II GSK 203/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dorota Dąbek Sędzia NSA Zbigniew Czarnik (spr.) Sędzia del. WSA Krzysztof Sobieralski po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Syndyka Masy Upadłości [...] w upadłości likwidacyjnej w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 lipca 2022 r. sygn. akt V SA/Wa 4380/21 w sprawie ze skargi Syndyka Masy Upadłości [...] w upadłości likwidacyjnej w W. na decyzję Mazowieckiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Warszawie z dnia 9 lipca 2021 r. nr DE HPN/00971/2021 w przedmiocie choroby zawodowej 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Syndyka Masy Upadłości [...] w upadłości likwidacyjnej w W. na rzecz Mazowieckiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Warszawie 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA, sąd pierwszej instancji) wyrokiem z 12 lipca 2022 r. sygn. akt V SA/Wa 4380/21 oddalił skargę Syndyka Masy Upadłości [...] w upadłości likwidacyjnej w W. (dalej: syndyk, skarżący) na decyzję Mazowieckiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego (dalej: Mazowiecki Inspektor, organ odwoławczy) z 9 lipca 2021 r. nr DE HPN/00971/2021 w przedmiocie choroby zawodowej. Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy: Zaskarżoną decyzją Mazowiecki Inspektor utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Wołominie (dalej: organ pierwszej instancji) z 18 maja 2021 r. o stwierdzeniu u M.P. choroby zawodowej, tj. zewnątrzpochodnego alergicznego zapalenia pęcherzyków płucnych – postać przewlekła, wymienionej w pozycji 7.2 wykazu chorób zawodowych będącego załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 1367 ze zm.; dalej: rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych). W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że M.P. (dalej: zainteresowany) od 1996 r. był zatrudniony u skarżącego na stanowisku zastępcy kierownika ochrony. Dodatkowo w okresie od 1 sierpnia 2018 r. do 30 września 2019 r. w ramach umów zlecenia wykonywał prace porządkowe, do których należało sprzątanie przynajmniej jeden raz w tygodniu terenu wokół budynków pracodawcy, w tym m.in. usuwanie ptasich odchodów. W orzeczeniu lekarskim nr 37/2021 z 20 kwietnia 2021 r., wydanym przez jednostkę orzeczniczą I stopnia, tj. Mazowiecki Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w Płocku Oddział w Warszawie, wskazano że zainteresowany w trakcie wykonywania czynności zawodowych był narażony na pyły organiczne – odchody gołębi, wobec czego wystąpił czynnik sprawczy i na tej podstawie ustalono z wysokim prawdopodobieństwem zawodową etiologię schorzenia. Organ odwoławczy podkreślił, że dla stwierdzenia choroby zawodowej decydujące jest jej rozpoznanie w orzeczeniu lekarskim; którym organ jest związany. Organ nie zgodził się z zarzutami odnośnie do zupełności, jak i oceny materiału dowodowego, w szczególności co do ustalenia zakresu prac zleconych, okresu ekspozycji na czynnik szkodliwy, czy możliwości nabycia schorzenia poza pracą zawodową. WSA w Warszawie oddalił skargę syndyka na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: p.p.s.a.) stwierdzając, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Sąd pierwszej instancji wskazał, że – wbrew zarzutom skargi – nie doszło do naruszenia powołanych w niej przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 775, dalej: k.p.a.), bowiem organy inspekcji sanitarnej wyczerpująco zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy, zasadnie przyjmując, że istnieje wysokie prawdopodobieństwo, że rozpoznana u uczestnika przewlekła choroba, tj. zewnątrzpochodne alergiczne zapalenie pęcherzyków płucnych – postać przewlekła wywołana została sposobem wykonywania pracy, co zostało wykazane i ocenione zgodnie z § 4–8 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. WSA zgodził się ze stanowiskiem Mazowieckiego Inspektora, że organ inspekcji sanitarnej nie jest właściwy do orzekania w przedmiocie rozpoznania, czy braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, bowiem orzeczenia lekarskie w przedmiocie rozpoznania choroby zawodowej są wiążące dla organów inspekcji sanitarnej, co wyjaśniono w spornej decyzji. W ocenie WSA oparcie się na ostatecznym orzeczeniu lekarskim o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej nie może zostać uznane za naruszenie procedury; w szczególności nie może być uznane za wadliwe stwierdzenie choroby zawodowej, skoro zgromadzona dokumentacja, w tym wspomniane orzeczenie, jednoznacznie tę chorobę potwierdza i zostało ocenione przez organy jako spójne i należycie uzasadnione. W tej sytuacji zdaniem sądu pierwszej instancji nie doszło również do naruszenia art. 235(1) ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 1320 ze zm.; dalej: k.p.) poprzez jego błędne zastosowanie. W skardze kasacyjnej syndyk zaskarżył powyższy wyrok wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Skarżący kasacyjnie zrzekł się rozprawy. Zaskarżonemu orzeczeniu, na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., zarzucił naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 k.p.a. poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że organ podjął wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy; art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że przeprowadzone przez organ w sprawie postępowanie dowodowe ma charakter wyczerpujący i pozwala na poczynienie ustaleń faktycznych uzasadniających wydanie zaskarżonej decyzji, a także art. § 6 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych polegające na niedostrzeżeniu przez WSA w Warszawie, że skarżący jako pracodawca nie otrzymał orzeczenia o rozpoznaniu choroby zawodowej i dopiero po otrzymaniu decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej mógł wnosić o uzupełnienie materiału dowodowego. W uzasadnieniu skarżący kasacyjnie przedstawił argumenty mające świadczyć o trafności zarzutów postawionych w petitum skargi kasacyjnej. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Mazowiecki Inspektor wniósł o jej oddalenie w całości, zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy zauważyć, że zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA lub sąd drugiej instancji) rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Wnoszący skargę kasacyjną złożył oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy, zaś Mazowiecki Inspektor, w terminie czternastu dni od doręczenia mu odpisu skargi kasacyjnej, nie zażądał przeprowadzenia rozprawy. Wobec tego NSA rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę przyczyny nieważności postępowania sądowoadministracyjnego wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, zatem spełnione zostały warunki do merytorycznego załatwienia sprawy. Zgodnie z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego, które może polegać na błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu albo na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna syndyka oparta została na podstawie z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. W ramach zarzutu kasacyjnego strona wnosząca skargę podniosła naruszenie art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., twierdząc, że w postępowaniu administracyjnym organy nie zebrały wyczerpującego materiału dowodowego, a to prowadziło do wadliwego ustalenia stanu faktycznego sprawy. Strona wskazała także, że nie otrzymała orzeczenia o rozpoznaniu choroby zawodowej u swojego pracownika, tym samym nie mogła podjąć działań procesowych zmierzających do pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w stosownym czasie, a o chorobie zawodowej dowiedziała się dopiero z decyzji stwierdzającej jej istnienie. Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego nie mogła prowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku. Niezasadność rozpoznawanej skargi kasacyjnej ma swoje źródło w jej formalnej wadliwości. Sąd drugiej instancji zwraca uwagę i podkreśla, że skarga kasacyjna w postępowaniu sądowoadministracyjnym to sformalizowany środek prawny. Wymogi formalne skargi kasacyjnej mają różny ciężar ze względu na jej skuteczność. Pośród nich są takie, które mogą być usunięte w oznaczonym czasie. Są też takie, które pomimo ich istnienia dają podstawę do oceny wyroku, na co wskazuje uchwała pełnego składu NSA z 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09 (ONSAiWSA nr 1, 2010 poz. 1) oraz są takie, których usunięcie po terminie do złożenia skargi kasacyjnej jest niemożliwe. Artykuł 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stanowi, że skarga kasacyjna ma zawierać zarzuty oraz ich uzasadnienie. Wymóg ten jest niekonwalidowalny, a dla oceny skargi kasacyjnej ma podstawowe znaczenie. Wynika to z tego, że zarzuty kasacyjne i ich uzasadnienie wyznaczają granice sprawy kasacyjnej, kierunki weryfikacji wyroku i zakres w jakim może on podlegać ocenie w postępowaniu kasacyjnym. W przypadku zarzutów procesowych uzasadnienie zarzutów jest tym bardziej istotne, bowiem skutecznym zarzutem procesowym może być tylko taki, który wskazuje wpływ i to istotny naruszenia na wynik sprawy. Zatem nie każde naruszenie procedury może być podstawą skutecznego zarzutu kasacyjnego. W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna wskazuje naruszone przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji. Zwrócić należy uwagę, że przepisy takie mogą być naruszone w postępowaniu sądowym tylko w sposób pośredni. Jednak by to naruszenie wykazać należy określić przepisy naruszone przez sąd pierwszej instancji (art. 151 lub art. 145 § 1-3 p.p.s.a.). Dopiero połączenie tych norm z przepisami stosowanymi przez organ może być podstawą poprawnie zbudowanego zarzutu. Jednak w rozpoznawanej sprawie nie to uchybienie procesowe ma istotne znaczenie dla oceny skuteczności skargi. Warunkiem bezwzględnym dla uznania prawidłowości skargi kasacyjnej jest uzasadnienie zarzutów. Uzasadnienie takie ma wyjaśniać na czym polega naruszenie konkretnego przepisu, jak ten przepis powinien być stosowany oraz jaki był wpływ naruszenia na rozstrzygnięcie. Braki w tym zakresie, co ma miejsce w rozpoznawanej skardze kasacyjnej, nie dają podstaw do oceny zaskarżonego wyroku. Na marginesie tych rozważań NSA stwierdza, że analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że organy i sąd pierwszej instancji poprawnie stosowały w sprawie przepisy postępowania. Mając na uwadze powyższe oraz treść art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt 1 sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1935 ze zm.). Zasądzona kwota 360 zł stanowi zwrot kosztów dla pełnomocnika organu, który nie występował przed sądem pierwszej instancji z tytułu sporządzenia i wniesienia w terminie przewidzianym w art. 179 p.p.s.a. odpowiedzi na skargę kasacyjną (pkt 2 sentencji).