II GSK 418/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kuba Sędziowie Tadeusz Cysek (spr.) NSA Stanisław Gronowski Protokolant Maciej Dębski po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2008 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej "A." Spółki z o.o. w W. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 28 sierpnia 2007 r. sygn. akt VI SA/Wa 1020/07 w sprawie ze skargi "A." Spółki z o.o. w W. na decyzję Komendanta [...] Policji z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. do ponownego rozpoznania. Postanowieniem z dnia 28 sierpnia 2008 r., sygn. akt VI SA/Wa 1020/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odrzucił skargę "A." Spółki z o.o. w W. na decyzję Komendanta [...] Policji z dnia [...] kwietnia 2007 r., Nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym. Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekał w następującym stanie sprawy: W dniu 10 maja 2007 r. pełnomocnik spółki "A." złożył za pośrednictwem Komendanta [...] Policji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. skargę na decyzję tego organu z dnia [...] kwietnia 2007 r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym. Pismem z dnia 19 lipca 2007 r., stanowiącym wykonanie zarządzenia z dnia 18 lipca 2007 r., pełnomocnik skarżącej Spółki wezwany został do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 400 zł w terminie siedmiu dni od dnia otrzymania wezwania pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie to doręczono pełnomocnikowi strony skarżącej w dniu 26 lipca 2007 r. Do dnia 24 sierpnia 2007 r. powyższy wpis nie został uiszczony. Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucając skargę wskazał, iż skoro wezwanie do uiszczenia wpisu doręczono skarżącej w dniu 26 lipca 2007 r., tym samym siedmiodniowy termin do jego uiszczenia upłynął w dniu 2 sierpnia 2007 r. Przedmiotowy wpis nie został zaś uiszczony do dnia 24 sierpnia 2007 r., wobec czego Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., w oparciu o przepis art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., odrzucił skargę spółki "A.". Skargą kasacyjną pełnomocnik skarżącej Spółki zaskarżył powyższe postanowienie w całości. Opierając skargę na zarzucie naruszenia art. 220 § 3 p.p.s.a. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu pełnomocnik skarżącej podniósł, iż do ostatniego dnia terminu, w którym należało uiścić wpis od skargi Spółka nie uzyskała spodziewanych wpływów na konto bankowe i tym samym nie dysponowała środkami do uiszczenia przedmiotowego wpisu. W związku z powyższym działając w trybie art. 243 p.p.s.a. spółka "A." złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy, który - jak twierdzi pełnomocnik skarżącej Spółki - skierowany został do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. za pośrednictwem Poczty Polskiej w dniu 1 sierpnia 2007 r., a wobec tego strona skarżąca nie miała wówczas obowiązku uiszczenia wpisu od skargi. Jak zaznaczono w skardze kasacyjnej, wskazany wyżej wniosek nie został rozpoznany. Nie powstał zatem zarówno obowiązek uiszczenia wpisu od skargi, jak i podstawa do odrzucenia skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna wymaga uwzględnienia, aczkolwiek wyraźnie zaznaczyć trzeba, iż Sądowi I instancji nie można zarzucić braku staranności w zakresie badania okoliczności mających wpływ na orzekanie o odrzuceniu skargi według stanu, który został ujawniony do czasu wydania zaskarżonego postanowienia. Zważyć bowiem wypada, że zaskarżone postanowienie zapadło prawie miesiąc po upływie terminu do uiszczenia wpisu od skargi, po sprawdzeniu dokumentacji księgowej Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. dotyczącej opłat sądowych, w wyniku którego nie odnotowano wpływu zasądzonego od strony skarżącej wpisu. Niemniej jednak w późniejszym czasie, wobec przedstawionych przez stronę twierdzeń oraz związanego z nimi materiału dołączonego do akt sprawy - powstała nowa sytuacja, wymagająca ponownego rozważenia zasadności odrzucenia skargi w niniejszej sprawie. Skarżąca Spółka utrzymuje bowiem - wskazując na dołączony do akt nowy materiał, iż jeszcze przed upływem terminu do uiszczenia wpisu (tj. w dniu 1 sierpnia 2007 r.) złożyła za pośrednictwem Poczty Polskiej wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych. Jeżeli wniosek ten rzeczywiście wniesiono przed upływem terminu wyznaczonego do uiszczenia wpisu, to byłaby to okoliczność rzutująca na kwestię możliwości orzeczenia o odrzuceniu skargi. Zasadą jest bowiem, iż rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych wyprzedzać powinno rozważenie zagadnienia podstaw do odrzucenia skargi. Strona składająca skargę kasacyjną powołuje się na złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w dniu 1 sierpnia 2007 r., wskazując na datę stempla pocztowego odciśniętego zarówno na załączonym do akt sprawy druku potwierdzeniu nadania korespondencji oraz na kopercie, w której wpłynął wskazany wniosek. Dążąc do pełnego wyjaśnienia ważnych w rozpoznawanym zakresie zagadnień, nie można na tym jednak poprzestać. W konkretnym przypadku występują bowiem jeszcze inne okoliczności mogące rzutować na ocenę wiarygodności twierdzeń strony skarżącej (wskazywanych przez nie dowodów) dotyczących złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w dniu 1 sierpnia 2007 r. Ich ocena winna być - dla zachowania zasady dwuinstancyjności - dokonana najpierw przez Sąd I instancji. Obecnie zaś przekracza uprawnienia Naczelnego Sądu Administracyjnego. W szczególności zasygnalizować wypada upływ ponad czterdziestu dni pomiędzy datą wskazywaną przez stronę skarżącą jako datę nadania wniosku o przyznanie prawa pomocy a datą wpływu przesyłki (k. 78-83) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. (który nota bene nastąpił po doręczeniu skarżącej postanowienia o odrzuceniu skargi). Ponadto wobec faktu, iż przesyłka ta nie miała (co zostało już wyjaśnione) cech listu poleconego, ocenie podlegać winna okoliczność uzyskania przez stronę skarżącą stempla pocztowego na załączonym do akt sprawy druku potwierdzenia nadania (k. 69), zważając przy tym jednak, iż na tym druku nie ma jednocześnie żadnego podpisu pracownika poczty. Zadaniem Sądu I instancji będzie też ocena sformułowania treści uzasadnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy (k. 79 - rubryka 5), który w czasie przeszłym wypowiada się o terminie do uiszczenia wpisu ("termin do uiszczenia wpisu minął..."), ale także co istotniejsze znaczenia daty "07 Wrz 2007" znajdującej się na fax-ie z banku (k. 82), dołączonym przez stronę skarżącą do wniosku o przyznanie prawa pomocy, mającym być nadanym według strony skarżącej w dniu 1 sierpnia 2007 r., a który wpłynął do Sądu I instancji w dniu 13 września 2007 r. Wskazując, iż wszystkie te okoliczności wymagają dokonania oceny najpierw przez Sąd I instancji, zauważyć trzeba, iż rzeczą Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. będzie też rozważenie potrzeby przeprowadzenia ewentualnie także dodatkowego, dopuszczalnego w postępowaniu przed sądem administracyjnym, postępowania wyjaśniającego służącego pełnemu poznaniu rzeczywistego stanu rzeczy, ważnego dla zajęcia stanowiska w zakresie badania podstaw do orzekania o odrzuceniu skargi bądź nadania rozpoznaniu skargi dalszego biegu. W zależności od wyniku dokonanych ustaleń Sąd I instancji albo ponownie orzeknie o odrzuceniu skargi, albo nada rozpoznaniu skargi bieg. Z wymienionych powodów z mocy art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylono zaskarżone postanowienie i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania w zakresie, w jakim dotychczas orzekał Sąd I instancji wydając zaskarżone postanowienie. Na marginesie zaznaczyć tylko należy, iż wydane w niniejszej sprawie orzeczenie odpowiada kierunkowi rozumowania przyjętego przez Naczelny Sąd Administracyjny w wcześniej wydanym postanowieniu (z dnia 11 września 2008 r. sygn. akt II GSK 319/08 uchylającym zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 29 sierpnia 2007 r. sygn. akt VI SA/Wa 1152/07 w sprawie, w której stroną skarżącą była także "A." Spółka z o.o. w W. i występowała również zbliżona problematyka).