II GSK 364/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Korycińska (spr.) Sędzia NSA Cezary Pryca Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Protokolant Anna Fyda-Kawula po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2008 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej H. M. "K." w T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 22 marca 2007 r. sygn. akt VI SA/Wa 2308/06 w sprawie ze skargi H. M. "K." w T. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy oddala skargę kasacyjną I Zaskarżonym skargą kasacyjną wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę H.M. – K. w T. decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] czerwca 2005 r. w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy K. Kaszubskie filety śledziowe [...]. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji podał, że zaskarżona decyzja została wydana na skutek sprzeciwu Spółki z o.o. P. w R. uprawnionej z rejestracji znaku towarowego P. Kaszubskie [...] wobec decyzji Urzędu Patentowego z dnia [...] maja 2003 r. o udzieleniu prawa ochronnego na znak towarowy K. Kaszubskie filety śledziowe [...]. Urząd Patentowy unieważnił to prawo ochronne uznając, że zostało udzielone z naruszeniem art. 9 ust. 1 pkt 1 oraz art. 8 pkt 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych (Dz. U. Nr 5, poz. 17 ze zm.), zwanej dalej u.z.t. WSA w W. po rozpoznaniu sprawy ze skargi H.M. – K. wyrokiem z dnia 3 kwietnia 2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 2219/05 uchylił powyższą decyzję uznając, że została wydana z naruszeniem art. 8 pkt 1 i art. 9 ust. 1 pkt 1 u.z.t. Po rozpoznaniu sprawy ze skargi kasacyjnej, w której Spółka P. zarzuciła powyższemu wyrokowi naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, to jest art. 9 ust. 1 pkt 1 oraz art. 8 pkt 1 u.z.t., Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 17 października 2006 r., sygn. akt II GSK 172/06 uchylił ten wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. NSA uznał, że Sąd I instancji w istocie nie dokonał oceny podobieństwa znaku, o jakim mowa w art. 9 ust. 1 pkt 1 u.z.t., lecz fragmentów znaków towarowych. NSA zauważył przy tym, że podobieństwo znaków ocenia się według cech wspólnych, a nie według występujących w nich różnic. Zdaniem NSA, Sąd I instancji pominął, że wyrazy "K." i "P." zostały umieszczone w sposób mało widoczny dla odbiorców towarów. NSA stwierdził, że pogląd Sądu I instancji, iż słowu "Kaszubskie" użytemu w tych znakach nie można przypisać znamion odróżniających, można by uznać za zasadny jedynie w przypadku, gdyby znak towarowy składał się wyłącznie z tego określenia. W kwestii oceny podobieństwa elementów graficznych i kolorystycznych, NSA uznał, że Sąd I instancji skoncentrował się wyłącznie na różnicach, a pominął łączące je podobieństwo. Za uzasadniony NSA uznał także zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 8 pkt 1 u.z.t. WSA w W. po ponownym rozpoznaniu sprawy zaskarżonym wyrokiem oddalił skargę H.M. – K. na decyzję Urzędu Patentowego z dnia [...] czerwca 2005 r. Powołując się na wstępie rozważań na wynikającą z treści przepisu art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. zasadę związania wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez NSA, Sąd I instancji stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów art. 9 ust. 1 pkt 1 oraz art. 8 pkt 1 u.z.t. Sąd I instancji podkreślił, że sporne znaki powinny być oceniane w ich integralnej całości, gdyż przy ich ocenie decydujące jest ogólne wrażenie wizualne, nie zaś poszczególne elementy składowe. Sąd I instancji stwierdził, że sam element słowny "Kaszubskie" nie posiada zdolności odróżniającej, a jedynie charakter informacyjny. Sąd podzielił stanowisko Urzędu Patentowego, że na mylące podobieństwo tych znaków składa się zbliżony kształt etykiet, takie samo rozmieszczenie napisów, w tym zapisanego bardzo zbliżonym krojem czcionki pierwszoplanowego napisu "Kaszubskie", a także taka sama gama kolorystyczna, z ewidentną dominacją kolorów niebieskiego, białego i czerwonego. W ocenie Sądu, doszło więc do koncepcyjnego zbliżenia znaków, celem wywołania zamierzonych skojarzeń wśród nabywców towarów. Sąd nie podzielił argumentów skargi, że dominującymi elementami odróżniającymi te znaki są słowne elementy "K." i "P.", powołując się na pogląd wyrażony przez NSA w wyroku z dnia 17 października 2006 r., że wspominane wyrazy zostały umieszczone na znakach w sposób mało widoczny dla odbiorców. Zdaniem Sądu, organ dokonując oceny podobieństwa przeciwstawionych znaków towarowych zasadnie zwrócił uwagę na fakt, iż znak towarowy "Kaszubskie P." był wielokrotnie nagradzany i wyróżniany, przez co jego siła oddziaływania była większa. Skarżący zgłaszając do ochrony sporny znak towarowy zawierający wszystkie istotne elementy znanego i cieszącego się uznaniem konsumentów znaku towarowego konkurenta, dopuścił się świadomie naruszenia cudzego prawa, a tym samym zasad współżycia społecznego. Sąd I instancji stwierdził w konkluzji, że Urząd Patentowy wydając zaskarżoną decyzję nie naruszył przepisów postępowania i zasadnie zastosował normy prawa materialnego. Mając to na uwadze, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. II W skardze kasacyjnej H.M. – K. w T. zaskarżył powyższy wyrok w całości, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Wyrokowi zarzucił naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 9 ust. 1 pkt 1 u.z.t., polegającą na stwierdzeniu podobieństwa znaku towarowego skarżącego ze znakiem towarowym uczestnika postępowania oraz naruszenie art. 8 pkt 1 u.z.t. przez jego błędną wykładnię, wyrażającą się w uznaniu naruszenia zasad współżycia społecznego. Uzasadniając zarzut błędnej wykładni art. 9 ust. 1 pkt 1 u.z.t. skarżący podniósł, że znak przedsiębiorstwa K. jest czteroczłonowym zestawem wyrazów, a znak Spółki P. jest znakiem o odmiennej grafice i dwuczłonowym zestawie wyrazów. Odmienna jest też fonetyka obu znaków, a wyraz "Kaszubskie" to słowo ogóInoinformacyjne. Na rozróżnienie tych znaków pozwalają umieszczone w nich nazwy (logo firmy) "K." i "P.". Przeciętny odbiorca odróżnia tych znanych producentów, a słowo "Kaszubskie" kojarzy jako rodzajowość i nazwę regionalną. Zdaniem skarżącego, także kształt etykiet przedstawiony w porównywanych znakach jest zróżnicowany. W znaku skarżącego wszystkie wyrazy napisane są białymi literami na niebieskim tle, a w znaku Spółki P. niebieskimi literami na białym tle. Występujące elementy graficzne to w znaku "K." kotwica z liną, zaś w znaku "P." kwiaty. Odmienne jest również rozmieszczenie na etykietach słowa "Kaszubskie". Skarżący podniósł ponadto, że w Urzędzie Patentowym rejestrowane są znaki towarowe na takie same nazwy towarów, lecz z rozróżnieniem producenta. Uzasadniając z kolei zarzut błędnej wykładni art. 8 pkt 1 u.z.t. skarżący stwierdził, że wyróżnienia dla Spółki P. dotyczą filetów śledziowych Kaszubskich jako towaru, który jest produkowany przez wielu producentów. Przedsiębiorstwa P. i K. są natomiast rozpoznawalne. Stwierdził w konkluzji, że w sprawie nie naruszono zasad współżycia społecznego oraz praw majątkowych osób trzecich. W odpowiedzi na skargę kasacyjną P. Spółka z o.o. wniosła o jej oddalenie z uwagi na brak usprawiedliwionych podstaw. III Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest pozbawiona usprawiedliwionych podstaw. Zakres jej badania przez Naczelny Sąd Administracyjny doznaje ograniczenia z uwagi na obowiązującą w postępowaniu kasacyjnym zasadę związania tego sądu granicami podlegającej rozpoznaniu skargi kasacyjnej. Z treści art. 183 § 1 p.p.s.a. wynika bowiem, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, która w tej sprawie nie zachodzi. Wobec takich regulacji nie może budzić wątpliwości, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz zakreślone jest zarzutami podniesionymi przez kasatora. Ponieważ podniesione zarzuty wyznaczają granice badania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny, istotne znaczenie ma należyte ich sformułowanie. W szczególności, koniecznym warunkiem uznania, że strona powołuje się na jedną z podstaw kasacyjnych jest wskazanie, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało oraz jaki mogło mieć wpływ na wynik sprawy (por. wyrok NSA z 24 czerwca 2004 r., OSK 421/04, LEX nr 146732). Podstawy skargi kasacyjnej określa art. 174 p.p.s.a. W myśl tego przepisu skargę kasacyjną można oprzeć zarówno na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnie lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1 przywołanego przepisu), jak i na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2 art. 174). Błędna wykładnia, o której mowa w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. to mylne rozumienie określonej normy prawnej, a niewłaściwe zastosowanie to wadliwe uznanie, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Konstruując skargę kasacyjną należy jej zarzuty odnieść do zaskarżonego orzeczenia, wskazując przepisy prawa materialnego bądź procesowego, które naruszył wojewódzki sąd administracyjny stosując je niewłaściwie lub też błędnie wykładając, a nadto, w sytuacji oparcia skargi kasacyjnej na drugiej z podstaw wymienionych w art. 174 p.p.s.a., należy wykazać wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy sądowoadmnistracyjnej. Naruszenie prawa może polegać także na zaniechaniu zastosowania przepisu, który w określonym stanie faktycznym powinien być zastosowany. W takim wypadku w skardze kasacyjnej należy wskazać pominięty przepis i uzasadnić, dlaczego winien on lec u podstaw kwestionowanego rozstrzygnięcia. Na wstępie należy zauważyć, że Sąd I instancji oddalając skargę H.M. – K. na decyzję Urzędu Patentowego z dnia [...] czerwca 2005 r. unieważniającą prawo ochronnego na znak towarowy K. Kaszubskie filety śledziowe [...], był w myśl art. 190 p.p.s.a. związany oceną prawną wyrażoną w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 października 2006 r., sygn. akt II GSK 172/06. Zaskarżony skargą kasacyjną wyrok WSA w W. z dnia 22 marca 2007 r., sygn. akt VI SA/Wa 2308/06 został bowiem wydany na skutek ponownego rozpoznania sprawy, po uchyleniu wyżej wymienionym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyroku WSA w W. z dnia 3 kwietnia 2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 2219/05. Zgodnie zaś z treścią art. 190 zdanie 1 p.p.s.a. Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd I instancji może odstąpić od zawartej w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładni prawa jedynie w wyjątkowych sytuacjach, w szczególności, gdy stan faktyczny sprawy ustalony w wyniku ponownego jej rozpoznania uległ tak zasadniczej zmianie, że do nowo ustalonego stanu faktycznego należy stosować przepisy prawa odmienne od wyjaśnionych przez Naczelny Sąd Administracyjny, jak również, gdy przy niezmienionym stanie faktycznym sprawy, po wydaniu orzeczenia zmienił się stan prawny. Ponieważ w tej sprawie żadna z omówionych wyjątkowych sytuacji nie zaistniała Sąd I instancji związany był, zgodnie z treścią art. 190 p.p.s.a., oceną prawną wyrażoną w uprzednim wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. W wyroku z dnia 17 października 2006 r. Naczelny Sąd Administracyjny zawarł pod adresem Sądu I instancji wskazania, co do tego, jak ma być oceniane podobieństwo spornych znaków. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego - rozpoznającego ponownie wniesioną skargę kasacyjną - Sąd I instancji zastosował się do tych wskazań. Istotne przy tym jest, że naruszenia zasady związania wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez NSA kasator w ogóle nie kwestionuje. Przechodząc do oceny zarzutów kasacyjnych wymaga wpierw podkreślenia, że skarżący oparł skargę kasacyjną wyłącznie na podstawie z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. Zarzucił bowiem Sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 9 ust. 1 pkt 1 u.z.t., polegającą na stwierdzeniu podobieństwa znaku towarowego skarżącego ze znakiem towarowym uczestnika postępowania oraz błędną wykładnię art. 8 pkt 1 u.z.t., wyrażającą się w uznaniu naruszenia zasad współżycia społecznego. Oparcie skargi kasacyjnej tylko na podstawie, o której mowa w przepisie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. oznacza, że strona skarżąca nie kwestionuje m.in. ustaleń dowodowych i ich oceny dokonanych przez organ i aprobowanych przez Sąd I instancji. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzuty naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię wskazanych przepisów są nieusprawiedliwione i to z dwóch powodów. Po pierwsze, strona skarżąca zarzucając Sądowi I instancji błędną wykładnię art. 8 pkt 1 i art. 9 ust. 1 pkt 1 u.z.t. nie wykazała, na czym polegało mylne zrozumienie przez Sąd norm prawnych zawartych w tych przepisach i jak należy te przepisy prawidłowo wykładać. Raz jeszcze należy podkreślić, że błędna wykładnia to mylne rozumienie określonej normy prawnej. Strona skarżąca stawiając omawiane zarzuty nie naprowadziła jakichkolwiek okoliczności świadczących o tym, że Sąd I instancji popełnił błąd w rozumieniu treści zarzucanych przepisów, których wykładnia dokonana przez Sąd I instancji doprowadziła w konsekwencji do zaakceptowania decyzji wydanej przez Urząd Patentowy na ich podstawie. Nawet gdyby jednak przyjąć, mimo tak skonstruowanych zarzutów, że skarżąca kwestionuje również niewłaściwe zastosowanie wskazanych przepisów, czyli wadliwe uznanie, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotezie określonej normy prawnej, to takie rozumienie stawianych zarzutów również nie pozwoliłby na uwzględnienie skargi kasacyjnej. Drugim bowiem powodem braku skuteczności podważenia zaskarżonego wyroku przy tak sformułowanych zarzutach jest to, że podnosząc w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego kasator zdaje się zupełnie pomijać, że zarówno "podobieństwo" znaków towarowych, o którym mowa w art. 9 ust. 1 pkt 1 u.z.t., jak i "zasady współżycia społecznego", o których stanowi art. 8 pkt 1 u.z.t., są zarówno kategorią faktyczną, jak i prawną. Pogląd, iż badanie podobieństwa znaków towarowych stanowi zarówno kategorię fatyczną jak i prawną jest ugruntowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i został także zaprezentowany w wyżej opisanym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 października 2006 r. W innym wyroku z dnia 3 marca 2005 r. w sprawie o sygn. akt GSK 974/04 Naczelny Sąd Administracyjny wywiódł, że badanie podobieństwa znaków towarowych nie należy do sfery prawa materialnego, które określa jedynie skutki ustaleń dowodowych i ocen w postaci niedopuszczalności rejestracji znaków w razie zaistnienia określonych przesłanek. O podobieństwie znaków decydują wyłącznie ustalenia faktyczne. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym skargą kasacyjną podziela ten pogląd prawny, a to oznacza, że bez zakwestionowania ustaleń faktycznych zarzut naruszenia art. 9 ust. 1 pkt 1 u.z. t., nawet przy przyjęciu, że obejmuje on niewłaściwe zastosowanie tego przepisu nie może być skuteczny. Te same wywody prawne należy odnieść do art. 8 pkt 1 u.z.t., gdyż o tym czy przy rejestracji znaku doszło do naruszenia zasad współżycia społecznego decydują ustalenia dowodowe i ocena tych ustaleń, a te można zwalczyć jedynie poprzez postawienie odpowiedniego zarzutu opartego o art. 174 pkt 2 p.p.s.a. W skardze kasacyjnej kasator nie postawił żadnych zarzutów naruszenia przepisów postępowania, a zatem nie podważył stanu faktycznego sprawy, przyjętego przez Sąd I instancji przy wydawaniu wyroku. Uzasadniając skargę kasacyjną skarżąca w istocie powiela argumentację przedstawianą w toku postępowania, eksponując elementy - jej zdaniem - wskazujące na brak podobieństwa spornych znaków, o którym mowa w art. 9 ust. 1 pkt 1 u.z.t. Skarżąca nie zarzuciła również żadnych uchybień popełnionych przy ustalaniu stanu faktycznego w zakresie stwierdzenia, że prawo ochronne na znak towarowy K. zostało udzielone z naruszeniem zasad współżycia społecznego (art. 8 pkt 1 u.z.t.), a które to uchybienia miałby zaakceptować Sąd I instancji oddalając skargę. Tylko zaś wykazanie, że do takich uchybień procesowych doszło, mogłoby - przy uznaniu stawianych zarzutów za zasadne - skutkować uwzględnieniem skargi kasacyjnej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, strona wnosząca skargę kasacyjną nie zakwestionowała skutecznie stanowiska Sądu I instancji zaprezentowanego w zaskarżonym wyroku, w którym Sąd ten dokonał prawidłowej wykładni przepisów będących podstawą wydania zaskarżonej decyzji. Mając powyższe względy na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną, jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.