II GSK 1938/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Bała (spr.) Sędzia NSA Zofia Borowicz Sędzia del. WSA Izabela Głowacka-Klimas Protokolant Patrycja Kozłowska po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2013 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. K. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 20 maja 2011 r. sygn. akt V SA/Wa 630/11 w sprawie ze skargi A. K. D. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie nieważności decyzji w sprawie przyznania pomocy finansowej do plantacji trwałych oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 20 maja 2011 r., sygn. akt V SA/Wa 630/11, oddalił skargę A. K. D. (dalej: skarżąca) na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie przyznania pomocy do plantacji trwałych. Referując stan faktyczny sprawy, Sąd I instancji podał, że decyzją z dnia [...] września 2009 r. Dyrektor Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego w O. przyznał A. D. pomoc do plantacji trwałych. Na podstawie otrzymanej z ARiMR informacji o nieprzyznaniu skarżącej płatności do upraw roślin energetycznych za rok 2009 oraz po ponownej weryfikacji przedłożonej przez wnioskodawcę dokumentacji, organ stwierdził, że skarżąca nie wystąpiła o przyznanie płatności do upraw roślin energetycznych do działki nr 161 za rok, w którym plantacja trwała została założona. W 2009 r. powyższa działka została zgłoszona jedynie w związku z ubieganiem się o przyznanie jednolitej płatności obszarowej (1 ha) oraz płatności uzupełniającej do powierzchni upraw podstawowych (3 ha). Prezes Agencji Rynku Rolnego decyzją z dnia [...] września 2010 r., nr [...] stwierdził nieważność decyzji Dyrektora Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego w O. z dnia [...] września 2009 r., o przyznaniu skarżącej pomocy do plantacji trwałych. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi po rozpoznaniu odwołania K. D., decyzją z dnia z dnia [...] stycznia 2011 r. znak: [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji podał, że zasady przyznawania pomocy do plantacji trwałych w kampanii 2009 r. zostały uregulowane w ustawie z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r. Nr 170, poz. 1051 ze zm.). Zgodnie z art. 29a ust. 2 pkt 3 tej ustawy jednym z warunków przyznania pomocy było objęcie danej plantacji wnioskiem o przyznanie płatności do upraw roślin energetycznych za rok, w którym plantacja została założona, lub za rok następujący po roku założenia plantacji. Ponadto zgodnie z art. 29a ust. 8 ustawy wniosek o przyznanie pomocy do plantacji trwałych składa się na piśmie, na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję Rynku Rolnego, w terminie 3 miesięcy od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności do upraw roślin energetycznych. W myśl art. 29a ust. 9 ustawy do wniosku o przyznanie pomocy do plantacji trwałych dołącza się kopię wniosku o przyznanie płatności do upraw roślin energetycznych, złożonego do kierownika biura powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Organ II instancji podkreślił, iż wniosek o przyznanie pomocy powinien zostać złożony do Dyrektora OT ARR w tym samym roku (nie później jednak niż w terminie 3 miesięcy od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności do upraw roślin energetycznych), w którym złożono w biurze powiatowym ARiMR wniosek o przyznanie płatności do upraw roślin energetycznych. Zgodnie z art. 29a ust. 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego warunki przyznania pomocy powinny zostać spełnione przez skarżącą najpóźniej w chwili złożenia wniosku o przyznanie pomocy do plantacji trwałych. Dyrektor OT ARR w O. w chwili wydawania decyzji o przyznaniu pomocy do plantacji trwałych posiadał informację, że A. D. nie złożyła wniosku o przyznanie płatności do upraw roślin energetycznych na rok 2009. W związku z tym decyzja Dyrektora OT ARR w O. z dnia [...] września 2009 r. przyznająca pomoc do plantacji trwałych skarżącej została wydana z naruszeniem art. 29a ust. 2 pkt 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Przyznanie pomocy, w przypadku gdy wnioskodawca nie spełnia choćby jednego z tych warunków, stanowi rażące naruszenie prawa, którego skutki nie są możliwe do zaakceptowania z punktu widzenia zasady praworządności. Podjęta w odwołaniu przez Anitę Dziób polemika z zaskarżoną decyzją nie wskazuje, aby skarżąca miała trudności w zrozumieniu przesłanek, którymi kierował się Prezes ARR, wydając zaskarżoną decyzję, dlatego też podnoszony zarzut naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 11 k.p.a. uznał za bezzasadny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, podzielając stanowisko organu. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji podał, że zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, rolnik składa wnioski w sprawach dotyczących płatności obszarowych, płatności cukrowej, płatności do pomiarów, pomocy do rzepaku i zgody, o której mowa w art. 28 ust. 1, na formularzach opracowanych i udostępnionych przez ARiMR. Szczegółowe wymagania, jakie powinny spełniać wnioski, zostały określone w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 marca 2008 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakie powinny spełniać wnioski w sprawach dotyczących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 44, poz. 269). Istotne jest zatem, że w części XII formularza wniosku wprost wskazano, że wypełniając część VIII wniosku (oświadczenia o sposobie wykorzystywania działek rolnych) w przypadku ubiegania się o przyznanie płatności do upraw roślin energetycznych, grupę upraw, do której rolnik ubiega się o przyznanie tej płatności, należy oznaczyć jako "RE". Wynika to z regulacji zawartej w art. 12 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 co do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w tym oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 co do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wspierania ustanowionego dla sektora wina (Dz. U. UE L 316 z 02.12.2009 r. str. 65, z późn. zm.), zgodnie z którą pojedynczy wniosek zawiera wszystkie informacje niezbędne do ustalenia kwalifikowalności do pomocy. Skarżąca w części VIII wniosku o przyznanie płatności na rok 2009 dla działki rolnej D2 w granicach działki ewidencyjnej nr 161 wskazała jedynie grupę upraw JPO (Jednolita Płatność Obszarowa). Z materiału graficznego, stanowiącego integralną część wniosku o przyznanie płatności, także nie wynikało, że na działce ewidencyjnej nr 161 została wskazana grupa upraw "RE". W toku postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, skarżąca nie kwestionowała ustaleń dotyczących spełnienia warunku z art. 29a ust. 2 pkt 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. W piśmie z dnia [...] sierpnia 2010 r. skierowanym do Prezesa ARR, jak i w odwołaniu wniesionym do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi jednoznacznie stwierdziła, że nie objęła plantacji wnioskiem o przyznanie płatności do upraw roślin energetycznych na rok 2009, gdyż mogła tego dokonać we wniosku o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego składanym w roku następnym, tj. w roku 2010. Sąd podzielił pogląd, że w art. 29a ust. 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego został określony katalog warunków, których jedynie łączne spełnienie daje podstawę do wydania decyzji o przyznaniu pomocy do plantacji trwałych. Przyznanie zaś pomocy, w przypadku gdy rolnik nie spełnia choćby jednego z tych warunków stanowi rażące naruszenie prawa. W ocenie Sądu uzasadnienie faktyczne, jak i prawne zaskarżonej decyzji zostało sporządzone prawidłowo w sposób umożliwiający jej kontrolę. Zawiera argumenty i przesłanki, którymi kierował się organ wydając decyzję i dlatego też zarzut naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 11 k.p.a. należy uznać za niezasadny. A. K. D. złożyła od tego wyroku skargę kasacyjną, zaskarżając go w całości i wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła: I. Naruszenie przepisów prawa materialnego: - art. 29a ust. 2 pkt 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r. Nr 170, poz. 1051 ze zm.) poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż w ramach oceny spełnienia przesłanki określonej w tym przepisie organy Agencji Rynku Rolnego są uprawnione do badania poprawności wypełnienia wniosku złożonego do innego organu tj. Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa; II. Naruszenie przepisów postępowania: - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ oraz art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) w zw. z art. 16, art. 156 § 1 pkt 2 oraz art. 158 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej k.p.a.) poprzez oddalenie skargi, w sytuacji gdy decyzje organów obydwu instancji zostały wydane pomimo braku zaistnienia przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji, co uzasadniało uwzględnienie skargi i uchylenie rozstrzygnięć organów obydwu instancji. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca przedstawiła argumentację na uzasadnienie powyższych zarzutów. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Istota zarzutów skargi kasacyjnej sprowadza się do tego, iż Sąd I instancji wadliwie ocenił, iż organy obydwu instancji miały podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego w O. z dnia [...] września 2009 r. o przyznaniu skarżącej pomocy do plantacji trwałych, gdyż w sprawie nie doszło do rażącego naruszenia prawa o jakim mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Odnosząc się do tego zarzutu należy w pierwszej kolejności stwierdzić, iż w okolicznościach niniejszej sprawy Sąd I instancji miał pełne podstawy do przyjęcia, iż skarżąca nie złożyła wniosku o przyznanie płatności do upraw roślin energetycznych, o jakim mowa w art. 29a ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r. Nr 170, poz. 1051 ze zm.). Składając wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich skarżąca nie złożyła oświadczenia w sprawie sposobu wykorzystania działki rolnej, wymaganego w przypadku ubiegania się o przyznanie płatności do upraw roślin energetycznych na podstawie § 3 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 marca 2008 r. w sprawie szczegółowych wymagań (...) (Dz. U. Nr 44, poz. 269 ze zm.). Nie można zaś podzielić poglądu, iż we wniosku "o przyznanie płatności bezpośrednich" mieścił się również "wniosek o płatność do upraw roślin energetycznych", mimo iż ta ostatnia płatność jest jedną z płatności kwalifikowanych w ramach tzw. płatności bezpośrednich, gdyż warunkiem przyznania płatności do upraw roślin energetycznych było wskazanie sposobu wykorzystania działki, a skarżąca tego nie uczyniła. Sąd I instancji trafnie przy tym powołał się na art. 12 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r., w którym jest mowa o tym, że pojedynczy wniosek powinien zawierać wszystkie informacje niezbędne do ustalenia kwalifikowalności do uzyskania pomocy. Za niezrozumiały należy przy tym uznać zarzut skargi kasacyjnej, iż w ramach oceny spełnienia przesłanki określonej w art. 29a ust. 2 pkt 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego organy Agencji Rynku Rolnego nie były uprawnione do badania poprawności wypełnienia wniosku złożonego do innego organu, tj. Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, skoro z treści tego przepisu jednoznacznie wynika, iż pomoc do plantacji trwałych uzależniona jest od tego, czy plantacja była objęta wnioskiem o przyznanie płatności do upraw roślin energetycznych. W końcu należy podzielić pogląd Sądu I instancji, iż wzruszenie ostatecznej decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. było zgodne z tym przepisem, gdyż mający w sprawie zastosowanie art. 29a ust. 2 pkt 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego miał jednoznaczną treść, nie wymagał wykładni prawa, a jego naruszenie wywołało określone skutki ekonomiczne. W demokratycznym państwie prawnym działania organów administracji publicznej winny być praworządne, a to oznacza, iż pomoc finansowa określona w przepisach prawa powinna być przyznawana tylko tym rolnikom, którzy spełniają ustawowe warunki do jej przyznania. Z przytoczonych powodów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w wyroku na mocy art. 184 p.p.s.a.