II GSK 2077/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Ludmiła Jajkiewicz Sędziowie NSA Małgorzata Korycińska (spr.) Maria Myślińska Protokolant Dorota Gaj-Mizerska po rozpoznaniu w dniu 16 lipca 2014 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej "F" M. S., J. S., M. K. Spółka jawna w R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 6 września 2012 r. sygn. akt VIII SA/Wa 285/12 w sprawie ze skargi "F" M. S., J. S., M. K. Spółka jawna w R. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] października 2011 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa z rejestracji wzoru przemysłowego oddala skargę kasacyjną. I Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę "F." H. S., B. S., D. K. spółka jawna z siedzibą w R. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] października 2011 r. w przedmiocie unieważnienia prawa z rejestracji wzoru przemysłowego. Stan sprawy przyjęty przez Sąd I instancji przedstawiał się następująco: M. B. złożył sprzeciw wobec prawomocnej decyzji Urzędu Patentowego RP z dnia [...] marca 2007 r. o udzieleniu prawa z rejestracji wzoru przemysłowego: "Kratka kominkowa wentylacyjna typ zwykła prostokątna" nr [...] na rzecz "F." H. S., D. K., B. S. Spółka Jawna z siedzibą w R. z pierwszeństwem od dnia [...] czerwca 2006 r. Sprzeciw oparto na art. 102, art. 103, art. 104, art. 106 oraz art. 117 ust. 2 ustawy z 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r., Nr 119, poz. 1117 ze zm.; dalej: p.w.p.), a uzasadniając jego podstawy prawne podniesiono, że w dacie zgłoszenia sporny wzór znany był powszechnie z publikacji wzorów przemysłowych wnoszącego sprzeciw, był obecny na rynku jako wyrób wnoszącego sprzeciw i innych producentów, a także był znany z reklam. Dla wykazania tych okoliczności wnoszący sprzeciw przedłożył m.in. świadectwo rejestracji nr [...] wzoru przemysłowego: "Kratka kominkowa wentylacyjna" z [...] grudnia 2004 r. oraz świadectwo rejestracji nr [...] wzoru przemysłowego "Kratka kominkowa wentylacyjna" z [...] lutego 2005 r., szereg faktur VAT z lat 2002-2003, jak i kopie stron tytułowych czasopisma "Świat kominków" (z lat 2003-2006) wraz z kopią stron z reklamą kratek kominkowych wnoszącego sprzeciw jak i innych producentów. Decyzją z [...] października 2011 r. Urząd Patentowy RP na podstawie art. 246 ust. 1 p.w.p. oraz art. 102 p.w.p. i art. 103 p.w.p. unieważnił prawa z rejestracji wzoru przemysłowego. W jej uzasadnieniu organ wywodził, że zgodnie z dokumentacją rejestrową przedmiotowego wzoru kratka kominkowa wentylacyjna w obu odmianach, składa się z panelu przedniego złożonego z siatki osadzonej w profilu frontowym (płycie czołowej o powierzchni gładkiej). Siatka ochronna (również w obydwu odmianach) jest krępowana. Profil frontowy zamocowany jest do ramki wewnętrznej i mocowany do obudowy kominka za pośrednictwem ramki montażowej, która ma kształt prostokąta z odpowiednio ukształtowanym kołnierzem i kanałami zatrzaskowymi. W odmianie drugiej sporna kratka kominkowa posiada żaluzję zamykającą o odpowiednio ukształtowanych listwach. Do zmiany kąta wychylenia listew żaluzji służy pokrętło sześciokątne wraz ze sztywnym elementem sterującym. Dodatkowym elementem ułatwiającym eksploatację kratki jest hamulec żaluzji. Dokonując analizy świadectw rejestracji nr [...] "Kratka kominkowa wentylacyjna" z [...] grudnia 2004 r. oraz [...]: "Kratka kominkowa wentylacyjna" z [...] lutego 2005 r. przedłożonych przez wnoszącego sprzeciw, organ stwierdził, że ujawniają one kratkę kominkową o wszystkich istotnych cechach spornej kratki, przy czym, pierwsze ze świadectw ujawnia te same istotne cechy spornej kratki w jej pierwszej odmianie, natomiast świadectwo rejestracji [...] w jej drugiej odmianie. Jednocześnie Urząd Patentowy wskazał, iż pozostałe materiały dowodowe przedłożone w postępowaniu (kopie reklam i publikacji) miały jedynie pomocniczy charakter przy ocenie zdolności rejestrowej spornego wzoru przemysłowego. W cenie organu ukazują one kratki kominkowe o cechach zbieżnych z cechami pierwszej odmiany spornego wzoru. Natomiast przedłożone faktury VAT nie mogą świadczyć o braku zdolności rejestrowej spornego wzoru, gdyż nie ujawniają postaci wyrobów, których dotyczą, przy czym, do ustalenia tych postaci nie wystarczą oświadczenia wnoszącego sprzeciw, że elementy znajdujące się na fakturach są zgodne ze wzorem [...] i [...], w stosunku do których legitymuje się prawem z rejestracji. Konkludując, Urząd Patentowy podniósł, iż brak nowości spornego wzoru jest samodzielną i wystarczającą przesłanką do unieważnienia spornego prawa z rejestracji wzoru przemysłowego, dlatego też organ nie analizował pozostałych zarzutów dotyczących braku zdolności rejestrowej spornego wzoru, tj. zarzutów naruszenia art. 104, art. 106 i art. 117 ust. 2 p.w.p., tym bardziej, że zarzuty te oparte były na tym samym materiale dowodowym. Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodziła się skarżąca i podniosła, że sporny wzór jest wytworem złożonym, którego cechy pozwalają na wielokrotny montaż, demontaż i zastępowanie elementów wzoru, na przykład wymianę płyty czołowej lub siatki w zależności od upodobań estetycznych użytkownika (art. 102 ust. 3 pkt 1 p.w.p.). Oddalając skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny podzielił ocenę Urzędu Patentowego co do istoty rozstrzygnięcia i stwierdził, że zarzuty wobec zaskarżonej decyzji są nietrafne. Stosownie do definicji z art. 102 ust. 1 p.w.p. wzorem przemysłowym jest nowa i posiadająca indywidualny charakter postać wytworu lub jego części, nadana mu w szczególności przez cechy linii, konturów, kształtów, kolorystykę, strukturę lub materiał wytworu oraz przez jego ornamentację. Istotą wzoru przemysłowego jest postać zewnętrzna produktu lub te jego części czy cechy, które są postrzegane wzrokowo, a nadto wytwór może być uznany za wzór przemysłowy, jeżeli jest wytworem nowym i posiada indywidualny charakter. Zgodnie natomiast z art. 107 ust. 1 pkt 1 p.w.p. wzór przemysłowy nie obejmuje cech wytworu, które są uwarunkowane wyłącznie ich funkcjami technicznymi. Wobec takiej regulacji prawnej Sąd I instancji zgodził się z twierdzeniami Urzędu Patentowego, że sporny wzór przemysłowy skarżącej (kratka kominkowa wentylacyjna typ zwykła prostokątna w obu jej odmianach) jest podobna do przeciwstawionych wzorów przemysłowych M. B.. Wskazał ponadto, że argumenty dotyczące cech wytworu złożonego spornych kratek, nie mogą być skuteczne, gdyż przede wszystkim, czynności wymiany płyty lub siatki należy zaliczyć do czynności obsługi lub naprawy kratki kominkowej, a więc do czynności nieobjętych ustawową definicją zwykłego użytkowania w rozumieniu art. 103 ust. 3 pkt 2 p.w.p. Sąd stwierdził również, że niezależnie od tego, czy sporną ramkę uznać za wytwór złożony (jak argumentuje skarżąca), czy też za część wytworu złożonego, ocena nowości powinna dotyczyć wyłącznie cech widocznych podczas zwykłego użytkowania, które w przypadku spornej kratki, oznacza użytkowanie w postaci zamontowanej w kominku, co skutkuje uznaniem podobieństwa z wcześniej ujawnionymi i chronionymi wzorami przemysłowymi wnoszącego sprzeciw. W podstawie prawnej wyroku Sąd I instancji powołał art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270; dalej: p.p.s.a.). II "F." M. S., J. S., M. K. Spółka jawna zaskarżyła wyrok Sądu I instancji w całości zarzucając mu naruszenie: 1. art. 145 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 102, art. 104, art. 107, art. 110 p.w.p. poprzez jego niezastosowanie i oddalenie skargi pomimo, że istniały podstawy do stwierdzenia nieważności prawa z rejestracji wzoru przemysłowego [...]; 2. art. 174 p.p.s.a w związku z art. 7, 8, 77 oraz 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.; dalej: k.p.a.) poprzez niepodjęcie czynności zmierzających do należytego wyjaśnienia stanu faktycznego, spowodowane tym stanem podważenie zaufania obywateli do działań organów państwa, oparcie wyroku na materiale dowodowym wyselekcjonowanym przez organ, bez rzeczowej analizy wszelkich dowodów, także odrzuconych w toku postępowania przed organem skutkujące naruszeniem zapisów prawa, a także brak wyczerpującego merytorycznego uzasadnienia wydanego wyroku; 3. art. 151 p.p.s.a poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy sąd winien był zastosować art. 145 § 1 p.p.s.a; 4. art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie wszelkich naruszeń prawa, a także wszystkich przepisów, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze. Podnosząc te zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej stwierdzono, że Wojewódzki Sąd Administracyjny pominął całkowicie kwestię odmienności spornego wzoru [...] oraz przeciwstawianego wzoru [...]. Wskazano ponadto, że Sąd powinien był rozpatrzyć prawidłowość wykładni "zapisów" prawa własności przemysłowej w odniesieniu do materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy, bez ograniczania się do treści decyzji. Nawet, jeśliby uznać, iż skarżąca dostatecznie nie podkreśliła tych okoliczności w skardze, to Wojewódzki Sąd Administracyjny zobligowany był do ich rozstrzygnięcia. Nadto skarżąca zarzuciła nadmierną lakoniczność uzasadnienia oraz bezkrytyczne przyjęcie – bez dodatkowej argumentacji – ocen i poglądów Urzędu Patentowego. Skarżąca podniosła ponadto, że pomiędzy stronami postępowania spornego toczy się równolegle postępowanie dotyczące unieważnienia wzoru [...] i przesłanki orzeczeń wydanych w obu postępowaniach, mimo identycznych stanów prawnych i faktycznych, są całkowicie odmienne, co budzi uzasadnione wątpliwości skarżącej, co do dokładności i rzetelności oceny materiału dowodowego oraz okoliczności sprawy. III Uczestnik postępowania M. B. w piśmie procesowym z [...] marca 2014 r. wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej. IV Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionej podstawie. Przed odniesieniem się do jej zarzutów przypomnieć należy, że skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem zaskarżenia, którego elementy konstrukcyjne i treściowe wyznaczają granice jej rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny. Zgodnie bowiem z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która w tej sprawie nie występuje. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez podstawy i wnioski. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Stosownie do art. 176 p.p.s.a. podstawy kasacyjne powinny być uzasadnione. Oznacza to, że autor skargi kasacyjnej nie może ograniczyć się tylko do wskazania przepisu prawa, który w jego ocenie został naruszony, ma bowiem obowiązek uzasadnić, w czym upatruje uchybienia temu przepisowi. Uzasadnienie skargi kasacyjnej powinno być skonstruowane w taki sposób, aby można było powiązać je z konkretnymi przepisami prawa, uznanymi przez autora skargi kasacyjnej za naruszone. Winno ono też być na tyle precyzyjne, aby pozwalało na sformułowanie zwrotu stosunkowego o zgodności, bądź niezgodności zaskarżonego wyroku z prawem. Zasada związania granicami skargi kasacyjnej determinuje zakres kontroli instancyjnej, jaką Naczelny Sąd Administracyjny powinien podjąć w celu stwierdzenia ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega więc na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz na kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia w zakresie wskazanym w zarzutach przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach powołanych podstaw kasacyjnych. Przenosząc te uwagi na rozpoznawaną skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że poza zakresem merytorycznej kontroli pozostają te jej zarzuty, które w ogóle nie zostały uzasadnione. Uwaga ta obejmuje większość zarzutów postawionych w rozpoznawanej skardze kasacyjnej, a mianowicie zarzut naruszenia art. 145 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 102, art. 104, art. 107 i art. 110 p.w.p., zarzut naruszenia art. 174 p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 8, art. 77 oraz art. 107 k.p.a. , zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. poprzez jego zastosowanie i art. 145 § 1 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowania oraz zarzut naruszenia art. 135 p.p.s.a. Z powołanego już art. 176 p.p.s.a. wynika obowiązek nie tylko przytoczenia podstaw kasacyjnych, ale też ich uzasadnienia. Uzasadnienie skargi kasacyjnej powinno zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych. Na autorze skargi kasacyjnej ciąży zatem obowiązek konkretnego wskazania, które przepisy prawa materialnego zostały przez sąd naruszone zaskarżanym orzeczeniem, na czym polegała ich błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być prawidłowa wykładnia i właściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.). Natomiast przy naruszeniu prawa procesowego należy wskazać przepisy tego prawa, które zostały naruszone przez sąd i wpływ ich naruszenia na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny związany granicami skargi kasacyjnej, nie jest bowiem uprawniony do uzupełniania, czy innego korygowania wadliwie postawionych zarzutów kasacyjnych. Nie może też samodzielnie ustalać podstaw, kierunków, jak i zakresu zaskarżenia. Z przedstawionych powodów wyżej określone zarzuty jako nie poddające się kontroli merytorycznej, uznać należało za nieusprawiedliwione. Jedynie w odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. oraz do postawionego w uzasadnieniu skargi kasacyjnej zarzutu naruszenia art. 102 ust. 3 pkt 1 p.w.p. wskazano motywy, które legły u podstaw oceny dokonanej przez autora skargi kasacyjnej, że Sąd I instancji przepisom tym uchybił. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zarzuty te są nieusprawiedliwione. Przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. może być usprawiedliwiony w omówionym poniżej zakresie tylko wówczas, gdyby w postępowaniu administracyjnym popełniono uchybienia na tyle istotne, a przy tym oczywiste, że sąd powinien je dostrzec i uwzględnić, bez względu na treść zarzutów sformułowanych w skardze wniesionej do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Natomiast powołany przepis z oczywistych względów nie może stanowić skutecznej podstawy do kwestionowania stanu faktycznego ustalonego przez organ, a przyjętego przez Sąd I instancji, jak i zarzutu naruszenia "ustawowego obowiązku analizy całości materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie". Tymczasem strona skarżąca naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a. upatruje w tym, że Sąd I instancji pominął "całkowicie kwestie odmienności wzoru [...] oraz przeciwstawnego wzoru [...]" , a był zobowiązany mocą powołanego przepisu dokonać takiej oceny "nawet, jeśli uznać, iż skarżąca dostatecznie nie podkreśliła tych okoliczności w skardze...". W istocie zatem, w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. strona skarżąca usiłuje zwalczyć ustalenia organu zaaprobowane przez Sąd I instancji dotyczące przesłanki identyczności wzorów - spornego i przeciwstawnego, a temu skutecznie służyć nie może ten przepis. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej, o czym już była mowa, zarzucono nadto Sądowi I instancji błędną wykładnię art. 102 ust. 3 pkt 1 p.w.p. W myśl tego przepisu za wytwór uważa się także przedmiot składający się z wielu wymienialnych części składowych umożliwiających jego rozłożenie i ponowne złożenie (wytwór złożony). Zestawiając treść powołanego przepisu z pisemnymi motywami zaskarżonego wyroku wskazać należy, że jedyny wywód Sądu, który związany jest z kwestią uregulowaną w art. 102 ust. 3 pkt 1 p.w.p. to stwierdzenie, że "niezależnie od tego czy uznamy sporną ramkę za wytwór złożony (jak argumentuje strona skarżąca), czy też za część wytworu złożonego – ocena nowości powinna dotyczyć cech widocznych podczas zwykłego użytkowania, które w przypadku spornej ramki oznacza użytkowanie w postaci zamontowanej w kominku". Z tego fragmentu uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie sposób wywieść, że Sąd I instancji dokonał wykładni art. 102 ust. 3 pkt 1 p.w.p., i w dodatku błędnej, tym bardziej, że autor skargi kasacyjnej nie wskazał, na czym polegał błąd w rozumieniu treści normy prawnej zawartej w tym przepisie, i jaka powinna być prawidłowa wykładnia. Dodać także należy, że stwierdzając nader lakonicznie, że "zarówno organ, jak też Wojewódzki Sąd Administracyjny mylnie przyjął wykładnię art. 102 ust. 3 pkt 1, uznając, iż przedmiot według wzoru złożonego nie stanowi wytworu złożonego" skarżąca zdaje się zmierzać do podważenia prawidłowości subsumcji, a nie wykładni powołanej normy prawnej. Naczelny Sąd Administracyjny dostrzega to, że w uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono kwestię przyjęcia przez Sąd I instancji podobieństwa wzorów przemysłowych, w sytuacji, gdy przepisy p.w.p. przy przesłance nowości stanowią o identyczności wzorów. Jednakże zauważa, że argumenty te nie zostały powiązane z odpowiednią normą prawną definiującą wprost przesłankę nowości, a to sprawia, że kwestia ta pozostaje poza granicami skargi kasacyjnej. Z przedstawionych powodów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.