II GSK 1770/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Henryk Wach po rozpoznaniu w dniu 26 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej W. G. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. z dnia 21 maja 2013 r., sygn. akt I SA/Kr 577/13 w sprawie ze skargi W. G. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o wyłączeniu z ubezpieczeń z tytułu umowy o pracę nakładczą postanawia: oddalić skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. postanowieniem z dnia 21 maja 2013 r., sygn. akt I SA/Kr 577/13, odrzucił skargę W. G. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lutego 2013 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. W uzasadnieniu Sąd powołując treść art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) wskazał, że odrzuca skargę, jeśli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. W rozpoznawanej sprawie skarżący wniósł skargę na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, którą organ odmówił wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie wyłączenia skarżącego z ubezpieczeń. Sąd podzielił ugruntowane już stanowisko, wyrażone w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 23 marca 2011 r., I UZP 3/10, że od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wydanej na podstawie art. 83a ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r., Nr 205, poz. 1585, dalej: u.s.u.s.) w przedmiocie nieważności decyzji przysługuje odwołanie do właściwego sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. Jeżeli zatem określony rodzaj sprawy należy do zakresu spraw cywilnych, które objęte są właściwością sądu powszechnego, to w tych sprawach wyłączona jest właściwość sądów administracyjnych, a od decyzji administracyjnych wydanych w tych sprawach przysługuje odwołanie do sądu powszechnego, a nie skarga na decyzję do sądu administracyjnego. W. G. wniósł skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Postanowieniu zarzucił błędną interpretację art. 3 § 2 p.p.s.a. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych nie są sprawami cywilnymi w znaczeniu materialnym, bowiem wywodzą się one ze stosunku o charakterze administracyjnoprawnym i z tego względu w postępowaniu przed Zakładem Ubezpieczeń Społecznych rozpoznawane są w trybie i na zasadach określonych przepisami ubezpieczeń społecznych a w dalszej kolejności kodeksu postępowania administracyjnego. W ocenie skarżącego sąd powszechny nie może sprawując wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej kompetencji zajmować się legalnością działania organu rentowego jako organu administracji publicznej. Wskazując na orzecznictwo Sądu Najwyższego oraz sądów pracy i ubezpieczeń społecznych, działających na podstawie art. 4778 i następnych Kodeksu postępowania cywilnego, skarżący stwierdził, że sąd powszechny nie ma możliwości stwierdzenia nieważności decyzji ZUS. Kwestia wad decyzji administracyjnej oraz wad postępowania wyjaśniającego przed organem rentowym, spowodowane naruszeniem przepisów postępowania przez ten organ, pozostaje zatem poza zakresem kognicji sądu powszechnego. Sprawowanie kontroli nad działalnością administracji publicznej należy zaś do kompetencji sądów administracyjnych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna, jako pozbawiona uzasadnionych podstaw, podlega oddaleniu. W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że zaskarżona decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lutego 2013 r. odmawiała wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] listopada 2012 r. wyłączającej W. G. z ubezpieczeń z tytułu zawartej z płatnikiem M. Sp. z o.o. umowy o pracę nakładczą. W decyzji tej organ stwierdził, że z uwagi na fakt, że decyzja z dnia [...] listopada 2012 r. nie jest decyzją ostateczną, postępowanie odwoławcze jest w toku, to stwierdzenie nieważności decyzji nie może zostać uwzględnione. Decyzja ta została wydana na podstawie art. 61a k.p.a. w zw. z art. 83b ust. 1 oraz art. 83a ust. 2 u.s.u.s. Autor skargi kasacyjnej formułując jedynie zarzut naruszenia art. 3 § 2 p.p.s.a. zmierza jedynie do wykazania, że decyzja wydana przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest jednym z aktów administracyjnych określonych w tym przepisie. Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd zaprezentowany w uchwale o sygn. akt I OPS 1/13 z dnia 11 czerwca 2013 r., że od decyzji ostatecznej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wydanej na podstawie art. 83a ust. 2 u.s.u.s. w przedmiocie nieważności decyzji, w tym odmawiającej wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności, nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Zastosowanie wykładni systemowej i funkcjonalnej pozwala wnioskować, że każda decyzja organu rentowego wydana w przedmiocie określonym w art. 83a ust. 2 u.s.u.s., tj. uchylenia, zmiany lub unieważnienia – podlega zaskarżeniu w drodze odwołania, jako środka przeniesienia sprawy na drogę postępowania przed sądem powszechnym. Z tych względów należało wyjaśnić, że od decyzji ostatecznej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wydanej na podstawie art. 83a ust. 2 u.s.u.s. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji, w tym odmawiającej wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności, nie przysługuje skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Z przedstawionych powodów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.