie mają odróżniającego znaczenia różnice graficzne w porównywanych znakach, w tym różna kolorystyka czcionki. Dlatego też nie zgodził się ze skarżącą, że na płaszczyźnie wizualnej różnice pomiędzy porównywanymi znakami mają odróżniające znaczenie, decydujące o braku podobieństwa porównywanych znaków. Sąd pierwszej instancji wskazał też, że nawet uwzględniając, podkreślaną przez skarżącą, słabą moc odróżniającą elementu "friends" ze względu na częste jego występowanie w znakach towarowych, wyraźne wyeksponowanie tego elementu w porównywanych znakach sprawia, że cech wspólną tych znaków jest ich dominujący element, co przesądza o ich podobieństwie w stopniu wysokim w warstwie wizualnej. W warstwie znaczeniowej i fonetycznej identyczny, dominujący element "friends", potwierdza duże podobieństwo porównywanych znaków, ocenianych całościowo. Niezgoda strony wnoszącej skargę kasacyjną na ocenę prawną Sądu pierwszej instancji wyrażoną w wyroku nie umożliwia jego skutecznego zakwestionowania z perspektywy naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w ocenianym uzasadnieniu w sposób prawidłowy przedstawił przesłanki oddalenia skargi. Podkreślić należy, że nie można mylić dostateczności uzasadnienia z siłą jego przekonywania i trafnością wskazanych w nim argumentów. Celem uzasadnienia jest wprawdzie przekonanie stron postępowania o trafności rozstrzygnięcia, lecz ewentualna wadliwość argumentacji, bądź prezentowanie przez stronę innego poglądu niż wskazany w uzasadnieniu, nie stanowi o naruszeniu przez Sąd art. 141 § 4 p.p.s.a., gdy uzasadnienie zawiera odniesienie się do zarzutów skargi w kwestiach mających istotne znaczenie w sprawie poprzez odwołanie się do treści przepisów prawa i wyjaśnienie ich zastosowania w konkretnej sprawie. Zauważyć w związku z tym należy, że część analityczna uzasadnienia pozwala na odtworzenie toku rozumowania Sądu pierwszej instancji, który doprowadził do stanowiska o zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, a tym samym możliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie zaskarżonego wyroku odpowiada zatem warunkom określonym w art. 141 § 4 p.p.s.a. Zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. dotyczy błędnej oceny przeszkody do udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy "friends" ze względu na niewłaściwą ocenę ryzyka wprowadzenia odbiorców w błąd związaną z niedostateczną, zdaniem skarżącej kasacyjnie, analizą znaczenia okoliczności niskiej zdolności odróżniającej elementu "friends" . W doktrynie, również na gruncie przepisów w kształcie obecnie obowiązującym, przyjmuje się, że niebezpieczeństwo wprowadzenia w błąd odbiorców polega na możliwości błędnego, nieodpowiadającego rzeczywistości, przypisania przez przeciętnego odbiorcę danego towaru uprawnionemu z rejestracji z uwagi na znak, który został na ten towar nałożony. Niebezpieczeństwo to jest rezultatem podobieństwa towarów i podobieństwa oznaczeń [por. R. Skubisz [w:] System Prawa Prywatnego, t. 14b, Prawo własności przemysłowej, pod red. R. Skubisza, Warszawa 2017, str. 749]. Ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd zakłada zatem przede wszystkim jednoczesne istnienie identyczności lub podobieństwa pomiędzy towarami do oznaczania, których zostało przeznaczone zgłaszane oznaczenie, a tymi, dla których zarejestrowane zostały znaki z wcześniejszym pierwszeństwem oraz identyczności lub podobieństwa pomiędzy znakiem zgłaszanym a znakiem wcześniejszym. Niemniej jednak, ocena ryzyka wprowadzenia odbiorców w błąd powinna obejmować wszystkie istotne czynniki, które mogą wpływać na jego istnienie na gruncie danej sprawy. Jednym z takich czynników jest również występowanie odróżniających i dominujących elementów w kolidujących ze sobą oznaczeniach. W rozpatrywanej sprawie, Sąd pierwszej instancji zaakceptował decyzję Urzędu Patentowego RP o odmowie udzielenia prawa ochronnego na słowno-graficzny znak towarowy "friends" przeznaczony do oznaczania towarów w klasie 30 – "słodycze, czekolada, wyroby cukiernicze, kakao, czekolada do picia" ze względu na ustalenie podobieństwa znaku zgłoszonego do znaku przeciwstawionego "friends taste your time" w stopniu rodzącym ryzyko konfuzji właściwego kręgu odbiorców. Ustalenie istnienia tego ryzyka związane było z ustaleniem identyczności lub wysokiego stopnia podobieństwa towarów do oznaczania których zostały przeznaczone przeciwstawione znaki, niskiego poziomu uwagi właściwego kręgu przeciętnych odbiorców tych towarów, oraz wysokiego stopnia całościowego podobieństwa przeciwstawionych oznaczeń w warstwie wizualnej i fonetycznej. Sąd zaakceptował stanowisko organu, że porównywane znaki zawierają wspólny element "friends", który jest elementem dominującym w obydwu znakach. Wskazał, że element ten w warstwie wizualnej jest wyraźnie widoczny w obydwu oznaczeniach poprzez zastosowaną dużą, ale też podobną czcionkę. W przeciwstawionym znaku dodatkowe elementy słowne, "Taste your time", są zapisane znacznie mniejszą, nie rzucającą się w oczy czcionką. Sąd zaaprobował też ocenę, że ze względu na wyeksponowanie słownego elementu "friends", nie mają odróżniającego znaczenia różnice graficzne w porównywanych znakach, w tym różna kolorystyka czcionki. Sąd pierwszej instancji stanął na stanowisku, że nawet uwzględniając, słabą moc odróżniającą elementu "friends" ze względu na częste jego występowanie w znakach towarowych, wyraźne wyeksponowanie tego elementu w porównywanych znakach sprawia, że cech wspólną tych znaków jest ich dominujący element, co przesądza o ich podobieństwie w stopniu wysokim w warstwie wizualnej. W efekcie ogólne wrażenie wywierane przez porównywane znaki determinuje negatywną ocenę w kontekście ich ewentualnego współistnienia na rynku. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego dokonana przez organ ocena słusznie została zaakceptowana przez Sąd pierwszej instancji, bowiem ustalenia te nie naruszają art. art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., które miały odpowiednie zastosowanie w sprawie w zw. z art. 252 p.w.p., w stopniu, który miałby istotny wpływ na wynik sprawy. Ocena ta uwzględnia w dostatecznym stopniu istotne elementy, które powinny być wzięte pod uwagę przy ocenie ryzyka wprowadzenia odbiorców w błąd na gruncie rozpatrywanej sprawy, przy ocenie tej wzięto również pod uwagę stopień zdolności odróżniającej elementu "friends" występującego w obu porównywanych oznaczeniach. W tym miejscu zauważyć także należy, że jeśli ogólne wrażenie wywierane przez przeciwstawione znaki jest bardzo podobne, to nawet gdy jest ono wynikiem pokrywania się w porównywanych znakach elementów o charakterze nieznacznie odróżniającym, może być wystarczające do stwierdzenia ryzyka wprowadzenia odbiorców w błąd, zwłaszcza jeśli poziom uwagi właściwego kręgu odbiorców został określony jako niski. Słusznie zatem Sąd pierwszej instancji zaakceptował stanowisko organu, że przeciwstawione znaki nie mogą koegzystować na jednym rynku, bowiem przeciętny nabywca może być wprowadzony w błąd co do źródeł pochodzenia towarów nimi oznaczonych. Odnosząc się do zarzutu naruszenia prawa materialnego – art.132 ust. 2 pkt. 2 p.w.p. - poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że zarzut ten w całości bazuje na założeniu, że w sprawie doszło do naruszeń procesowych, co skutkowało niewłaściwym zastosowaniem przepisu prawa materialnego. Istotą tego zarzutu jest więc twierdzenie strony skarżącej kasacyjnie, że do naruszeń przepisów postępowania doszło, a zatem przepis prawa materialnego został zastosowany nieprawidłowo. Tak skonstruowany zarzut naruszenia prawa materialnego w całości wynika z zarzutu procesowego (jest uzależniony od jego skuteczności). Jako, że zarzut procesowy okazał się nieusprawiedliwiony, niezasadny jest także zarzut naruszenia prawa materialnego. Wobec powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny uznał wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej za nieusprawiedliwione i na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.