II GSK 518/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Rafał Batorowicz Sędziowie Jan Bała (spr.) NSA Kazimierz Brzeziński Protokolant Beata Kołosowska po rozpoznaniu w dniu 21 października 2008 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej K. W.-C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 3 grudnia 2007 r. sygn. akt VI SA/Wa 675/07 w sprawie ze skargi K.W.-C. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu wobec wpisu na listę adwokatów 1. uchyla zaskarżony wyrok 2. uchyla decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lutego 2007 r., nr [...] 3. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz skarżącej K.W.-C. kwotę 540 (pięćset czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 3 grudnia 2007 r., sygn. akt VI SA/Wa 675/07 oddalił skargę K.W.-C. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lutego 2007 r., nr [...] w przedmiocie sprzeciwu od wpisu na listę adwokatów. Sąd orzekał w oparciu o następujący stan faktyczny: W dniu [...] listopada 2006 r., w związku z pozytywnym złożeniem egzaminu adwokackiego, K.W.-C. wystąpiła do Okręgowej Rady Adwokackiej w C. z wnioskiem o dokonanie wpisu na listę adwokatów Izby C. Uchwałą z dnia [...] grudnia 2006 r. Okręgowa Rada Adwokacka w C. postanowiła wpisać K.W.-C. na listę adwokatów tej Izby. W uzasadnieniu uchwały wskazano, iż K. W.-C. dnia [...] czerwca 2001 r. wpisana została na listę aplikantów adwokackich Izby C. i rozpoczęła odbywanie aplikacji, którą odbywała przez okres 3 lat i 6 m-cy. Następnie zdała egzamin adwokacki przeprowadzony w dniach od [...] do [...] grudnia 2005 r. pisemny oraz w dniu [...] grudnia 2005 r. ustny. Decyzją z dnia [...] lutego 2007 r. Minister Sprawiedliwości, na podstawie art. 69 ust. 2 w zw. z art. 65 pkt 4 w zw. z art. 76 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1058 z późn. zm.), sprzeciwił się wpisowi K.W.-C. na listę adwokatów Izby C.. W uzasadnieniu decyzji Minister Sprawiedliwości wskazał, iż od momentu rozpoczęcia przez K.W.-C. szkolenia zawodowego, tj. od dnia [...] lutego 2003 r. do dnia rozpoczęcia egzaminu adwokackiego upłynęły jedynie 2 lata, 9 miesięcy i 26 dni, a tym samym nie został zachowany ustawowy trzyipółletni okres odbywania aplikacji, wynikający z art. 76 ust. 1 ustawy - Prawo o adwokaturze. Organ podkreślił przy tym, że powyższe ustalenia były już podstawą do wydania przez Ministra Sprawiedliwości decyzji z dnia [...] marca 2006 r. sprzeciwiającej się wpisowi K.W.-C. na listę adwokatów Izby C., która nie została zaskarżona przez zainteresowaną do sądu administracyjnego. Stan faktyczny od czasu wydania poprzedniej decyzji nie zmienił się, a brakujący okres szkolenia aplikacyjnego nie został uzupełniony. Minister Sprawiedliwości podkreślił, że przepis art. 76 ust. 1 ustawy - Prawo o adwokaturze jest przepisem prawa materialnego, a więc okres odbywania aplikacji nie może być dowolnie skracany przez Okręgowe Rady Adwokackie. Organ podniósł również, że K.W.-C. została dopuszczona do egzaminu adwokackiego na podstawie uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w C. podjętej na posiedzeniu w dniu [...] listopada 2005 r. Natomiast z indeksu aplikanta adwokackiego K.W.-C. wynika, iż uzyskała ona zaliczenie z większości przedmiotów objętych programem aplikacji już po tej dacie. Tym samym przy podjęciu uchwały o dopuszczeniu do egzaminu adwokackiego K.W.-C. nie uzyskała jeszcze zaliczeń wszystkich przedmiotów objętych programem szkolenia. Stanowiło to, w ocenie organu, naruszenie § 21 ust. 3 Regulaminu aplikacji adwokackiej i egzaminu adwokackiego. W oparciu o ten zapis niezłożenie kolokwiów zgodnie z planem ustalonym przez kierownika szkolenia powinno powodować niedopuszczenie do egzaminu adwokackiego. Zatem uzyskanie wymienionych zaliczeń powinno nastąpić przed dopuszczeniem do tego egzaminu. Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny nie przychylił się do żądania skarżącej w zakresie stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji z powodu zaistnienia przyczyn określonych w art. 156 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. Zgodnie z art. 69 ust. 2 Prawa o adwokaturze wpis na listę adwokatów lub aplikantów adwokackich uważa się za dokonany, jeżeli Minister Sprawiedliwości nie sprzeciwi się wpisowi w terminie 30 dni od daty otrzymania uchwały wraz z aktami osobowymi wpisanego. Przypisanie tego konkretnego uprawnienia Ministrowi Sprawiedliwości nie oznacza, że organ ten w ramach dekoncentracji uprawnień w administracji, nie może udzielić pracownikom kierowanej przez siebie jednostki upoważnień do załatwiania określonych zadań jemu przypisanych. Taką możliwość przewidział przepis art. 268a k.p.a. stanowiąc, że organ administracji publicznej może w formie pisemnej upoważnić pracowników kierowanej jednostki organizacyjnej do załatwiania spraw w jego imieniu w ustalonym zakresie, a w szczególności do wydawania decyzji administracyjnych, postanowień i zaświadczeń. Przepis ten umożliwia temu, kto piastuje funkcję organu administracji, jest "nosicielem, dzierżycielem kompetencji" organu administracji publicznej, sprawne i płynne wywiązywanie się z szerokiego zakresu zadań nałożonych obowiązującym prawem. W dekoncentracji administracji publicznej oświadczenia woli organu administracji publicznej składa albo osoba piastująca funkcję tego organu albo "z upoważnienia" jego pracownicy. Złożenie przez pracownika oświadczenia woli "z upoważnienia" należy traktować jako oświadczenie woli organu administracji publicznej. Pracownik organu, działając za ten organ "z upoważnienia", nie staje się organem - nosicielem kompetencji, nie przejmuje też kompetencji tego organu, a jedynie realizuje upoważnienie do wykonywania kompetencji. Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie nie został również naruszony art. 69 ust. 2 Prawa o adwokaturze w zw. z art. 37 ust. 5 ustawy o Radzie Ministrów. Zgodnie z art. 37 ust. 5 ww. ustawy Ministra zastępuje sekretarz stanu w zakresie przez niego ustalonym lub podsekretarz stanu, jeżeli sekretarz stanu nie został powołany. Zastępstwo, o którym mowa w tym przepisie jest czymś innym niż podział czynności między sekretarza i podsekretarzy stanu. Istnieje bowiem sfera spraw, co jednoznacznie wynika z zarządzenia Ministra Sprawiedliwości nr 241/06/DO, która przynależy jedynie do Ministra i właśnie w zakresie tych spraw, nieprzydzielonych innym członkom kierownictwa, niejako automatycznie zastępcą Ministra jest sekretarz stanu, a podsekretarz stanu dopiero wtedy, gdy sekretarz stanu nie został powołany. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca. Podsekretarz stanu A.K. działał w zakresie czynności ustalonych przez Ministra, a nie zastępował go w rozumieniu ust. 5 art. 37 cyt. ustawy. W ocenie Sądu, w sprawie tej nie doszło także do naruszenia przez organ art. 76 ust. 1 Prawa o adwokaturze. Według skarżącej powyższy przepis powinien być interpretowany w sposób zezwalający na zaliczenie do okresu aplikacji adwokackiej praktyki zawodowej odbytej po złożeniu egzaminu adwokackiego, przy czym okres trzyipółletniej aplikacji powinien być liczony od daty uzyskania wpisu na listę aplikantów, niezależnie od tego czy doszło w tej dacie do faktycznego rozpoczęcia odbywania aplikacji. W ocenie Sądu stanowisko takie należy uznać za błędne, ponieważ zgodnie z art. 78 ust. 2 ustawy - Prawo o adwokaturze wprowadzonym ustawą z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 163, poz. 1361) do egzaminu adwokackiego może przystąpić osoba, która odbyła aplikację adwokacką i otrzymała zaświadczenie o jej odbyciu. Treść powyższego przepisu jest - zdaniem Sądu - jednoznaczna. Chodzi zatem o faktyczne odbycie aplikacji i zakończenie jej przed przystąpieniem do egzaminu adwokackiego. Warunkiem dopuszczenia do egzaminu jest bowiem przedstawienie zaświadczenia o odbyciu aplikacji. Zgodnie z art. 5 cyt. ustawy aplikanci adwokaccy, których termin egzaminu zawodowego przypada w 2005 r. przystępują do egzaminu na dotychczasowych zasadach. Zasady te, wynikające z art. 78 w brzmieniu sprzed nowelizacji, stanowiły, iż aplikacja adwokacka kończy się egzaminem adwokackim. Zgodnie z powyższymi regulacjami niemożliwe jest więc kontynuowanie aplikacji po zdanym egzaminie adwokackim, ani też do okresu 3 lat i 6 miesięcy trwania aplikacji nie może być doliczane zdobywanie umiejętności praktycznych pod nadzorem patrona po zdanym egzaminie adwokackim. Datą zakończenia aplikacji nie jest bowiem data wpisu na listę adwokatów. Taka wykładnia przepisów jest zupełnie dowolna i nie znajduje uzasadnienia w przepisach ustawy - Prawo o adwokaturze. Sąd podkreślił, że aplikacja adwokacka stanowi podstawową formę przygotowania zawodowego do podjęcia i wykonywania zawodu adwokata. Stosownie zaś do art. 65 Prawa o adwokaturze na listę adwokatów może być wpisany ten, kto poza tym, iż spełnia warunki określone w pkt 1-3 tego artykułu, odbył zgodnie z pkt 4 art. 65 w Rzeczypospolitej Polskiej aplikację adwokacką i złożył egzamin adwokacki. Czas aplikacji adwokackiej określa art. 76 ust. 1 Prawa o adwokaturze na trzy lata i sześć miesięcy i jest to termin, którego zarówno skracanie, jak i wydłużanie jest niedopuszczalne i nie znajduje żadnej podstawy prawnej. Rozważając zasadność wniesienia sprzeciwu Minister uprawniony jest do ustalenia czy zostały spełnione wszystkie przesłanki wymagane do dokonania wpisu, określone w art. 65 Prawa o adwokaturze. Prawo sprzeciwu wobec wpisu określonej osoby na listę adwokatów nie jest ograniczone w żaden sposób, poza względami wynikającymi z charakteru tego aktu jako decyzji administracyjnej. Minister Sprawiedliwości nie dokonuje jednocześnie odrębnej kontroli uchwały okręgowej rady adwokackiej o dopuszczeniu aplikanta do egzaminu adwokackiego, gdyż Prawo o adwokaturze nie przewiduje takiej kompetencji. Ocenia ją więc jedynie w kontekście badania podstaw wpisu na listę adwokatów. K.W.-C. na podstawie art. 173 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., złożyła skargę kasacyjną od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W., zarzucając mu: 1) naruszenie art. 69 ust. 2 Prawa o adwokaturze, polegające na pominięciu, iż Minister Sprawiedliwości uchybił 30-dniowemu terminowi do złożenia sprzeciwu przeciwko wpisowi skarżącej na listę adwokatów Okręgowej Izby Adwokackiej w C., a tym samym pominięciu, iż sprzeciw wobec wpisu na listę "de facto" nie został w ogóle złożony; 2) naruszenie art. 133 § 1, art. 134 § 1 oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) poprzez przeprowadzenie wadliwej kontroli zgodności z prawem postępowania administracyjnego przez Ministrem Sprawiedliwości, który w zaskarżonej decyzji w sposób sprzeczny z art. 7, art. 77 oraz art. 80 k.p.a. pominął, a w ślad za nim WSA, kluczowe dla prawidłowego rozstrzygnięcia okoliczności sprawy, takie jak: - kontynuowanie przez skarżącą po złożeniu egzaminu adwokackiego aplikacji na podstawie umowy o pracę z patronem (co miało wpływ na ocenę stwierdzonego przez Ministra Sprawiedliwości naruszenia art. 78 zd. 1 Prawa o adwokaturze pod kątem zdolności skarżącej do wykonywania zawodu, a tym samym na rozstrzygnięcie sprawy); - datę otrzymania przez Ministra Sprawiedliwości uchwały o wpisie skarżącej na listę adwokatów wraz z jej aktami osobowymi, jak również datę doręczenia jej decyzji o sprzeciwie (co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż poczynienie tych ustaleń umożliwiłoby w konsekwencji prawidłowe zastosowanie przez Sąd art. 69 ust. 2 Prawa o adwokaturze i uznanie sprzeciwu Ministra za wniesionego po terminie, a więc nieskutecznego), a także nie uwzględnił znanej mu z urzędu okoliczności, że pan A.K. nie był pracownikiem Ministerstwa Sprawiedliwości zatrudnionym na umowę o pracę w Ministerstwie Sprawiedliwości, lecz sędzią - pracownikiem swojego macierzystego sądu, delegowanym jedynie do wykonywania ściśle powierzonych mu czynności w Ministerstwie, nie zaś do zastępowania Ministra Sprawiedliwości (co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż uwzględnienie tych okoliczności umożliwiłoby prawidłowe zastosowanie przez Sąd art. 268a k.p.a. i stwierdzenie wydawania sprzeciwu z naruszeniem przepisów o właściwości rzeczowej); 3) naruszenie art. 69 ust. 2 Prawa o adwokaturze w związku z art. 37 ust. 5 ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów (Dz. U. z 2003 r. Nr 24, poz. 199) polegające na nieuwzględnieniu zarzutu wydania zaskarżonej decyzji przez podsekretarza stanu A.K., w sytuacji gdy w chwili wydawania decyzji powołany był sekretarz stanu B.K., skutkiem czego zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości rzeczowej - art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.; 4) naruszenie § 3 ust. 1 pkt 5 w związku z § 4 ust. 1 pkt 7 zarządzenia Ministra Sprawiedliwości nr 241/06/DO w sprawie ustalania zakresu czynności członków Kierownictwa Ministerstwa Sprawiedliwości - przyznającego uprawnienie do stałego zastępstwa Ministra Sprawiedliwości, poprzez nieuwzględnienie zarzutu wydania zaskarżonej decyzji przez podsekretarza stanu A.K., w sytuacji gdy do zastępstwa Ministra Sprawiedliwości w sprawach związanych z egzaminami adwokackimi i radcowskimi powołany był podsekretarz stanu K.J., skutkiem czego zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości rzeczowej - art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.; 5) naruszenie art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., polegające na nieuwzględnieniu tak przy wydawaniu zaskarżonej decyzji, jak i zaskarżonego wyroku, okoliczności, że podsekretarz stanu A.K. nie był, jako sędzia delegowany do Ministerstwa Sprawiedliwości, pracownikiem tego Ministerstwa; 6) naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 268a k.p.a., polegające na jego wadliwym zastosowaniu i błędnej interpretacji przejawiającej się uznaniem podsekretarza stanu A.K. za pracownika Ministerstwa Sprawiedliwości, podczas gdy A.K. nie jest i nigdy nie był pracownikiem organu, który wydał zaskarżoną decyzję, a powierzone mu przez Ministra Sprawiedliwości zadania wykonywał jako sędzia (pracownik swego macierzystego Sądu), w wyniku oddelegowania do pełnienia czynności administracyjnych w Ministerstwie, wskutek czego upoważnienie do wydania decyzji o sprzeciwie nie mogło być skutecznie udzielone na podstawie art. 268a k.p.a., który odnosi się jedynie do pracowników zatrudnionych przez organ wydający decyzję, zatem zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości rzeczowej - art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.; 7) naruszenie art. 76 ust. 1 Prawa o adwokaturze poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że do czasu odbywania aplikacji adwokackiej nie zalicza się okresu wykonywanej przez egzaminowanego aplikanta adwokackiego pod nadzorem wyznaczonego patrona praktyki zawodowej, podczas gdy przyjęcie wykładni zawartej w załączonym do uzupełnienia skargi wyroku Sądu Najwyższego z dnia 11 lutego 1992 r., sygn. akt I PA 1/92 prowadzi do wniosku o prawidłowości zaliczenia tego okresu przy ustalaniu czasu trwania aplikacji adwokackiej; 8) naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez pominięcie przy dokonywaniu na podstawie kryteriów z art. 65 Prawa o adwokaturze oceny skarżącej jako kandydata do wykonywania zawodu adwokata: - dowodów na okoliczność kontynuowania aplikacji, już po zdaniu egzaminu adwokackiego, a w szczególności: umowy o pracę, tj. umowy o odbywanie aplikacji adwokackiej zawartej z adwokatem L.K., prowadzącym Kancelarię Adwokacką w C., - faktu pozytywnego złożenia przez skarżącą egzaminu adwokackiego, - faktu, że wniosek o wpis na listę adwokatów został złożony przez skarżącą blisko rok po zdanym egzaminie zawodowym, a co za tym idzie została ona wpisana na listę adwokatów [...] grudnia 2006 r., czyli po upływie pełnego okresu aplikacji adwokackiej. 9) naruszenie art. 69 ust. 2 Prawa o adwokaturze poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że podstawą złożenia sprzeciwu może być powołanie się na przepis art. 76 ust. 1 tejże ustawy, podczas gdy sprzeciw uzasadniać mogą tylko okoliczności dotyczące cech kandydata (np. brak nieskazitelnego charakteru, karalność), na co wskazuje wynikający z Prawa o adwokaturze system nadzoru nad adwokaturą, w ramach którego ustawodawca na podstawie art. 14 ust. 1 tejże ustawy przyznał Ministrowi Sprawiedliwości uprawnienie do zaskarżania uchwał organów adwokatury (którymi zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy są Krajowy Zjazd Adwokatury, Naczelna Rada Adwokacka, Wyższy Sąd Dyscyplinarny i Wyższa Komisja Rewizyjna) nie zaś uchwał organów izb adwokackich - gdyż te mogą być uchylone wyłącznie przez Naczelną Radę Adwokacką na podstawie art. 60 Prawa o adwokaturze; tym samy przyjęta przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w ślad za Ministrem Sprawiedliwości wykładnia art. 69 ust. 2 Prawa o adwokaturze, przez którą pozbawia się skutków prawnych uchwały okręgowej rady adwokackiej, (organu izby adwokackiej) o wpisie na listę adwokatów, stanowi wyraźne naruszenie sytemu nadzoru nad adwokaturą, którego istotą jest wynikająca z art. 17 Konstytucji RP autonomia samorządów zawodowych; 10) naruszenie art. 7 k.p.a., przejawiające się w rażąco nierównym traktowaniu aplikantów adwokackich przez Ministra Sprawiedliwości, przez to, że Minister nie sprzeciwił się wpisaniu na listę adwokatów aplikantów adwokackich między innymi Izby W., Izby K. oraz Izby W., mimo iż w chwili przystąpienia do egzaminu adwokackiego nie upłynął w ich przypadku okres 3 lat i 6 miesięcy, licząc od dnia złożenia ślubowania, co naruszyło słuszny interes skarżącej i miało decydujący wpływ na wydanie decyzji o sprzeciwie, zwłaszcza że uchwalona w następstwie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2006 r., ustawa z dnia 21 lipca 2006 r. zmieniająca ustawę o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2006 r. Nr 149, poz. 1075) zmieniła art. 5 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2005 r. Nr 163, poz. 1361), dyskryminujący dotąd aplikantów adwokackich, którzy rozpoczęli aplikację adwokacką przed wejściem w życie tegoż art. 5. 11) naruszenie art. 32 Konstytucji poprzez niejednakowe, tj. sprzeczne z zasadą równości wobec prawa traktowanie aplikantów adwokackiej znajdujących się w identycznej sytuacji faktycznej i prawnej, przejawiające się w oddaleniu skargi na decyzję o sprzeciwie, mimo że aplikanci adwokaccy Izb W., K. i W. uzyskali wpisy na listę adwokatów bez sprzeciwu Ministra, choć, tak samo jak skarżąca, przystąpili do egzaminu adwokackiego przed upływem ustawowego okresu aplikacji adwokackiej. Wskazując na powyższe naruszenia, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz uchylenie decyzji Ministra Sprawiedliwości oraz zasądzenie kosztów postępowania, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Skarżąca trafnie bowiem zarzuca, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny pominął, iż Minister Sprawiedliwości uchybił terminowi 30 dni do złożenia sprzeciwu, o jakim mowa w art. 69 ust. 2 Prawa o adwokaturze. W sprawie było bezsporne, że uchwała ORA w C. z dnia [...] grudnia 2006 r. o wpisie skarżącej na listę adwokatów wraz z jej aktami osobowymi została doręczona Ministrowi Sprawiedliwości w dniu [...] stycznia 2007 r. Decyzja zaś Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lutego 2007 r. o sprzeciwie w przedmiocie wpisu na listę adwokatów została doręczona skarżącej w dniu [...] lutego 2007 r., a ORA w C. w dniu [...] lutego 2007 r. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu 7 sędziów NSA z dnia 15 października 2008 r., sygn. II GPS 4/08 stwierdził, iż termin 30 dni do wyrażenia przez Ministra Sprawiedliwości sprzeciwu na podstawie art. 69 ust. 2 Prawa o adwokaturze jest terminem do doręczenia sprzeciwu okręgowej radzie adwokackiej lub zainteresowanemu. W uzasadnieniu tej uchwały Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że ustanowiony w art. 69 ust. 2 powołanej ustawy Prawo o adwokaturze termin jest terminem materialnoprawnym, upływ tego terminu wywołuje bowiem skutek materialnoprawny nabycia prawa do wykonywania zawodu adwokata. Upływ tego terminu oznacza milczenie prawne Ministra Sprawiedliwości, co nadaje pełną skuteczność prawną uchwale okręgowej rady adwokackiej o wpisie na listę adwokatów, a zatem skutek załatwienia sprawy administracyjnej. Decyzja o wyrażeniu sprzeciwu musi zostać uzewnętrzniona przez jej doręczenie stronie, bo tylko w takim przypadku wchodzi od obrotu prawnego i wywołuje skutek prawny. Brak doręczenia decyzji w ustawowym terminie wywołuje skutek prawny: wpis uważa się za dokonany. W związku z powyższym nie zachodzi potrzeba ustosunkowania się do pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej, gdyż zarzut najdalej idący został uwzględniony. Z uwagi zaś na to, że ewentualne uchybienia Sądu I instancji w zakresie przepisów postępowania nie miały wpływu na wynik sprawy, a zachodzi naruszenie prawa materialnego (uchybienie terminowi materialnoprawnemu, o jakim mowa w art. 69 ust. 2 Prawa o adwokaturze), Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w wyroku na mocy art. 188 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 tej ostatniej ustawy. Z uwagi zaś na to, iż Naczelny Sąd Administracyjny uchylając zaskarżony wyrok rozpoznał skargę, to zasądził na rzecz skarżącej koszty postępowania za obie instancje, obejmujące wpis od skargi, od skargi kasacyjnej oraz koszty zastępstwa procesowego.