II GSK 1918/11
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2012-12-20
Skład orzekający: Magdalena Bosakirska, Zofia Przegalińska, Ludmiła Jajkiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może uchylić ostateczną decyzję przyznającą płatności obszarowe na podstawie wyników kontroli przeprowadzonej z naruszeniem przepisów proceduralnych, a następnie wydać nową decyzję odmawiającą przyznania tych płatności i nakładającą sankcje?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna jest zasadna, ponieważ Wojewódzki Sąd Administracyjny naruszył art. 141 § 4 PPSA, nie wyjaśniając podstawy prawnej poglądu, że protokół kontroli może być "zweryfikowany i skorygowany" przez inny protokół. Sąd pierwszej instancji nie ocenił również prawidłowości przeprowadzenia kontroli i nie ustosunkował się do zarzutów dotyczących błędnych ustaleń faktycznych. W związku z tym, NSA uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA, który powinien ocenić wszystkie zarzuty skargi, zbadać prawidłowość ustaleń organu w oparciu o cały materiał dowodowy, uwzględniając, że protokół kontroli musi spełniać wymogi prawne, a także ocenić sposób przeprowadzenia i udokumentowania kontroli.Stan faktyczny
Rolnik R. S. ubiegał się o przyznanie płatności obszarowych na 2007 r. Po przyznaniu płatności, organ wznowił postępowanie z urzędu, powołując się na nowe okoliczności ujawnione podczas kontroli gospodarstwa, która wykazała nieprawidłowości w utrzymaniu gruntów rolnych. Po wznowieniu postępowania, organ uchylił pierwotną decyzję, odmówił przyznania części płatności i nałożył sankcję. WSA oddalił skargę rolnika, uznając ustalenia organów za prawidłowe. Rolnik złożył skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym wadliwe przeprowadzenie kontroli i pominięcie dowodów.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Magdalena Bosakirska (spr.) Sędzia NSA Zofia Przegalińska Sędzia del. WSA Ludmiła Jajkiewicz Protokolant Sebastian Gajewski po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2012 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej R. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 21 kwietnia 2011 r. sygn. akt V SA/Wa 2635/10 w sprawie ze skargi R. S. na decyzję Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] września 2010 r. nr [...] w przedmiocie płatności obszarowych po wznowieniu postępowania 1) uchyla zaskarżony wyrok i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W.; 2) zasądza od Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. na rzecz R. S. kwotę 340 (trzystu czterdziestu) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z 21 kwietnia 2011 r., sygn. V SA/Wa 2635/10, oddalił skargę R. S. na decyzję Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z [...] września 2010 r., nr [...], o uchyleniu decyzji ostatecznej w sprawie przyznania płatności do gruntów rolnych oraz odmowie przyznania płatności uzupełniającej za 2007 r. i naliczeniu sankcji, po wznowieniu postępowania.
I
Z uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd pierwszej instancji przyjął za podstawę rozstrzygnięcia następujące ustalenia.
Wnioskiem z [...] kwietnia 2007 r. R. S. wystąpił o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2007 r.
Decyzją z [...] stycznia 2008 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR [...] w W. przyznał rolnikowi wnioskowane płatności tj. płatność jednolitą i płatność uzupełniającą.
Jednostka Certyfikująca w rolnictwie ekologicznym B. sp. z o.o., upoważniona przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi ([...]), [...] czerwca 2008 r. przeprowadziła kontrolę na miejscu gospodarstwa rolnego wnioskodawcy. Z czynności kontrolnych sporządzono protokół oraz notatkę służbową. Kontrola wykazała liczne nieprawidłowości, w tym prowadzenie upraw roślin (m.in. orzecha włoskiego) niezgodnie z zasadami agrotechniki. O wynikach kontroli B. sp. z o.o. powiadomiła M. Oddział Regionalny ARiMR.
Postanowieniem z [...] października 2008 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR W. [...] w W. wznowił z urzędu postępowanie w sprawie płatności bezpośrednich na 2007 r. Jako postawę wznowienia podał art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) dalej powoływanej jako "k.p.a.", i wskazał, że w związku z ustaleniami kontroli wyszły na jaw nowe okoliczności faktycznie, istniejące w dniu wydania decyzji, ale nieznane organowi podczas jej wydawania, a wskazujące na to, że beneficjent nie utrzymuje gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej.
Decyzją z [...] czerwca 2010 r., po wznowieniu postępowania, organ uchylił decyzję o przyznaniu płatności z [...] stycznia 2008 r., przyznał R. S. jednolitą płatność obszarową do gruntów rolnych na rok 2007 r. w niezmienionej wysokości i odmówił przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych oraz nałożył sankcję pieniężną, potrącaną w ciągu 3 lat od dnia stwierdzenia niezgodności.
Z uzasadnienia decyzji wynika, że w ocenie organu akta administracyjne sprawy, zawierające, wśród wielu dokumentów, także protokół kontroli z [...] czerwca 2008 r. i materiał fotograficzny w postaci zdjęć gruntów beneficjenta potwierdziły dostatecznie, że zadeklarowane we wniosku uprawy, w szczególności orzecha włoskiego, nie były prowadzone w roku 2007. Skontrolowane grunty nie były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej o czym świadczą liczne zachwaszczenia i porośnięcie wysoką trawą. Producent nie udowodnił, że grunty były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej. Protokoły innych kontroli, na które powoływał się R. S. dotyczyły sprawy płatności na 2008 r. i nie mogły być wzięte pod uwagę.
Decyzją z [...] września 2010 r. Dyrektor M. Oddziału Regionalnego ARiMR w W. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
Organ II instancji uznał za trafne ustalenia faktycznie i prawne poczynione przez organ I instancji. Uznał, że w sprawie nie doszło do naruszenia zasad prowadzenia postępowania dowodowego, w tym art. 7 k.p.a. i art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej (Dz. U. z 2007 r. Nr 35, poz. 217 ze zm.; obecnie: "ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego") dalej powoływanej jako "ustawa o płatnościach".
Organ odwoławczy podzielił również, kwestionowane przez stronę stanowisko organu I instancji odnośnie kontroli przeprowadzonej w gospodarstwie beneficjenta przez spółkę B. [...] czerwca 2008 r. Ustalenia tej kontroli prawidłowo uznano za dowód w sprawie, dzięki któremu wykazano, że skontrolowane grunty były silnie zachwaszczone, a stan pól świadczył o braku czynności agrotechnicznych. Grunty nie były więc utrzymywane w dobrej kulturze rolnej. Tak zrekonstruowany stan faktyczny organ przyjął jako prawidłowy, natomiast ustalenia innych kontroli, przeprowadzanych celem weryfikacji wniosku o przyznanie płatności za 2008 r., słusznie nie mogły zostać wzięte pod uwagę przy rozpatrywaniu wniosku za rok 2007 – nie miały bowiem żadnego znaczenia dla załatwienia tej sprawy. Raport z kontroli przeprowadzonej [...] czerwca 2008 r. stanowi zweryfikowaną i skorygowaną wersję ustaleń kontrolnych odnośnie 2007 r. Poprzednie raporty z 2007 r. przestały obowiązywać i nie mogą stanowić podstawy ustaleń faktycznych w sprawie.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. R. S. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.
Skarżący zarzucił m.in. naruszenie art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach, art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. i argumentował, że decyzję wydano z pominięciem zgłaszanego przez niego materiału dowodowego i oparto ją jedynie na wadliwym protokole kontroli z [...] czerwca 2008 r.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor M. Oddziału Regionalnego ARiMR potrzymał dotychczasowe stanowisko. Wskazał, że fotografie działek skarżącego, jednoznacznie dowodzą braku utrzymywania sfotografowanych gruntów w roku 2007 w dobrej kulturze rolnej i wniósł o oddalenie skargi.
Wyrokiem z 21 kwietnia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.
Sąd pierwszej instancji stwierdził, że organy prawidłowo przeprowadziły postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie.
Sąd wskazał, że zgodnie z § 8 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2007 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania tej płatności (Dz. U. Nr 46, poz. 309 ze zm.) oraz art. 51 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. U. UE z 30 kwietnia 2004 r. L 141, s. 18 ze zm.; Polskie wydanie specjalne z 2004 r. rozdz. 03, t. 44, s. 243), dalej powoływanego jako "rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004", jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną przekracza 50% rolnikowi odmawia się przyznania płatności i nakłada się sankcje wieloletnie w wysokości przypadającej na różnicę między powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną, co miało miejsce w rozpoznanej sprawie.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji organy wydały decyzje w oparciu o wyniki kontroli wykonanej przez Jednostkę Certyfikującą B. sp. z o.o. [...] czerwca 2008 r. W wyniku tej kontroli ustalono, że skarżący nie dotrzymał minimalnych wymagań utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej. Na jego polach nie była prowadzona uprawa roślin zgodnie z jakimikolwiek podstawowymi zasadami agrotechniki, chwasty nie były koszone ani usuwane i następowała sukcesja drzew. Raport z kontroli przeprowadzonej [...] czerwca 2008 r. Sąd uznał za zweryfikowaną i skorygowaną wersję ustaleń kontrolnych odnośnie roku 2007 i nie znalazł podstaw dla jego zakwestionowania. Raporty z innych kontroli przeprowadzonych w 2008 r. nie mogą stanowić dowodu w sprawie, gdyż dotyczą płatności na 2008 r. Ustalenia kontroli z czerwca 2008 r. potwierdziły także liczne fotografie działek skarżącego, które nie pozostawiły żadnych wątpliwości, że działki nie były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, a zatem odmowa przyznania płatności uzupełniającej i nałożenie sankcji okazały się zasadne.
Sąd pierwszej instancji zważył, że w tej sprawie organy administracji nie naruszyły zasad prowadzenia postępowania w trybie k.p.a. (art. 7, 8, 9, 11, 12, 77, 80 k.p.a.) ani też art. 3 ust. 2 pkt 3 i ust. 3 ustawy o płatnościach. Skarżący w toku postępowania nie żądał, w szczególności, pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy. Brak podpisu strony pod raportem z [...] czerwca 2008 r. oraz okoliczność, że skarżący nie odebrał tego raportu, nie ma znaczenia, gdyż z akt wynika, iż znał jego treść bowiem załączył jego kopię do skargi. Ponadto w myśl art. 25 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 kontrole na miejscu przeprowadza się bez uprzedzenia, toteż skarżący nie był zobowiązany do podpisania raportu kontroli. Zdaniem Sądu nie można mówić o naruszeniu pozostałych przepisów k.p.a.
II
Skargę kasacyjną złożył R. S.
Zaskarżył wyrok w całości, wniósł o jego uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Wnoszący skargę kasacyjną zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:
I. na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 14 marca 2012 r., poz. 270 ze zm.) dalej powoływanej jako "p.p.s.a." naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwie zastosowanie, a mianowicie:
- art. 30a ustawy o płatnościach poprzez oparcie zaskarżonej decyzji jedynie na kontroli z [...] czerwca 2008 r. przeprowadzonej z rażącym naruszeniem ustawy, tj. bez obecności skarżącego, bez okazania mu imiennego upoważnienia, bez doręczenia skarżącemu raportu i bez możliwości zgłoszenia umotywowanych zastrzeżeń na piśmie, co do ustaleń w nim zawartych,
- art. 51 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 poprzez przyjęcie na podstawie kontroli przeprowadzonej bez podstawy prawnej i z rażącym naruszeniem prawa, iż różnica (nasadzeń) skarżącego przekracza 50 % pomiędzy obszarem zadeklarowanym a stwierdzonym;
II. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
- art. 7 k.p.a. poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej w toku postępowania, zupełne pominięcie materiału dowodowego przedstawionego w sprawie przez skarżącego i w konsekwencji niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego,
- art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący zebranego materiału dowodowego, pominięcie dowodów mających istotne znaczenie dla rozpoznania sprawy i oparcie zaskarżonej decyzji jedynie o protokół z pozbawionej podstawy prawnej kontroli przeprowadzonej z naruszeniem przepisów,
- art. 79 § 2 k.p.a. oraz art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu – podstawy do wznowienia postępowania administracyjnego,
- art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie zasad swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego,
- art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu sprawy w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku,
- art. 163 k.p.a. poprzez przyjęcie, iż organ I instancji był uprawniony do zmiany własnej decyzji ostatecznej, mimo braku przepisu szczególnego, który przewidywałby takie prawo.
Uzasadniając zarzuty wnoszący skargę kasacyjną stwierdził – powołując liczne orzeczenia sądów administracyjnych, w tym Naczelnego Sądu Administracyjnego – że powinien być obecny podczas kontroli [...] czerwca 2008 r. i brać czynny udział w czynnościach kontrolnych. Powinien również mieć możliwość zapoznania się z raportem kontrolnym niezwłocznie, a nie dowiadywać się o jego istnieniu z własnej inicjatywy, przeglądając akta sprawy [...] października 2008 r. Nie uczestnicząc w kontroli, został pozbawiony możliwości sprawdzenia uprawnień kontrolujących do dokonania czynności i możliwości weryfikacji co było kontrolowane oraz czy osoby kontrolujące posiadały niezbędną widzę specjalistyczną w danej dziedzinie. Nie mógł także sprawdzić, czy w dniu kontroli faktycznie przeprowadzono jakiekolwiek czynności kontrolne. Uchybienia te dają podstawę do wznowienia postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., bowiem strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Wadliwy dowód, jakim jest w tej sprawie protokół kontroli, powinien być usunięty z materiału dowodowego właśnie ze względu na tę wadliwość. Sąd pierwszej instancji nie dostrzegł opisanych naruszeń prawa i w konsekwencji wydał wyrok naruszający prawo. Inne kontrole, przeprowadzane przez tę samą Jednostkę Certyfikującą (innych inspektorów) w 2007 r. uznały, że skarżący prawidłowo utrzymuje grunty rolne w dobrej kulturze rolnej, w tym posiada właściwe uprawy orzecha włoskiego, ale wyniki tych kontroli zostały pominięte przez organ i Sąd.
W ocenie wnoszącego skargę kasacyjną nie ma normy prawnej, która pozwalałaby organowi I instancji uchylić ostateczną decyzję, na mocy której strona nabyła prawo po to, aby organ mógł ponownie orzec o przyznaniu lub odmowie przyznania prawa (płatności rolniczych).
Dyrektor M. Oddziału Regionalnego ARiMR nie odpowiedział na skargę kasacyjną.
III
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna jest usprawiedliwiona, choć nie wszystkie zarzuty kasacyjne są trafne.
Na wstępie zauważyć należy, że wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej, niezależnie od ich przyporządkowania przez wnoszącego skargę kasacyjną do art. 174 pkt 1 p.p.s.a. (naruszenie prawa materialnego) i 174 pkt 2 p.p.s.a. (naruszenie prawa procesowego), dotyczą naruszenia prawa procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy. Wszystkie bowiem, poza zarzutem naruszenia art. 163 k.p.a., w istocie koncentrują się na tym, że ustalenia organu oparte zastały na wyniku jednej tylko, nieprawidłowo przeprowadzonej kontroli, z [...] czerwca 2008 r., z pominięciem pozostałego materiału dowodowego, a przyczyny akceptacji przez Sąd pierwszej instancji takiego działania organu nie zostały należycie wyjaśnione. Zarzuty dotyczące wskazanych wyżej naruszeń prawa tj. art. 80 k.p.a. i 141 § 4 p.p.s.a. są usprawiedliwione.
Rozpoznając skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że wiele nieporozumień narosło wobec treści i stosowania art. 3 ustawy o płatnościach. Przepis ten w ust. 1 wprowadza zasadę, że w postępowaniu administracyjnym dotyczącym płatności przepisy k.p.a. stosuje się, jeżeli przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej. Przepisy ustawy "stanowią inaczej" w art. 3 ust. 2 pkt 3 i art. 3 ust. 2 pkt 4 ograniczając obowiązki organu, co do udzielania stronom pouczeń i zapewnienia stronom czynnego udziału w postępowaniu oraz możliwości wypowiedzenia się, co do przeprowadzonych dowodów, a także w art. 3 ust. 3 przez przeniesienie ciężaru dowodu na stronę.
Omawiany przepis nie zwalnia natomiast organu od wnikliwego i starannego rozpoznania sprawy. Zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 1 organ stoi na straży praworządności, a zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 2 jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowody. Zatem cały materiał dowodowy, który jest w dyspozycji organu, a w szczególności ten, który strona przedstawi organowi, musi być przez organ rozpatrzony. Uznać trzeba, że stosowanie art. 80 k.p.a. nie zostało wyłączone przez ustawę o płatnościach, a nierozpatrzenie całokształtu materiału dowodowego, w tym nieprecyzyjne ustosunkowanie się do wszystkich jego składników, narusza art. 80 k.p.a. Zatem art. 3 ustawy o płatnościach, który nakłada na stronę dodatkowe obowiązki polegające, co do zasady, na większej samodzielności i dbałości o własne interesy, nie zwalnia organu od wnikliwego rozpatrzenia materiału dowodowego, który ma do dyspozycji i rozpatrzenia wszelkich zastrzeżeń strony, co do oceny tego materiału oraz wyjaśnienia przyczyn poczynionych ustaleń.
Powyższe rozumienie art. 3 ustawy o płatnościach powinien mieć na względzie zarówno organ wydający decyzje, jak i sąd administracyjny kontrolujący te decyzje.
W szczególności sąd administracyjny uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie zobowiązany jest do ustosunkowania się do zarzutów skargi i do wyjaśnienia dlaczego uważa je za nieuzasadnione. Jeżeli skarga zarzuca błędy, co do ustaleń faktycznych i wybiórcze potraktowanie materiału dowodowego, sąd powinien dokładnie wyjaśnić dlaczego akceptuje działanie organu. Brak takich rozważań w uzasadnieniu wyroku stanowi naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. i sprawia, że orzeczenie w najistotniejszej kwestii nie poddaje się kontroli.
Taka właśnie sytuacja miała miejsce w sprawie niniejszej.
W toku postępowania administracyjnego, a następnie w skardze do WSA R. S. wskazywał, że w jego gospodarstwie w 2007 r. tj. w roku, którego dotyczy dopłata, przeprowadzone były przez tę samą uprawnioną jednostkę B. dwie kontrole, których wynik był zadowalający, a następnie w sierpniu i październiku 2008 r. przeprowadzone były kolejne dwie kontrole, przez inną uprawnioną jednostkę, których wynik był także zadowalający. Jedynie kontrola przeprowadzona w czerwcu 2008 r. wypadła niepomyślnie, a do sposobu jej przeprowadzenia i udokumentowania skarżący miał liczne zastrzeżenia. Wskazane różnice w ocenach stanu plantacji organ II instancji skwitował stwierdzeniem, że wyniki kontroli z 2007 r. zostały zweryfikowane w czasie kontroli z [...] czerwca 2008 r., zaś wyniki kontroli z sierpnia i października 2008 r. dotyczą kolejnego roku dopłat.
Sąd pierwszej instancji takie stanowisko organu zaakceptował, a także wyjaśnił, że wyniki kontroli z [...] czerwca 2008 r. stanowią zweryfikowaną i skorygowaną wersję ustaleń kontrolnych z 2007 r., a oceny z 2007 r. przestały obowiązywać i nie mogą stanowić podstawy ustaleń faktycznych.
Takie stanowisko Sądu pierwszej instancji jest niemożliwe do zaakceptowania w świetle treści art. 141 § 4 p.p.s.a, który nakłada na sąd obowiązek wyjaśnienia podstaw prawnych rozstrzygnięcia. Tymczasem Sąd pierwszej instancji nie wyjaśnił na jakiej to podstawie prawnej oparty jest pogląd, że prawidłowo sporządzony protokół kontroli, który jest dowodem z dokumentu, utrwalającym opisany w nim stan faktyczny, może być "zweryfikowany i skorygowany" po upływie roku poprzez ustalenia zawarte w innym protokole kontroli, dokumentującym inną czynność. Taki brak uzasadnienia wyroku, powoduje, że wyrok nie poddaje się kontroli w kwestii mającej zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia.
Sąd pierwszej instancji nie ocenił także pod kątem prawnym zarzutów strony, co do nieprawidłowości przeprowadzenia kontroli [...] czerwca 2008 r. oraz działania jednostki kontrolującej i organu po tej kontroli, oraz nie ustosunkował się do zarzutów poczynienia przez organ błędnych ustaleń, poprzestając na ocenie materiału fotograficznego bardzo niewyraźnego i nieprecyzyjnie opisanego. Wskazane braki w wywodach Sądu stanowią dodatkowe uzasadnienie dla zarzutu naruszenia przez Sąd art. 141 § 4 p.p.s.a.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zarzuty kasacyjne dotyczące naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 80 k.p.a. są uzasadnione, zatem uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji.
W ponownie przeprowadzonym postępowaniu Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważy wszystkie zarzuty skargi. Badając ich zasadność oceni prawidłowość ustaleń organu w oparciu o cały materiał dowodowy, przy czym weźmie pod uwagę, że prawo nie przewiduje możliwości "zweryfikowania i skorygowania" ustaleń zawartych w protokole czynności organu, przez inny protokół innej czynności, innego organu, dokonanej w innym czasie, bowiem każdy protokół jest oddzielnym dowodem w sprawie. Jest natomiast możliwa i konieczna, w ramach oceny dowodów, ocena wszystkich protokołów kontroli i poczynienie prawidłowych ustaleń na podstawie wynikającego z nich materiału dowodowego. Oceniając zarzuty skargi co do prawidłowości ustaleń organu, Sąd weźmie pod uwagę, że protokół kontroli, aby mógł stanowić dowód w sprawie musi spełniać wymagania stawiane przez prawo, co do sposobu dokonania protokołowanej czynności. Sąd oceni prawidłowość ustaleń organu, co do stanu plantacji w 2007 r., mając na względzie sposób przeprowadzenia i udokumentowania kontroli z [...] czerwca 2008 r. oraz fakt, że protokół dokumentuje czynność przeprowadzoną przez dwie osoby, które działając pod nieobecność właściciela, skontrolowały plantację o powierzchni około 340 ha w ciągu 4 godzin. Oceniając sposób czynienia ustaleń przez organ, Sąd zważy, że sprawa dotyczy dopłat do plantacji wieloletniej tj. plantacji drzew orzecha włoskiego założonej w 2006 r. i kontynuowanej z powodzeniem także po spornym roku 2007 r., a dobry stan plantacji w sierpniu 2008 r. może mieć znaczenie dla oceny działań plantatora w 2007 r.
Pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny uznał za nieusprawiedliwione. W postępowaniu dotyczącym płatności bezpośrednich, w związku z treścią art. 3 ustawy o płatnościach i zawartymi tam, omówionymi wyżej, uregulowaniami szczególnymi art. art. 7, 9, 10, 77 § 1 i 81 k.p.a. nie stosuje się, zatem nie mogło dojść do ich naruszenia (por. np. wyrok NSA z 15 marca 2011 r. o sygn. akt II GSK 338/10, wyrok NSA z 24 lipca 2012 r. o sygn. akt II GSK 958/11).
Za całkowicie nieuzasadniony Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzut naruszenia art. 163 k.p.a. Sprawa niniejsza toczyła się w trybie wznowieniowym, a wydanie decyzji było poprzedzone wydaniem postanowienia z [...] października 2008 r. o wznowieniu postępowania. Zatem samo prowadzenie postępowania było uprawnione, która to ocena nie wpływa w żaden sposób na ocenę prawidłowości decyzji wydanych w następstwie wznowienia postępowania.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
O kosztach postępowania Sąd orzekł stosownie do art. 203 pkt 1 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło