II GSK 2286/22
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2026-03-17
Skład orzekający: Joanna Sieńczyło-Chlabicz, Gabriela Jyż, Grzegorz Dudar
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy pozostawienie fundamentu po demontażu nośnika reklamowego w pasie drogowym po upływie terminu zezwolenia, w sytuacji braku jednoznacznej informacji od organu o procedurze dostosowania do uchwały krajobrazowej, może uzasadniać odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że samo zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia, nawet jeśli wynika z braku jasnych wytycznych organu, nie wyłącza odpowiedzialności administracyjnej. Kara pieniężna za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia ma charakter zobiektywizowany i nie zależy od winy czy szkody. Ponadto, kilkumiesięczne utrzymywanie obiektu w pasie drogowym, nawet fundamentu, nie może być uznane za naruszenie o znikomym charakterze, uzasadniające odstąpienie od kary na podstawie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., zwłaszcza gdy zaprzestanie naruszenia nastąpiło dopiero po interwencji organu.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nałożenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego po upływie terminu zezwolenia na umieszczenie nośnika reklamowego. Po demontażu reklamy, w pasie drogowym pozostał fundament o powierzchni 0,98 m², który znajdował się tam od 16 czerwca do 27 sierpnia 2020 r. bez nowego zezwolenia. Skarżący argumentował, że opóźnienie w usunięciu fundamentu wynikało z braku jasnych wytycznych organu dotyczących dostosowania reklam do uchwały krajobrazowej, co wprowadziło go w błąd. Organy administracji oraz WSA uznały, że zajęcie pasa drogowego było bezprawne i nie stanowiło naruszenia o znikomym charakterze, uzasadniając nałożenie kary.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz (spr.) Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia del. WSA Grzegorz Dudar Protokolant asystent sędziego Małgorzata Krawiec po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2026 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A.B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 22 września 2022 r. sygn. akt III SA/Gd 13/22 w sprawie ze skargi A.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 10 listopada 2021 r. nr SKO Gd/1701/21 w przedmiocie kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 22 września 2022 r., sygn. akt III SA/Gd 13/22, oddalił skargę A.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 10 listopada 2021 r. nr SKO Gd/1701/21 w przedmiocie kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym.
I
Decyzją z dnia 28 lutego 2020 r. Prezydent Miasta Gdańska, będący zarządcą dróg publicznych w Gdańsku, zezwolił A.B. (dalej: skarżący strona) na zajęcie pasa drogowego Al. G. w G. w celu umieszczenia 11 nośników reklamowych - 21 sztuk oświetlonych tablic reklamowych o łącznej powierzchni 252,00 m², w terminie od dnia 1 marca do dnia 31 marca 2020 r.
Podczas wizji lokalnej przeprowadzonej w dniu 15 czerwca 2020 r. stwierdzono, że trwają prace zmierzające do demontażu nośnika reklamowego umieszczonego w pasie drogowym Al. G. w G., na wysokości nr [...], na działce drogowej nr [...] obręb [...]. Ponowna kontrola, przeprowadzona w dniu 27 sierpnia 2020 r. wykazała, że w dotychczasowym miejscu usytuowania nośnika reklamowego znajduje się obiekt budowlany w postaci fundamentu, pozostałego po częściowym demontażu reklamy. W trakcie kontroli ustalono, że powierzchnia przedmiotowego obiektu budowlanego wynosi 0,98 m². Z kontroli sporządzono protokół, nadto w czasie kontroli wykonano dokumentację fotograficzną. W dniu 22 września 2020 r. odbyła się kolejna wizja lokalna, w trakcie której potwierdzono, że obiekt będący przedmiotem postępowania nie znajduje się już w pasie drogowym.
Skarżący w toku postępowania wskazywał na jego bezprzedmiotowość i wnosił o jego umorzenie, wskazując, że wyłączną winę za nieposiadanie przez stronę zezwolenia na zajęcie pasa drogowego ponosi Gdański Zarząd Dróg i Zieleni. Według skarżącego, nie otrzymał on od organu informacji o sposobie organizacji sytuowania tablic i urządzeń reklamowych w związku z wejściem w życie uchwały krajobrazowej, o której była mowa w piśmie organu z dnia 8 stycznia 2020 r.
Decyzją z dnia 3 lutego 2021 r. Prezydent Miasta Gdańska – działając n.in. na podstawie art. 40 ust. 12 pkt 1 i ust. 13 w zw. z art. 40 ust. 2 pkt 3, ust. 3 i ust. 4, art. 40a i art. 40d ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2020 r. poz. 470; dalej: u.d.p., ustawa o d/rogach publicznych) – nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 657 zł za zajęcie w dniach od 16 czerwca do 27 sierpnia 2020 r. pasa drogowego drogi wojewódzkiej Al. G. w Gdańsku na wysokości nr [...], na działce drogowej nr [...] obręb [...], poprzez umieszczenie obiektu budowlanego w postaci fundamentu znajdującego się pod powierzchnią gruntu o łącznej powierzchni 0,98 m², tj. o przyjętej powierzchni 1,00 m².
Decyzją z dnia 10 listopada 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku (dalej: SKO, organ odwoławczy) utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że skarżący legitymował się zezwoleniem na zajęcie pasa drogowego, zgodnie z którym nośnik reklamowy mógł pozostawać w pasie drogowym do dnia 31 marca 2020 r. Fundament po nośniku znajdował się w obrębie pasa drogowego w okresie od dnia 16 czerwca do dnia 27 sierpnia 2020 r., przy czym zezwolenie na zajęcie pasa drogowego przez ten obiekt w podanym wyżej okresie czasu nie zostało udzielone. Doszło zatem do naruszenia zakazu przewidzianego w art. 39 ust. 1 i 40 ust. 1 u.d.p. Uzasadniało to naliczenie kary za okres zajęcia pasa drogowego bez zezwolenia, w sprawie ziściła się bowiem przesłanka naliczenia kary za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia, o jakiej jest mowa w art. 40 ust. 12 u.d.p.
Odnosząc się do podniesionych w odwołaniu argumentów dotyczących istotnego znaczenia korespondencji pomiędzy skarżącym a organem I instancji, SKO stwierdziło, że nie są one uzasadnione. Organ odwoławczy wskazał, że uzgodnienia w przedmiocie dostosowania nośników reklamowych do uchwały krajobrazowej albo też wydzierżawienia fragmentu pasa drogowego w celu ustawienia w jego obrębie nośnika reklamowego są kwestią odrębną od zagadnienia posiadania zezwolenia na zajmowanie pasa drogowego. Zgodnie z obowiązującymi przepisami, skarżący, jako właściciel obiektu umieszczonego w pasie drogowym, powinien był uzyskać zezwolenie na pozostawanie tego obiektu w pasie drogowym po upływie poprzednio obowiązującego zezwolenia. Wstrzymanie uzgodnień co do dostosowania nośników do uchwały krajobrazowej nie uprawniło strony do zajmowania pasa drogowego po dniu 31 marca 2020 r. W zezwoleniu na zajęcie pasa drogowego pouczono stronę, że po upływie terminu zezwolenia, pas drogowy należy przywrócić do stanu poprzedniego, pod rygorem naliczenia kary za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia. W sprawie nie może być zatem mowy o delikcie administracyjnym popełnionym przez stronę na skutek działań organu administracji publicznej.
Organ odwoławczy uznał, że w sprawie nie zaistniały przesłanki odstąpienia od nałożenia kary, z uwagi na znikomy charakter naruszenia i zaprzestanie naruszania prawa. Jak wyjaśnił, nośnik reklamowy wraz fundamentem powinien być usunięty z pasa drogowego do dnia 31 marca 2020 r., albo strona powinna uzyskać nowe zezwolenie. Tymczasem fundament po nośniku znajdował się w obrębie pasa drogowego jeszcze 5 miesięcy później. SKO, biorąc pod uwagę cel, w jakim ustanowiono zakaz umieszczania obiektów w pasie drogowym bez zezwolenia oraz pozostawanie obiektu budowlanego w obrębie pasa drogowego bez zezwolenia przez ww. okres, wskazało, że naruszenie prawa nie może być uznane za naruszenie prawa o znikomym charakterze. Organ odwoławczy podkreślił, że o znikomym charakterze naruszenia polegającego na zajęciu pasa drogowego bez zezwolenia może być mowa wówczas, gdy obiekt umieszczony w pasie drogowym jest obiektem łatwym do usunięcia, bez konieczności podejmowania większych prac, a ponadto naruszenie było krótkotrwałe, przykładowo obiekt znajdował się pasie drogowym bez zezwolenia przez kilka dni.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalając - na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) skargę strony - uznał, że zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza prawa materialnego, ani przepisów postępowania w sposób mający lub mogący mieć istotny wpływ na wynik postępowania.
W pierwszej kolejności WSA wskazał, że skarżący w toku postępowania administracyjnego i w skardze do sądu nie kwestionował okoliczności faktycznych dotyczących sposobu i okresu zajęcia pasa drogowego. W istocie, podnoszone w skardze zarzuty dotyczące ustaleń faktycznych sprowadzały się do nieuwzględnienia przez organ przyczyn zajęcia pasa drogowego, przez pozostawienie w tym pasie fundamentu reklamy. Skarżący argumentował, że organ winien uwzględnić, że zajęcie pasa drogowego przez pozostawienie fundamentu było związane ze stanowiskiem GDDiZ, dotyczącym wejścia w życie uchwały krajobrazowej i pismem tego organu z dnia 8 stycznia 2020 r. Skarżący wskazywał, że uwzględnienie tych okoliczności winno prowadzić do wniosku, że w sprawie nie doszło do deliktu administracyjnego bądź alternatywnie, że w sprawie istnieją podstawy do odstąpienia od nałożenia na niego kary pieniężnej.
Następnie WSA wyjaśnił, że odpowiedzialność administracyjna za zajęcie pasa drogowego została przewidziana w celu ochrony zarówno bezpieczeństwa osób i pojazdów poruszających się po drodze jak i osób i pojazdów, które mogą znaleźć się w pasie drogowym nie stanowiącym jezdni. Organ, nakładając karę, nie może uwzględniać innych, poza wskazanymi w dyspozycji art. 40 ust. 12 u.d.p., okoliczności faktycznych. Nie może on zatem uwzględnić przyczyn jakie doprowadziły do zajęcia pasa drogowego, oceniać stopnia zawinienia podmiotu, który dopuścił się naruszenia prawa ani kierować się interesem strony.
Wobec powyższego, rozważenia
wymagało zaistnienie przesłanek odstąpienia od nałożenia kary, przewidzianych w art. 189f § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.; dalej: k.p.a.). Zgodnie z treścią tego przepisu organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa.
Zdaniem WSA w świetle okoliczności stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy, organ prawidłowo stwierdził, że waga naruszenia prawa - zakazu zajmowania pasa drogowego bez zezwolenia - nie była znikoma. Skarżący niewątpliwie widział o obowiązujących zasadach uzyskiwania zezwolenia na zajęcie pasa drogowego. Skarżący, w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, od wielu lat zajmuje się działalnością reklamową, w tym umieszczaniem reklam w pasach drogowych. Nadto, w wydanej w dniu 28 lutego 2020 r. decyzji o zezwoleniu na zajęcie pasa drogowego skarżący został pouczony o obowiązku usunięcia reklamy po upływie terminu zezwolenia i wysokości kary za zajęcie pasa drogowego po upływie terminu zezwolenia.
Za słuszne uznać należy stanowisko organu, że kilkumiesięczne pozostawienie obiektu w pasie drogowym uniemożliwia uznanie wagi naruszenia prawa za znikomą. Skarżący musiał mieć bowiem świadomość naruszania prawa w tym okresie. Skarżący jako podmiot gospodarczy, prowadzący od lat reklamową działalność gospodarczą, winien znać obowiązujące w tym zakresie przepisy prawa, w tym zapoznać się z uregulowaniami uchwały krajobrazowej oraz ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Naruszenie prawa przez skarżącego nie było działaniem jednorazowym, nagłym, uniemożliwiającym rozważenie zaistniałej sytuacji i wybranie właściwego, zgodnego z normami prawa zachowania, lecz stanem trwającym przez długi czas. Skarżący w tym okresie miał niewątpliwie możliwość oceny swojego działania, a w razie wątpliwości w tym zakresie, zasięgnięcia porady prawnika.
W ocenie Sądu I instancji, wskazywane przez skarżącego argumenty dotyczące przyczyny pozostawienia fundamentu w pasie drogowym związane z pandemią wirusa SARS-CoV-2, nie zasługują na uwzględnienie. Czas za jaki wymierzono karę nie dotyczy okresu początkowej fali pandemii, która rozpoczęła się w marcu 2020 r. Karę wymierzono za okres od czerwca 2020 r. Brak jest podstaw do uznania, że w tym czasie fundament nie mógł być usunięty z uwagi na obawy związane z epidemią ani, że skarżący nie mógł znaleźć wykonawcy tych robót z uwag na trwającą epidemię.
WSA nie znalazł również podstaw do stwierdzenia, że skarżący został wprowadzony w błąd przez organ administracji, w związku z czym waga naruszenia prawa winna być uznana za znikomą. Treść pisma z dnia 8 stycznia 2020 r. nie uzasadniała przekonania skarżącego, że może on pozostawić obiekty reklamowe w pasie drogowym Al. G. Wskazywana w tym piśmie konieczność dostosowania reklam do uchwały krajobrazowej, trwające konsultacje w sprawie przetargu na dzierżawę terenów w pasie drogowym dróg publicznych na terenie Gdańska, wstrzymanie uzgadniania lokalizacji nośników reklamowych oraz wskazanie, że informacja o sposobie organizacji sytuowania urządzeń reklamowych zostanie przekazana odrębnym pismem, nie świadczą o wprowadzeniu skarżącego przez organ w błąd, bądź spowodowaniu przez organ uzasadnionego przekonania, że skarżący może pozostawić urządzenia reklamowe lub ich elementy w pasie drogowym.
Pismo z dnia 8 stycznia 2020 r. zostało skarżącemu przesłane przed dniem 1 marca 2020 r., a więc jeszcze przed rozpoczęciem biegu terminu ostatniego pozwolenia na zajęcie pasa drogowego, zezwalającego na umieszczenie reklamy w pasie drogowym w okresie od dnia 1 marca do dnia 31 marca 2020 r. Skarżący wskazywał, że uzyskiwał zezwolenia na zajęcie pasa drogowego co miesiąc, w styczniu i lutym 2020 r. miał on zatem świadomość istniejącej sytuacji. Organ słusznie stwierdził, że skarżący nie złożył wniosków o zezwolenie na zajęcie pasa drogowego, które nie zostałyby przez organ z zachowaniem terminów rozpoznane.
II
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył skarżący zaskarżając to orzeczenie w całości i wnosząc o jego uchylenie i rozpoznanie skargi oraz uchylenie decyzji organów obu instancji, a także umorzenie postępowania, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy WSA do ponownego rozpoznania, a ponadto zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię, a mianowicie:
a) art. 40 ust. 12 pkt 1 u.d.p. w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. poprzez uznanie, że po wejściu w życie uchwały Rady Miasta Gdańska z dnia 22 lutego 2018 roku w sprawie ustalenia zasad i warunków sytuowania tablic i urządzeń reklamowych na terenie Miasta Gdańska (uchwała krajobrazowa), w sytuacji, w której skarżący nie usunął fundamentów nośników reklamowych po upływie okresu, na który udzielono mu zezwolenia na umieszczenie w tym pasie nośników reklamowych, odpowiedzialności skarżącego za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi nie wyłącza wprowadzenie skarżącego przez organ w błąd co do procedury dostosowania nośników reklamowych do wymogów uchwały krajobrazowej, wyrażone w piśmie Gdańskiego Zarządu Dróg i Zieleni z dnia 8 stycznia 2020 r. (pismo GZDiZ), bez przeprowadzenia której skarżący nie mógł wystąpić o udzielenie mu kolejnego zezwolenia organu na zajęcie pasa drogowego;
b) art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art.40 ust. 12 pkt 1 u.d.p. poprzez uznanie, że okoliczności tej sprawy, zaś w szczególności kilkumiesięczny okres zajmowania pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi, nie uzasadniają potraktowania naruszenia przez skarżącego przepisu art.40 ust. 12 pkt 1 u.d.p. za przypadek mniejszej wagi, uzasadniający odstąpienie przez organ od wymierzenia skarżącemu kary pieniężnej, pomimo iż za takim właśnie zakwalifikowaniem tego przypadku przemawiają takie, istotne w sprawie okoliczności jak:
i) bezpośredni związek pomiędzy wydłużeniem się okresu zajmowania pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi a bezskutecznym oczekiwaniem skarżącego na pisemną, przyrzeczoną przez organ w piśmie GZDiZ informację o rozstrzygnięciu przez organ - zgodnie z przepisami uchwały krajobrazowej - sposobu organizacji sytuowania tablic i urządzeń reklamowych,
(ii) niemożność przypisania skarżącemu winy umyślnej za naruszenia prawa w sytuacji, w której skarżący pozostawił nośniki reklamowe w pasie drogowym, działając w zaufaniu do informacji wyrażonej w piśmie GZDiZ, że uzgodnienie z Gdańskim Zarządem Dróg i Zieleni (GZDiZ) sposobu dostosowania nośników reklamowych do wymogów uchwały krajobrazowej, umożliwi kontynuowanie zajmowania przez skarżącego pasa drogowego,
(iii) niewyrządzenie przez skarżącego jakiejkolwiek szkody lub uszczerbku w dobrach prawem chronionych na skutek dopuszczenia się przez niego naruszenia prawa,
2) naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 145 p.p.s.a., polegające na wadliwym wykonaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny funkcji kontrolnej, zaś w szczególności na podzieleniu przez ten Sąd błędnego stanowiska Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że nie miało istotnego znaczenia w sprawie pismo GZDiZ, w następstwie czego decyzja tego Kolegium została wydana z naruszeniem przepisów art. 40 ust. 12 pkt 1 u.d.p. w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. oraz art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., co powinno skutkować uwzględnieniem skargi.
III
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ pozbawiona jest usprawiedliwionych podstaw.
W postępowaniu kasacyjnym obowiązuje wynikająca z art. 183 § 1 p.p.s.a. zasada związania Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami i granicami zaskarżenia, wskazanymi w skardze kasacyjnej. Przytoczone w tym środku prawnym przyczyny wadliwości kwestionowanego orzeczenia determinują zakres jego kontroli przez Sąd II instancji. Do podjęcia działań z urzędu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie w sytuacjach określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a., które w sprawie nie występują.
Na usprawiedliwienie nie zasługują zarzuty naruszenia art. 40 ust. 12 pkt 1 u.d.p. w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. oraz art. 189 f § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 40 ust. 12 pkt 1 u.d.p., sformułowane w pkt 1 lit. a i b petitum skargi kasacyjnej.
Istota tych zarzutów zawartych w petitum skargi kasacyjnej opiera się na założeniu, że w świetle pisma Gdańskiego Zarządu Dróg i Zieleni z dnia 8 stycznia 2020 r., zachodziły podstawy do wyłączenia odpowiedzialności skarżącego za delikt administracyjny z art. 40 ust. 12 pkt 1 ustawy o drogach publicznych, bądź do uznania naruszenia za przypadek znikomej wagi w rozumieniu art. 189 f § 1 pkt 1 k.p. Skarżący nie kwestionuje samego faktu braku zezwolenia na zajęcie pasa drogowego, lecz koncentruje się na twierdzeniu, że stan bezprawności był konsekwencją działań organu administracji, w szczególności skierowanego do niego pisma z dnia 8 stycznia 2020 r., a więc odpowiedzialność za delikt administracyjny powinna zostać wyłączona albo powinno się odstąpić od nałożenia kary pieniężnej poprzez zastosowanie art. 189 f § 1 pkt 1 k.p.a. W ocenie skarżącego, pismo to wprowadziło go w błąd co do procedury poprzedzającej dostosowanie nośników reklamowych do wymogów uchwały krajobrazowej i stworzyło po jego stronie uzasadnione przekonanie, że przed podjęciem dalszych działań powinien oczekiwać na rozstrzygnięcie organu w zakresie "organizacji sytuowania tablic i urządzeń reklamowych".
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 40 ust. 12 pkt 1 u.d.p. poprzez jego błędną wykładnię, należy stwierdzić, że wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej Sąd I instancji dokonał prawidłowej wykładni tego przepisu.
Na wstępie należy stwierdzić, że zgodnie z art. 40 ust. 12 pkt 1 u.d.p., za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia lub umowy zarządca drogi wymierza karę pieniężną. Art. 40 ust. 12 u.d.p. stanowi, że wysokość kary stanowi 10-krotność opłaty ustalanej zgodnie z ust. 4-6, czyli opłaty jaką zajmujący pas drogowy musiałby uiścić, gdyby posiadał zgodę zarządcy drogi na zajęcie pasa drogowego. Stosownie do art. 40 ust. 6 u.d.p. opłatę za zajęcie pasa drogowego w celu, o którym mowa w ust. 2 pkt 3 (m.in. umieszczenia reklamy), ustala się jako iloczyn liczby metrów kwadratowych powierzchni pasa drogowego zajętej przez rzut poziomy powierzchni reklamy, liczby dni zajmowania pasa drogowego i stawki opłaty za zajęcie 1 m² pasa drogowego, kara naliczana jest za każdy dzień bezprawnego zajęcia pasa drogowego.
Jak słusznie stwierdził Sąd I instancji, w przypadku naruszenia prawa polegającego na zajęciu pasa drogowego bez zezwolenia, organ jest zobligowany do wydania decyzji w każdym przypadku stwierdzenia faktu zajęcia pasa drogowego bez zezwolenia i wymierzenia kary w wysokości wynikającej z ustawy. Decyzja w przedmiocie kary za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia jest bowiem decyzją związaną. Organowi nie pozostawiono luzu decyzyjnego w zakresie wymiaru kary ani możliwości miarkowania wysokości ustalonej kary.
Wobec tego, okoliczności mające w ocenie skarżącego wyłączać jego odpowiedzialność za zajecie pasa drogowego, tj. odnoszące się do stopnia zawinienia oraz tego, że pozostawienie fundamentu nie spowodowało szkody ani uszczerbku w dobrach prawem chronionych, nie mogły mieć znaczenia. Konstrukcja administracyjnej kary pieniężnej z art. 40 ust. 12 ustawy o drogach publicznych jest zobiektywizowana, niezależna od winy sprawcy, czy od powstania szkody, lecz od samego faktu zajęcia pasa drogowego bez zezwolenia. W przypadku naruszenia prawa polegającego na zajęciu pasa drogowego bez zezwolenia, organ jest zobligowany do wydania decyzji w każdym przypadku stwierdzenia faktu zajęcia pasa drogowego bez zezwolenia i wymierzenia kary w wysokości wynikającej z ustawy.
Odnosząc się zaś do zarzutu naruszenia art. 189 f § 1 pkt 1 k.p.a., podkreślenia wymaga, że przewidziane w tym przepisie odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej stanowi szczególną formę reakcji na naruszenie prawa i jest zastrzeżone dla sytuacji, w których stopień jego doniosłości jest wyraźnie nieznaczny. Ocena "znikomej wagi naruszenia" musi być dokonywana w sposób obiektywny, z uwzględnieniem czasu trwania naruszenia, jego zakresu oraz charakteru dobra chronionego. W niniejszej sprawie naruszenie trwało 73 dni. Okres ten nie może być uznany za incydentalny ani marginalny. Przez ponad dwa miesiące w pasie drogowym pozostawał element konstrukcyjny reklamy (fundament) bez wymaganego zezwolenia. Już sam czas trwania naruszenia wyklucza jego kwalifikację jako znikomego. Nie bez znaczenia pozostaje również to, że zaprzestanie naruszenia nastąpiło dopiero po interwencji organu i wszczęciu postępowania administracyjnego. Okoliczność ta dodatkowo przemawia przeciwko uznaniu naruszenia za znikome.
Natomiast treść pisma z dnia 8 stycznia 2020 r., do którego odwołuje się autor skargi kasacyjnej wskazuje, że organ poinformował skarżącego o wstrzymaniu uzgadniania lokalizacji nośników reklamowych w związku z trwającym okresem dostosowawczym do uchwały krajobrazowej oraz o planowanym przekazaniu odrębnej informacji dotyczącej organizacji sytuowania tablic i urządzeń reklamowych. Pismo to miało charakter informacyjny i odnosiło się do sfery uzgodnień w zakresie przyszłych lokalizacji nośników reklamowych. Nie zawierało ono żadnego elementu władczego rozstrzygnięcia, nie zawierało przyrzeczenia wydania decyzji pozytywnej w przyszłości ani nie wskazywało, że zajmowanie pasa drogowego po upływie terminu obowiązywania zezwolenia będzie dopuszczalne.
Przedmiotowe pismo nie wprowadzało żadnej procedury, która mogłaby zawieszać obowiązek wynikający z decyzji administracyjnej. Nie można więc wywieść z niego obiektywnie uzasadnionego przekonania, że po dniu 31 marca 2020 r. skarżący mógł pozostawić fundament reklamy w pasie drogowym bez narażenia się na konsekwencje prawne. Natomiast skarżący nadaje temu pismu w istocie znaczenie normatywne, którego obiektywnie nie posiada.
Powoływana przez autora skargi kasacyjnej zasada pogłębiania zaufania do organów administracji publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.), niewątpliwie ma doniosłe znaczenie, jednak jej zastosowanie w stanie faktycznym sprawy wymagałoby wykazania, że organ swoim działaniem w sposób jednoznaczny i obiektywnie uzasadniony wprowadził stronę w błąd co do jej obowiązków prawnych. W rozpoznawanej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca. Organ nie poinformował skarżącego, że może pozostawić fundament w pasie drogowym do czasu przekazania kolejnej informacji. Nie zapewnił go, że brak zezwolenia nie rodzi konsekwencji prawnych. Nie zmienił ani nie zawiesił obowiązku wynikającego z wcześniejszej decyzji. Nie można zatem przyjąć, że stan bezprawności powstał wskutek działań organu. W niniejszej sprawie nie wystąpiło żadne zapewnienie, które mogłoby zostać odczytane jako zgoda na dalsze zajmowanie pasa drogowego bez zezwolenia. Skarżący, jako przedsiębiorca wielokrotnie uzyskujący decyzje w tym zakresie, musiał znać procedurę i być świadomy, że brak decyzji oznacza brak tytułu prawnego. Miał zatem pełną świadomość czasowego charakteru zezwoleń oraz obowiązku usunięcia obiektu po upływie terminu, na jaki zostało ono udzielone. Tym bardziej, że w wydanej w dniu 28 lutego 2020 r. decyzji o zezwoleniu na zajęcie pasa drogowego skarżący został pouczony o obowiązku usunięcia reklamy po upływie terminu zezwolenia i wysokości kary za zajęcie pasa drogowego po upływie terminu zezwolenia.
Podnoszona zaś w skardze kasacyjnej teza, że bez pisma z dnia 8 stycznia 2020 r. do naruszenia by nie doszło, ma charakter hipotetyczny i opiera się na założeniu alternatywnego przebiegu zdarzeń. Postępowanie sądowoadministracyjne nie służy jednak ocenie hipotetycznych scenariuszy, lecz kontroli legalności rzeczywiście podjętych działań organu w świetle ustalonego stanu faktycznego. Bezsporne pozostaje, że po wygaśnięciu zezwolenia skarżący nie uzyskał nowej decyzji, a fundament reklamy pozostawał w pasie drogowym przez długi okres.
W świetle całokształtu okoliczności sprawy nie sposób uznać, że naruszenie miało charakter znikomy ani że odpowiedzialność administracyjna powinna zostać wyłączona z uwagi na działanie w zaufaniu do organu. WSA dokonał prawidłowej wykładni przepisów prawa materialnego oraz właściwej oceny zgromadzonego materiału dowodowego. Wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej nie pominął znaczenia pisma z dnia 8 stycznia 2020 r., lecz trafnie uznał, że nie mogło ono obiektywnie usprawiedliwiać długotrwałego utrzymywania obiektu w pasie drogowym bez wymaganego zezwolenia i prowadzić do kwalifikacji naruszenia jako przypadku znikomej wagi.
W rezultacie należy stwierdzić, że w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego wskazanych w punkcie 1 petitum skargi kasacyjnej.
Natomiast odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania, sformułowanego w pkt 2 petitum skargi kasacyjnej, należy stwierdzić, że ten zarzut nie poddaje się kontroli kasacyjnej. Mianowicie, kasator wskazał w ramach tego zarzutu jedynie naruszenie art. 145 p.p.s.a. - bez wskazania jednostek redakcyjnych tego przepisu, który został podzielony na paragrafy, punkty i litery oraz bez powiązania z konkretnymi przepisami procesowymi, które miałyby zostać naruszone.
W odniesieniu do przepisu wskazanego w skardze kasacyjnej, który nie stanowi jednej zamkniętej całości, a składa się z paragrafów, ustępów, punktów i innych jednostek redakcyjnych, wymóg skutecznie wniesionej skargi kasacyjnej jest spełniony wówczas, gdy wskazuje ona konkretny przepis naruszony przez Sąd I instancji, z podaniem numeru artykułu, ustępu, punktu i ewentualnie innej jednostki redakcyjnej przepisu. Naczelny Sąd Administracyjny - jako związany granicami skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.) - nie ma kompetencji dokonywania za wnoszącego skargę kasacyjną wyboru, który przepis prawa został naruszony i dlaczego. Stanowi to bowiem powinność autora skargi kasacyjnej, który jest profesjonalnym pełnomocnikiem strony.
Skarga kasacyjna jest wysoce sformalizowanym środkiem prawnym dla wzruszenia rozstrzygnięcia Sądu I instancji. Zatem skarga kasacyjna musi spełniać wszystkie ustawowe wymogi, a w szczególności przepisu art. 176 p.p.s.a., a w konsekwencji skarga kasacyjna powinna przytoczyć podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie. Przez podstawę kasacyjną należy rozumieć konkretny przepis prawa wraz z podaniem jednostek redakcyjnych, którego naruszenie przez Sąd I instancji zarzuca skarga kasacyjna.
W tym stanie rzeczy, skoro żaden z zarzutów nie może być uznany za usprawiedliwiony, wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku nie mógł zostać uwzględniony.
Wobec powyższego, na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło