II GSK 4976/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dorota Dąbek Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Sędzia del. WSA Piotr Kraczowski (spr.) Protokolant asystent sędziego Elżbieta Jabłońska-Gorzelak po rozpoznaniu w dniu 9 października 2018 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. Spółki z o.o. w A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 6 lipca 2016 r. sygn. akt III SA/Gl 2359/15 w sprawie ze skargi A. Spółki z o.o. w A. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w A. z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (dalej: WSA) wyrokiem z 6 lipca 2016 r. sygn. akt III SA/Gl 2359/15 oddalił skargę A. sp. z o.o. z siedzibą w A. (dalej: spółka) na decyzję Dyrektora Izby Celnej w A. (dalej: Dyrektor IC) z [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gier na automacie poza kasynem gry. WSA orzekał w następującym stanie sprawy. W dniu [...] stycznia 2013 r. funkcjonariusze celni przeprowadzili kontrolę przestrzegania przepisów regulujących urządzanie i prowadzenie gier hazardowych w lokalu "A." przy u. [...] w A., który nie był kasynem gry. W trakcie prowadzonego postępowania ustalono, że organizatorem i urządzającym gry na automatach bez wymaganej koncesji jest spółka. Na kontrolowanych urządzeniach znajdowały się bowiem naklejki z informacją, że jest ona właścicielem i wyłącznym dysponentem urządzeń, jak również dzierżawcą i prawnym posiadaczem powierzchni, na której się znajdują. Podczas kontroli w lokalu stwierdzono włączone i gotowe do gry trzy automaty o nazwach: A. (2) i B. (1), na których funkcjonariusze celni przeprowadzili eksperyment - gry kontrolne. W wyniku eksperymentu stwierdzono, że gry rozgrywane na urządzeniach mają charakter losowy, a wynik końcowy nie jest zależny od umiejętności i sprawności grającego. Podczas rozgrywanych gier układ figur następował losowo, bez udziału gracza. Gry miały charakter komercyjny, gdyż gracz ponosi opłatę za korzystanie z urządzenia, a automat nie realizuje wypłaty pieniędzy. Jednocześnie ustalono, że gra na automatach w kontrolowanym lokalu odbywa się bez stosownego zezwolenia, a urządzenia nie posiadają poświadczenia rejestracji automatu. Ponadto stwierdzono, że gry na dwóch kontrolowanych automatach, nie powodują wygranej pieniężnej lecz rzeczową w postaci punktów, a wszystkie rozegrane gry miały charakter losowy. Z załączonego do protokołu kontroli protokołu przesłuchania świadka wynikało natomiast, że wygrane na automatach wypłacane są przez właściciela lokalu po otrzymaniu kartek dla klientów wypisanych przez osobę obsługującą. Decyzją z [...] marca 2015 r. Naczelnik Urzędu Celnego w A., działając m.in. na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540 ze zm.; dalej: u.g.h.), nałożył na spółkę karę pieniężną w wysokości 36.000 zł za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry. Skarżący złożył odwołanie od tej decyzji. Decyzją z [...] września 2015 r. Dyrektor IC utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Dyrektor IC stwierdził, że gry na spornych urządzeniach są grami na urządzeniach elektronicznych, zawierającymi element losowości, w trakcie których można uzyskać wygrane rzeczowe w postaci punktów umożliwiających dalszą grę lub rozpoczęcie nowej gry. Urządzającym gry na tym automacie poza kasynem gry była spółka, która z tego względu podlegała regulacji z art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. Dyrektor IC nie uwzględnił zarzutów spółki, że decyzja została wydana na podstawie nienotyfikowanych Komisji Europejskiej przepisów technicznych w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz. Urz. UE L 204 z 21 lipca 1998 r., s. 37 ze zm.; dalej: dyrektywa 98/34/WE). Zaskarżonym wyrokiem WSA oddalił skargę spółki na decyzję Dyrektora IC. WSA powołał się na uchwałę składu siedmiu sędziów NSA z 16 maja 2015 r. sygn. akt II GPS 1/16, w której określono, że art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. nie jest przepisem technicznym w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE oraz że dla rekonstrukcji znamion deliktu administracyjnego, o którym mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., nie ma znaczenia brak notyfikacji oraz techniczny charakter art. 14 ust. 1 u.g.h. WSA dodał, że we wskazanej uchwale NSA przyjął również, że art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. jest podstawą nałożenia kary pieniężnej na urządzającego gry na automatach poza kasynem gry bez względu na to, czy podmiot taki legitymuje się koncesją. WSA podkreślił, że na podstawie art. 269 p.p.s.a. uchwala ta wiąże w każdej sprawie, w której występuje zagadnienie prawne nią objęte. Spółka złożyła skargę kasacyjną od wyroku WSA, zaskarżając to orzeczenie w całości. Wniosła o rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie oraz uchylenie w całości wyroku i wydanych w sprawie decyzji, a także o zasądzenie kosztów sądowych, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi – w oparciu o art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) spółka zarzuciła: 1) naruszenie prawa materialnego w postaci art. 14 ust. 1 u.g.h. przez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że można go zastosować w sprawie, w sytuacji gdy przepis ten w dacie czynu nie był poddany obowiązkowej notyfikacji, a jest "przepisem technicznym" w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE i jako taki nie może być stosowany przez organy władzy publicznej w stosunku do osób prywatnych - zarówno fizycznych, jak i prawnych, a przepis ten stanowi normę dopełniającą podstawę wymierzenia sankcji przewidzianej w art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h.; a na wypadek nieuwzględnienia powyższego zarzutu: 2) naruszenie prawa materialnego przez jego błędną wykładnię i przyjęcie jako podstawy prawnej wymierzenia kary normy zawartej w art. 89 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 89 ust. 2 pkt 2 u.g.h., która jest skierowana do podmiotów mających koncesję na prowadzenie kasyna, w sytuacji gdy sprawa powinna być rozstrzygana w świetle dyspozycji z art. 89 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 89 ust. 2 pkt 1 u.g.h. (dot. urządzania gier hazardowych bez koncesji). W uzasadnieniu spółka przedstawiła argumenty na poparcie zarzutów sformułowanych w petitum skargi kasacyjnej. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Wadliwości wyroku WSA autor skargi kasacyjnej upatruje przede wszystkim w tym, że art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. stanowi normę dopełniającą art. 14 ust. 1 u.g.h., a z kolei ten przepis jest przepisem technicznym w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela tego poglądu. Problem relacji pomiędzy art. 14 ust. 1 i art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. został rozstrzygnięty uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego podjętą w składzie siedmiu sędziów 16 maja 2016 r. sygn. akt II GPS 1/16. Punkt 1 sentencji tej uchwały stanowi, że "Art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2015 r. poz. 612, ze zm.) nie jest przepisem technicznym w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz. Urz. UE. L z 1998 r. Nr 204, s. 37, ze zm.), którego projekt powinien być przekazany Komisji Europejskiej zgodnie z art. 8 ust. 1 akapit pierwszy tej dyrektywy i może stanowić podstawę wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o grach hazardowych, a dla rekonstrukcji znamion deliktu administracyjnego, o którym mowa w tym przepisie oraz jego stosowalności w sprawach o nałożenie kary pieniężnej, nie ma znaczenia brak notyfikacji oraz techniczny – w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE – charakter art. 14 ust. 1 tej ustawy". Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni podziela pogląd zaprezentowany w uzasadnieniu uchwały, że funkcja realizowana przez art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. nadaje temu przepisowi samoistny charakter w relacji do art. 14 ust. 1 u.g.h., co uzasadnia – wbrew twierdzeniom spółki – pogląd o braku podstaw do odmowy stosowania art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. w sprawie o nałożenie kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry. W powołanej uchwale Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzygnął także zagadnienie związane z problemem prawnym podniesionym w zarzucie 2 petitum skargi kasacyjnej, dotyczącym powołanej przez organ podstawy prawnej nałożenia kary pieniężnej. Uchwała w punkcie 2 sentencji stanowi, że urządzający gry na automatach poza kasynem gry, bez względu na to, czy legitymuje się koncesją lub zezwoleniem – od 14 lipca 2011 r., także zgłoszeniem lub wymaganą rejestracją automatu lub urządzenia do gry – podlega karze pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. Należy zatem stwierdzić, że powołana przez organ podstawa prawna nałożenia kary była prawidłowa, a pogląd spółki, że w opisanym stanie faktycznym powinien mieć zastosowanie art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. jest błędny. Uchwałą tą skład orzekający jest związany mocą art. 269 § 1 p.p.s.a. Powołany przepis nie pozwala żadnemu składowi sądu administracyjnego rozstrzygnąć sprawy w sposób sprzeczny ze stanowiskiem zawartym w uchwale i przyjmować wykładni prawa odmiennej od tej, która została przyjęta przez skład poszerzony Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie NSA z 8 lipca 2014 r., sygn. akt II GSK 1518/14; dostępne na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.