II GSK 407/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Gronowski (spr.) Sędzia NSA Urszula Raczkiewicz Sędzia del. WSA Magdalena Bosakirska Protokolant Sylwia Kizińska po rozpoznaniu w dniu 21 października 2008 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. Ż. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 12 grudnia 2007 r. sygn. akt I SA/Wa 1237/07 w sprawie ze skargi A. Ż. na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] w przedmiocie pozbawienia licencji zawodowej pośrednika w obrocie nieruchomościami oddala skargę kasacyjną Wyrokiem z dnia 12 grudnia 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. sygn. akt I SA/Wa 1237/07 oddalił skargę A. Ż. zwanej "skarżącą" na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] w przedmiocie pozbawienia licencji zawodowej pośrednika w obrocie nieruchomościami. Wyrok Sądu I instancji zapadł na tle następującego stanu faktycznego sprawy: Ostateczną decyzją Ministra Budownictwa z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] utrzymano w mocy wcześniejszą decyzję tego organu z dnia [...] kwietnia 2007 r., pozbawiającą skarżącą licencji zawodowej pośrednika w obrocie nieruchomościami nr [...]. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazano przepisy art. 194 ust. 1 i art. 183 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.). W myśl art. 182 ust. 1 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami licencję zawodową w zakresie pośrednictwa w obrocie nieruchomościami nadaje się osobie fizycznej, która nie była karana za przestępstwa przeciwko mieniu, dokumentom, za przestępstwa gospodarcze, za fałszowanie pieniędzy, papierów wartościowych, znaków urzędowych, za składanie fałszywych zeznań oraz za przestępstwa skarbowe. Z kolei stosownie do treści art. 183 ust. 3 pkt 2 powołanej ustawy pozbawienie licencji zawodowej następuje również w przypadku skazania za przestępstwa, o których mowa w art. 182 ust. 1 pkt 2 cytowanej ustawy. Podstawę faktyczną decyzji stanowiło skazanie skarżącej wyrokiem Sądu Rejonowego w J. G. z dnia 23 września 2005 r. sygn. akt VII K 1501/04 na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności za popełnienie czynu z art. 286 § 1 k.k. Wyrok ten został utrzymany w mocy wyrokiem Sądu Okręgowego w J. G. z dnia 30 września 2005 r. Decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] maja 2007 r. skarżąca zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W., wnosząc o uchylenie tej decyzji. Według skarżącej stanowisko sądu karnego oparte zostało na zeznaniach dwojga świadków, wobec których toczy się postępowanie karne o czyn związany ze sprawą, w której nastąpiło skazanie skarżącej. W tej sytuacji decyzja o pozbawieniu skarżącej licencji była przedwczesna. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wspomnianym na wstępie wyrokiem z dnia 12 grudnia 2007 r. sygn. akt I SA/Wa 1237/07 oddalił skargę. Sąd I instancji stanął na stanowisku, że na dzień wydania zaskarżonej decyzji skarżąca była uznana za winną popełnienia przestępstwa stypizowanego w art. 286 § 1 k.k, zamieszczonego w rozdziale XXXV Kodeksu karnego zatytułowanego "Przestępstwa przeciwko mieniu". W tej sytuacji Minister Budownictwa, na podstawie powołanych wyżej przepisów, był obowiązany pozbawić skarżącą licencji zawodowej. W ocenie Sądu I instancji podnoszone przez skarżącą argumenty nie miały wpływu na ocenę prawidłowości zaskarżonej decyzji. Wydając rozstrzygnięcie w sprawie, organ publiczny jest zobowiązany wziąć pod uwagę stan faktyczny i prawny sprawy istniejący w dniu wydawania przez ten organ orzeczenia. Nie budziło zaś wątpliwości, że zarówno na dzień [...] kwietnia 2007 r. (data wydania decyzji w I instancji), jak i na dzień wydania decyzji ostatecznej, skarżąca w świetle prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w J. G. z dnia 23 maja 2005 r. sygn. akt VII K 1501/04 była uznana za winną popełnienia występku z art. 286 § 1 k.k. Skargą kasacyjną skarżąca zaskarżyła powyższy wyrok w całości, domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów art. 182 ust. 1 pkt 2, art. 183 ust. 3 i art. 194 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 76 § 1 k.k., polegające na tym, że w dniu orzekania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., tj. 12 grudnia 2007 r. skarżąca była już osobą niekaraną. Okoliczność ta nie została uwzględniona pomimo, że decyzja Ministra Budownictwa i Gospodarki Mieszkaniowej z dnia [...] maja 2007 r. została zaskarżona, a jej wykonanie wstrzymane. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Argumentacja skargi kasacyjnej nie znajduje usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do art. 183 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o postępowanie przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod uwagę z urzędu nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności postępowania. Zgodnie z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania jeśli uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Zawarte w skardze kasacyjnej zarzuty odnoszą się do naruszenia prawa materialnego. Z uwagi na to, że skarżąca nie zarzuciła wyrokowi Sądu I instancji naruszenia przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, miarodajne są ustalenia faktyczne przyjęte przez ten Sąd. Zgodnie z treścią art. 182 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami licencję zawodową w zakresie pośrednictwa nieruchomościami nadaje się osobie fizycznej, która posiada pełną zdolność do czynności prawnych, nie była karana za przestępstwo przeciwko mieniu, dokumentom, za przestępstwa gospodarcze, za fałszowanie pieniędzy, papierów wartościowych, znaków urzędowych za składanie fałszywych zeznań oraz za przestępstwa skarbowe. Z kolei, w myśl art. 181 ust. 1 cytowanej ustawy, pośrednik w obrocie nieruchomościami jest zobowiązany do wykonywania czynności, o których mowa w art. 180 ust. 1 i ust. 1a, a więc m.in. czynności zmierzających do zawarcia przez inne osoby umów nabycia lub zbycia praw do nieruchomości, nabycia lub zbycia własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego, najmu lub dzierżawy nieruchomości (...), zgodnie z zasadami wynikającymi z przepisów prawa i standardami zawodowymi, ze szczególną starannością właściwą dla zawodowego charakteru tych czynności oraz zasadami etyki zawodowej. Wspomniany pośrednik jest także zobowiązany do kierowania się zasadą ochrony interesu osób, na których rzecz wykonuje te czynności. Stosownie do treści art. 183 ustawy o gospodarce nieruchomościami, jeżeli pośrednik w obrocie nieruchomościami nie wypełnia obowiązków, o których mowa w art. 181, podlega odpowiedzialności zawodowej i może być wobec niego nałożona kara w postaci: upomnienia, nagany zawieszenia licencji zawodowej z możliwością ponownego ubiegania się o jej nadanie, pozbawienia licencji zawodowej z możliwością ubiegania się o ponowne jej nadanie po upływie 3 lat od dnia pozbawienia. Natomiast w razie utraty zdolności do czynności prawnych lub skazania za przestępstwa, o których mowa w art. 182 ust. 1 pkt 2 cytowanej ustawy, organ obligatoryjnie pozbawia pośrednika licencji zawodowej (art. 183 ust. 3 pkt 2 ustawy). Jak zostało ustalone przez Sąd I instancji w dacie wydania zaskarżonej decyzji, zgodnie ze znajdującą się w aktach sprawy informacją z Krajowego Rejestru Skazanych z dnia 26 października 2006 r., wyrokiem Sądu Rejonowego w J. G. z dnia 23 maja 2005 r. sygn. akt VII K 1501/04 skarżąca została uznana za winną popełnienia czynu zabronionego określonego w art. 286 § 1 k.k. polegającego na doprowadzeniu H. P. i J. R. do niekorzystnego rozporządzenia mieniem. Wyrok ten, jak to już wskazano, został utrzymany w mocy wyrokiem Sądu Okręgowego w J. G. z dnia 30 września 2005 r. sygn. akt VI Ka 425/05. Z kolei, wspomniane przestępstwo zostało umieszczone w rozdziale XXXV Kodeksu karnego zatytułowanym "Przestępstwa przeciwko mieniu". W tej sytuacji Minister Gospodarki zobligowany był do pozbawienia A. Ż. licencji zawodowej pośrednika nieruchomościami. W sprawie nie ma istotnego znaczenia okoliczność, czy w dacie wydania wyroku przez Sąd I instancji skarżąca mogła być uznana za osobę niekarana, czy też nie, do czego w skardze kasacyjnej przywiązuje się znaczenie. Dla sądu administracyjnego, kontrolującego zaskarżoną decyzję, miarodajny jest bowiem stan prawny i faktyczny sprawy zasadniczo na dzień wydania decyzji ostatecznej. Zarówno w doktrynie prawa administracyjnego, jak i w orzecznictwie sądowym utrwalony jest pogląd, iż kompetencje organu odwoławczego nie sprowadzają się jedynie do kontroli zasadności zarzutów podniesionych w stosunku do rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, a organ odwoławczy jest obowiązany uwzględnić zarówno zmiany stanu prawnego, jak i faktycznego, jakie zaszły w sprawie pomiędzy wydaniem orzeczenia przez organ pierwszej instancji a orzeczeniem organu odwoławczego. Stan faktyczny organ odwoławczy ustala w oparciu o materiał zebrany w postępowaniu pierwszej instancji, rozszerzając granice postępowania dowodowego na nowe okoliczności faktyczne pominięte przez organ pierwszej instancji, jak i te, które po wydaniu decyzji przez organ pierwszej instancji uległy zmianie, a które to okoliczności są istotne z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy (por. wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2000 r., sygn. akt V SA 1799/00, LEX nr 75524 oraz wyrok SN z dnia 7 maja 2002 r., sygn. akt III RN 59/01, OSNP 2003/3/56). Reasumując, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji prawidłowo ocenił, że organ administracji publicznej, wydając rozstrzygnięcie w sprawie, zobowiązany był wziąć pod uwagę stan faktyczny i prawny sprawy istniejący w dniu wydania przez ten organ orzeczenia. Nawet gdyby w dacie orzekania przez Sąd I instancji nastąpiłoby zatarcie skazania z mocy samego prawa wobec skarżącej, to Sąd ten nie byłby władny uchylić z tej przyczyny zaskarżonej decyzji, w sytuacji kiedy nie doszło do naruszenia przepisów prawa przez organy administracji publicznej. Okoliczność, że skazanie uległo zatarciu może jedynie powodować ten skutek, że skarżąca może ubiegać się o ponowne nadanie licencji zawodowej pośrednika w obrocie nieruchomościami. Niezależnie od powyższego, choć nie ma to w sprawie istotnego znaczenia, skarżąca na dzień wydania wyroku przez Sąd I instancji nie mogła być uznaną za osobę niekaraną. I tak, w świetle przepisu art. 76 § 1 k.k., wskazanego w skardze kasacyjnej, skazanie ulega zatarciu z mocy prawa z upływem 6 miesięcy od zakończenia okresu próby. Z kolei, w myśl art. 70 § 1 k.k., zawieszenie wykonania kary następuje na okres próby, który biegnie od uprawomocnienia się orzeczenia. Z powyższych względów powołany wyrok Sądu Rejonowego z dnia 23 maja 2005 r. o sygn. akt VII K 1501/04 uprawomocnił się dopiero w dniu 30 września 2005 r., a więc w chwili wydania wyroku przez Sąd II Instancji, utrzymującego w mocy zaskarżony wyrok. Z tej to przyczyny okres próby zaczął biec od dnia 1 października 2005 r. i zakończył się w dniu 30 września 2007 r., a sześciomiesięczny okres, po upływie którego następuje zatarcie skazania z mocy samego prawa, minął w dniu 31 marca 2008 r., a więc po wydaniu wyroku Sądu I instancji. W świetle powyższych ustaleń Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszenia przez Sąd I instancji art. 182 ust. 1 pkt 2, art. 183 ust. 3, art. 194 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 76 § 1 k.k. Nie zasługuje także na uwzględnienie argumentacja, iż naruszenie powyższych przepisów nastąpiło z uwagi na fakt, że po wniesieniu skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. wstrzymano wykonanie zaskarżonej decyzji. Wykazanie istnienia prawdopodobieństwa doznania niepowetowanej szkody lub wystąpienia trudnych do odwrócenie skutków wykonania aktu, jako podstawa do wstrzymania zaskarżonego aktu (art. 61 § 3 p.p.s.a.), nie jest wiążące dla Sądu przy wyrokowaniu. Zresztą, stosownie do art. 61 § 6 p.p.s.a., wstrzymanie wykonania aktu lub czynności upada w razie wydania przez sąd orzeczenia kończącego postępowanie w pierwszej instancji. Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.