II GSK 3777/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska po rozpoznaniu w dniu 2 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej K. B. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 7 kwietnia 2016 r., sygn. akt VI SA/Wa 71/16 odrzucającego skargę K. B. na uchwałę nr [...] [...] Sprawozdawczego Krajowego Zjazdu Polskiej Izby [...] z dnia [...] czerwca 2015 r., w przedmiocie zatwierdzenia sprawozdania finansowego postanawia: oddalić skargę kasacyjną. K. B. pismem z 18 sierpnia 2015 r. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. działanie Krajowej Izby [...] RP, wnosząc o uchylenie Uchwały nr [...][...] Sprawozdawczego Krajowego Zjazdu Izby [...] RP podjętej w Warszawie [...] czerwca 2015 r. w sprawie zatwierdzenia sprawozdania finansowego Krajowej Izby [...] RP za rok 2014 w związku z treścią przedstawionych Zjazdowi sprawozdań zawierających oceny sugerujące niezgodność z prawem działania Przewodniczącego KSD, ku czemu nie było podstaw i co nie zostało potwierdzone prawomocnym orzeczeniem uprawnionego organu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z 7 kwietnia 2016 r. odrzucił skargę K. B. Sąd pierwszej instancji podniósł, że zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów oraz inżynierów budownictwa (Dz. U. z 2014 r. poz. 1946 ze zm.) Krajowy Zjazd Izby jest najwyższym organem Krajowej Izby, który stosownie do art. 31 pkt 12 tej ustawy rozpatruje i zatwierdza sprawozdania z działalności m.in. Krajowej Rady Izby, której zakres określa art. 33. Natomiast stosownie do art. 31 pkt 4 powołanej ustawy Krajowy Zjazd Izby ustala zasady gospodarki finansowej Krajowej Izby oraz uchwala jej budżet. W myśl § 1 Uchwały nr [...] Nadzwyczajnego Krajowego Zjazdu Izby [...] w sprawie ustalenia zasad gospodarki finansowej samorządu zawodowego architektów z dnia [...] listopada 2002 r. Krajowa Izba [...] i okręgowe izby architektów prowadzą samodzielną gospodarkę finansową na zasadzie samofinansowania działalności wpływami ze składek i innych źródeł w granicach obowiązujących przepisów oraz zasad gospodarki finansowej samorządu uchwalonych przez Zjazd Izby [...]. Zdaniem Sądu pierwszej instancji zaskarżona Uchwała Nr [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. dotyczy organizacyjnych (korporacyjnych) spraw, mających charakter działań własnych (wewnętrznych) samorządu zawodowego, niedotykających problematyki z dziedziny administracji publicznej. Tym samym, w sprawie nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego. K. B. wniósł skargę kasacyjną od postanowienia WSA w Warszawie z 7 kwietnia 2016 r., zarzucając Sądowi pierwszej instancji: 1) naruszenie prawa materialnego, a to art. 40 ust. 2 in fine ustawy w związku z art. 3 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 370 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), a to poprzez niewłaściwą wykładnię przedmiotowego przepisu polegającą na przyjęciu niedopuszczalności wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego na uchwałę Krajowej Izby [...] Rzeczypospolitej Polskiej w sprawie dotyczącej zatwierdzenia sprawozdania finansowego Krajowej Izby [...]; a w konsekwencji: 2) naruszenie przepisów postępowania, a to art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi wniesionej przez skarżącego w niniejszej sprawie, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to z uwagi na brak rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji istoty niniejszej sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wbrew stanowisku autora skargi kasacyjnej, w zaskarżonym postanowieniu Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej wykładni art. 40 ust. 2 ustawy o samorządach zawodowych architektów oraz inżynierów budownictwa. Przepis ten stanowi, że członek samorządu zawodowego może zaskarżyć uchwałę okręgowej izby do właściwych organów Krajowej Izby, a uchwałę Krajowej Izby do sądu administracyjnego. WSA trafnie przyjął, że przepis ten nie uprawnia do zaskarżenia do sądu administracyjnego każdej uchwały samorządu zawodowego, lecz tylko takiej, która została podjęta w sprawach z zakresu administracji publicznej. Naczelny Sąd Administracyjny w obecnym składzie podziela wyrażane już w orzecznictwie stanowisko, że wykładnia art. 40 ust. 2 ustawy o samorządach zawodowych architektów oraz inżynierów budownictwa nie może prowadzić do sprzecznego z art. 184 Konstytucji RP rozszerzenia właściwości sądów administracyjnych również o sprawy, które nie dotyczą kontroli działalności administracji publicznej (por. postanowienie NSA z 21 czerwca 2016 r., sygn. akt II GSK 2668/16; dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Odmienne stanowisko autora skargi kasacyjnej w tym zakresie jest wynikiem wadliwej wykładni art. 3 § 3 p.p.s.a., opartej na założeniu, że przepis ten dopuszcza możliwość wprowadzenia w ustawach szczególnych kontroli, która nie jest kontrolą administracji publicznej przez sądy administracyjne. Art. 3 § 3 p.p.s.a. musi być wykładany w kontekście art. 184 Konstytucji RP, a więc przyjąć należy, że kognicja sądów administracyjnych obejmuje się wyłącznie sprawy, w których przepisy szczególne przewidują sądową kontrolę administracji publicznej (por. R. Hauser, A. Kabat, Właściwość sądów administracyjnych, Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny z 2004 r., nr 2, s. 25 i n.), na co trafnie zwrócono uwagę w odpowiedzi na skargę kasacyjną. Przedmiotem skargi do WSA w niniejszej sprawie była uchwała nr [...][...] Sprawozdawczego Krajowego Zjazdu Izby [...] RP podjętej w Warszawie [...] czerwca 2015 r. w sprawie zatwierdzenia sprawozdania finansowego Krajowej Izby [...] RP za rok 2014. Uchwała ta: w § 1 zatwierdza sprawozdanie finansowe Krajowej Izby [...] RP za rok 2014; w § 2 zatwierdza zysk netto za rok 2014 w kwocie 370 523,47 zł; w § 3 przeznacza zysk netto za rok 2014 w kwocie 370.523,47 zł na zwiększenie funduszu statutowego Krajowej Izby [...] RP. Podstawę prawną uchwały stanowił art. 31 pkt 12 ustawy o samorządach zawodowych architektów oraz inżynierów budownictwa oraz § 21 ust. 2 "Zasad gospodarki finansowej samorządu zawodowego architektów wprowadzonych uchwałą nr 9 I Nadzwyczajnego Krajowego Zjazdu Izby [...] z [...]listopada 2002 r. ze zmianami ustanowionymi uchwalą nr [...][...] Programowo-Budżetowego Krajowego Zjazdu [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. Zgodnie art. 31 pkt 12 ustawy o samorządach zawodowych architektów oraz inżynierów budownictwa Krajowy Zjazd Izby rozpatruje i zatwierdza sprawozdania z działalności Krajowej Rady Izby, Krajowej Komisji Rewizyjnej, Krajowej Komisji Kwalifikacyjnej, Krajowego Sądu Dyscyplinarnego i Krajowego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej. Powołana podstawa prawna, jak i treść uchwały ewidentnie wskazują, że jest to akt o charakterze korporacyjnym, dotyczący bezpośrednio działalności samorządu zawodowego, a nie akt podjęty w sprawie z zakresu administracji publicznej, który podlegałby kontroli sądowoadministracyjnej – w szczególności na podstawie art. 40 ust. 2 ustawy o samorządach zawodowych architektów oraz inżynierów budownictwa. W konsekwencji powyższych rozważań za trafną należy uznać konstatację Sądu pierwszej instancji, że skarga podlegała odrzuceniu jako niedopuszczalna. Wprawdzie uznając, że sprawa nie podlega kognicji sądu administracyjnego Sąd pierwszej instancji powinien był wskazać w podstawie prawnej rozstrzygnięcia art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. (stanowiący, że sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego) , a nie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. (który stanowi, że sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne), niemniej jednak uchybienie to nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy, bowiem: 1) rozważania Sądu pierwszej instancji dotyczyły w istocie niedopuszczalności skargi z powodu braku właściwości sądu administracyjnego oraz 2) tak stanowisko WSA odczytał autor skargi kasacyjnej, kwestionując w złożonym środku odwoławczym właśnie pogląd o braku właściwości sądu administracyjnego. Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a. Odnosząc się do wniosku Krajowej Rady Izby [...] RO o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego należy zauważyć, że Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 4 lutego 2008 r. o sygn. akt I OPS 4/07 (publ. ONSAiWSA 2008, nr 2, poz. 23) wyjaśnił, iż przepisy art. 203 i art. 204 p.p.s.a. nie mają zastosowania, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie. Do wspomnianej kategorii należy postanowienie o odrzuceniu skargi. Obowiązek respektowania przytoczonego stanowiska wynika z ogólnie wiążącej mocy uchwał (art. 269 § 1 p.p.s.a.).