II GSK 3729/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz (spr.) Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia del. WSA Szymon Widłak Protokolant Paweł Gorajewski po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2018 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Spółki A od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 5 lutego 2016 r. sygn. akt III SA/Wr 649/15 w sprawie ze skargi Spółki A na postanowienie Dyrektora Izby Celnej we Wrocławiu z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Spółki A na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu 360 zł (trzysta sześćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z 5 lutego 2016 r. (sygn. akt III SA/Wr 649/15) Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu (dalej: WSA) oddalił w całości skargę Spółki A (dalej: skarżąca) na postanowienie Dyrektora Izby Celnej we Wrocławiu (dalej: Dyrektor IC) z [...] maja 2015 r. (nr [...]) w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. WSA orzekał w następującym stanie sprawy. Decyzją z [...] stycznia 2015 r. Naczelnik Urzędu Celnego w Legnicy wymierzył skarżącej oraz M. W. karę pieniężną za urządzanie gier na automacie poza kasynem gry. Decyzja zawierała prawidłowe pouczenie o sposobie i terminie wniesienia odwołania. Decyzję tę doręczono obydwu stronom, w tym skarżącej w dniu 2 lutego 2015 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzeniu odbioru przesyłki pocztowej. Zgodnie z art. 223 § 2 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm.; dalej: Op) termin na wniesienie odwołania przez skarżącą minął 16 lutego 2015 r. W dniu 12 marca 2015 r. pełnomocnik skarżącej dowiedział się o wydaniu wspomnianej decyzji, zaś 23 marca 2015 r. złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. We wniosku wskazał, że decyzja z [...] stycznia 2015 r., wbrew obowiązującym przepisom, została doręczona skarżącej, a nie jej pełnomocnikowi. Postanowieniem z [...] maja 2015 r. Dyrektor IC odmówił skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Skarżąca złożyła zażalenie na to postanowienie. Postanowieniem z [...] maja 2015 r. Dyrektor IC utrzymał w mocy postanowienie z [...] maja 2015 r. Skarżąca złożyła do WSA skargę na postanowienie z [...] maja 2015 r. Zarzuciła m.in. naruszenie art. 162 § 1 i 2 Op przez przyjęcie, że nie zostały spełnione warunki przywrócenia terminu do złożenia odwołania. WSA oddalił skargę. Sąd stwierdził, że skarżąca nie zgłosiła pełnomocnika do udziału w postępowaniu zakończonym decyzją z [...] stycznia 2015 r. Sam pełnomocnik zgłosił udział w sprawie, przedkładając pełnomocnictwo, które zostało wysłane drogą pocztową 23 stycznia 2015 r. i wpłynęło do Naczelnika Urzędu Celnego 28 stycznia 2015 r., a więc już po wydaniu decyzji z [...] stycznia 2015 r., która tego samego dnia (czyli przed włączeniem się do sprawy pełnomocnika) została przesłana na adres skarżącej. Zdaniem WSA, w dacie wysyłania decyzji skarżącej Naczelnik Urzędu Celnego nie miał możliwości uzyskania informacji o pełnomocnictwie, skoro samo nadanie w urzędzie pocztowym przesyłki z pełnomocnictwem nie może oznaczać skutecznego doręczenia pełnomocnictwa organowi według art. 137 § 3 Op. Skarżąca złożyła skargę kasacyjną od wyroku WSA, zaskarżając to orzeczenie w całości. Wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi co do istoty, alternatywnie - o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA, a także o zasądzenie należnych kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych za obie instancje. Wniosła też o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik postępowania, a mianowicie: 1) art. 145 § 2 Op przez niedoręczenie decyzji z [...] stycznia 2015 r. pomimo zgodnego z przepisami ustanowienia w sprawie profesjonalnego pełnomocnika przez stronę postępowania; 2) art. 136 Op przez niedopuszczenie pełnomocnika do reprezentowania strony postępowania, pominięcie go w czynności doręczenia decyzji i tym samym uznanie za skuteczne doręczenie decyzji wyłącznie skarżącej, co wywołało negatywne skutki procesowe dla skarżącej; 3) art. 212 Op przez wydanie postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, stanowiące negatywną konsekwencję uznania przez organ, że decyzja z [...] stycznia 2015 r. została doręczona prawidłowo, podczas gdy decyzja ta nie została doręczona ustanowionemu pełnomocnikowi, przez co nie można przyjąć, że jest ona wiążąca. W uzasadnieniu skarżąca stwierdziła w szczególności, że organ pominął, iż decyzja z [...] stycznia 2015 r. została nadana 30 stycznia 2015 r. (co potwierdza data stempla pocztowego), a zatem w momencie jej wysłania organ miał wiedzę, że skarżąca jest reprezentowana przez pełnomocnika. Wobec tego organ zobowiązany był przesyłać pisma do pełnomocnika, stosownie do art. 145 § 2 Op. Skoro decyzja nie została skutecznie doręczona, to nie weszła do obrotu prawnego. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor IC (reprezentowany przez radcę prawnego) wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna jest niezasadna, a zaskarżony wyrok, mimo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu. Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1349 ze zm.; dalej: ppsa) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę przyczyny nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, której w sprawie nie stwierdzono. Zgodnie z art. 174 ppsa skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zarzuty rozpoznawanej skargi kasacyjnej zostały oparte na podstawie kasacyjnej z art. 174 pkt 2 ppsa, a zasadnicza argumentacja zmierza do wykazania, że doręczenie decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w Legnicy z [...] stycznia 2015 r. było dokonane wadliwie oraz nie było skuteczne. Żaden z zarzutów nie dotyczy materialnoprawnej podstawy zaskarżonego rozstrzygnięcia w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu, tzn. art. 162 § 1 i 2 Op. Przypomnieć należy, że czynność w postępowaniu podatkowym podjęta po upływie terminu jest bezskuteczna. Jeżeli strona nie dokonała czynności procesowej w terminie, bez swojej winy, organ na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu (art. 162 § 1 i 2 Op). Strona zobowiązana jest złożyć prośbę o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu, uprawdopodobniając że uchybienie nastąpiło bez jej winy, jednocześnie ze złożeniem w wniosku należy dopełnić czynności dla której był określony termin. Jeżeli jednak termin nie zaczął w ogóle biec, gdyż brak było skutecznego (prawidłowego) doręczenia decyzji, z uwagi na niedochowanie warunków jej doręczenia ustanowionemu pełnomocnikowi, a nie bezpośrednio stronie - tak jak w tej sprawie dowodzi skarżąca - to nie można w ogóle mówić o uchybieniu terminu. Termin może zostać uchybiony, o ile w ogóle rozpoczął się jego bieg. Wniosek o przywrócenie terminu jest immanentnie związany z twierdzeniem, że do uchybienia mu doszło. W sprawie skarżąca w istocie twierdzi, że do uchybienia terminowi do wniesienia odwołania nie doszło, gdyż brak było skutecznego doręczenia decyzji wydanej w pierwszej instancji. Nie mogły zatem zostać uwzględnione zarzuty skargi kasacyjnej, zmierzające do zakwestionowania przeprowadzonej oceny w zakresie prawidłowości dokonania skarżącej doręczenia decyzji organu I instancji. Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 174 pkt 2 ppsa zarzut naruszenia przepisów postępowania może okazać się skuteczny, tylko wówczas, gdy uchybienie takie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Takiego potencjalnego, istotnego wpływu skarga kasacyjna nie wskazuje. Wobec oparcia wniosku o przywrócenie terminu, a w konsekwencji i środków zaskarżenia od niekorzystnego rozstrzygnięcia w tym zakresie, na argumentacji niezwiązanej w istocie z niezawinionym uchybieniem terminu, lecz z wadliwym doręczeniem decyzji, ocena tych ostatnich okoliczności w postępowaniu z wniosku o przywrócenie terminu nie mogła mieć istotnego znaczenia dla wyniku tej sprawy. Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu z urzędu jest wiadome, że kontrola w zakresie podnoszonym przez skarżącą została natomiast już dokonana w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. W sprawie o sygn. akt II GSK 3728/16 Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 14 marca 2018 r. uchylił zaskarżone przez skarżącą do WSA postanowienie Dyrektora IC z [...] maja 2015 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w Legnicy wymierzającej skarżącej oraz M. W. karę pieniężną po 12 000 zł każdej ze stron, w związku z eksploatacją automatów do gier poza kasynem gry. Naczelny Sąd Administracyjny w tym wyroku, uznając za słuszną argumentację skargi kasacyjnej, wskazał, że termin do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w Legnicy nie rozpoczął biegu, gdyż decyzja nie została skutecznie doręczona pełnomocnikowi ustanowionemu przez skarżącą. Z tych wszystkich względów, uznając zarzuty skargi kasacyjnej za bezskuteczne, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił ją na podstawie art. 184 ppsa. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804) zasądzając od skarżącej na rzecz organu zwrot kosztów zastępstwa procesowego udzielonego przez radcę prawnego, który sporządził odpowiedź na skargę kasacyjną i nie prowadził sprawy w postępowaniu przed WSA.