II GSK 529/10
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2011-05-18
Skład orzekający: Andrzej Kisielewicz, Rafał Batorowicz, Jacek Czaja
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przejazd pojazdem specjalnym, który posiada specjalistyczne wyposażenie, stanowi przewóz drogowy w rozumieniu ustawy o transporcie drogowym i unijnego rozporządzenia, co skutkuje obowiązkiem uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych oraz posiadania odpowiednich dokumentów?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, uznając, że błędnie zinterpretowano przepisy dotyczące przewozu drogowego. Sąd wskazał, że nie każdy przejazd pojazdem specjalnym stanowi przewóz drogowy w rozumieniu ustawy, a kluczowe jest ustalenie, czy pojazd ten faktycznie służył do przewozu osób lub rzeczy, czy też wykonywał inną specjalną funkcję, dla której jego wyposażenie było niezbędne. W przypadku pojazdów specjalnych, które wykonują funkcje inne niż przewóz, nie zawsze powstaje obowiązek uiszczenia opłaty drogowej czy posiadania dokumentów przewozowych.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nałożenia kary pieniężnej na spółkę E. – K. W. S. z o.o. za naruszenie przepisów o transporcie drogowym. Podczas kontroli pojazdu specjalistycznego Mercedes-Benz kierowca nie okazał karty opłaty drogowej ani wypisu z zaświadczenia o przewozie na potrzeby własne. Organy uznały, że doszło do naruszenia przepisów, ponieważ pojazd specjalny nie jest wyłączony z obowiązku uiszczania opłat i posiadania dokumentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki. Spółka wniosła skargę kasacyjną, argumentując, że pojazd specjalny nie wykonywał przewozu drogowego ani na potrzeby własne, a jego wyposażenie było niezbędne do wykonywania specjalnej funkcji.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. Zasądził od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz E. – K. W.. S. z o.o. kwotę 500 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz Sędzia NSA Rafał Batorowicz (spr.) Sędzia del. WSA Jacek Czaja Protokolant Anna Fyda-Kawula po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2011 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej E. – K. W.. S. z o.o. w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 17 grudnia 2009 r. sygn. akt VI SA/Wa 1391/09 w sprawie ze skargi E. – K. W. S. z o.o. w K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W.; 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz E. – K. W.. S. z o.o. w K. kwotę 500 zł (słownie: pięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wyrokiem z dnia 17 grudnia 2009r., sygn. akt VI SA/Wa 1391/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., oddalił skargę P. W. E. – K. W. Sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2009r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. orzekał w następującym stanie faktycznym.
Główny Inspektor Transportu Drogowego, jako organ II instancji, decyzją z dnia [...] maja 2009r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania E. – K. W. Sp. z o.o. z siedzibą w K. W. (dalej: skarżąca) utrzymał w mocy decyzję W. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2009r., którą to decyzją nałożono na skarżącą karę pieniężna w wysokości 3500 zł.
Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji wskazał, że zatrzymany w dniu [...] marca 2009r. przez inspektorów transportu drogowego pojazd marki Mercedes –Benz o nr rej. [...] jest pojazdem specjalnym. W czasie kontroli kierowca pojazdu nie okazał karty opłaty drogowej to jest odcinka kontrolnego i winiety samoprzylepnej oraz wypisu z zaświadczenia umożliwiającego przewozy drogowe na potrzeby własne. Doszło zatem do naruszenia przepisów w zakresie prawidłowego wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty podczas wykonywania przewozu na potrzeby własne i dlatego też organ I instancji, zdaniem Głównego Inspektora Transportu Drogowego, prawidłowo nałożył karę pieniężną w wysokości 3.500.
Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 87 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2007 r. nr 125, poz. 874 ze zm.), dalej powoływanej jako u.t.d, podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego, z zastrzeżeniem ust. 4, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, kartę opłaty drogowej, kartę kierowcy, zapisy urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowych przerw i czas odpoczynku oraz zaświadczenie albo oświadczenie, o których mowa w art. 31 ustawy.
W ocenie organów, w przedmiotowym stanie faktycznym zachodziły przesłanki do uznania, iż w chwili kontroli doszło do naruszenia przepisów prawa dotyczących
wykonywania transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z naruszeniem obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty oraz uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych. Organ odwoławczy uznał, iż organ I instancji prawidłowo ocenił materiał dowodowy i karę pieniężną w wysokości 500 złotych za naruszenie lp. 1.7. załącznika do ustawy o transporcie drogowym nałożył słusznie i zgodnie z prawem.
Organ II instancji wskazał, iż ustawodawca, w sposób wyraźny i nie budzący wątpliwości wskazał w przepisach art. 3 i art. 42 u.t.d., jakie podmioty i w jakich sytuacjach są zwolnione z opłat.
Organ przywołał ustalenie, iż kontrolowany kierowca w dniu przedmiotowej kontroli nie okazał karty opłaty drogowej, to jest odcinka kontrolnego i winiety samoprzylepnej oraz, że zatrzymany w dniu [...] marca 2009r. pojazd marki Mercedes-Benz o nr rej. [...] jest pojazdem specjalnym.
Organ odwoławczy podniósł, iż pojazdy specjalne nie podlegają wyłączeniu spod zakresu obowiązywania uregulowań prawnych zawartych w ustawie o transporcie drogowym. Zdaniem organu przejazd wykonywany w dniu kontroli drogowej spełniał wszelkie wymogi w zakresie przewozu na potrzeby własne. Dlatego też, w ocenie Głównego Inspektora Transportu Drogowego organ I instancji słusznie nałożył karę w wysokości 3.000 zł za naruszenie wymienione w Lp. 4.1 załącznika do u.t.d. (wykonywanie transportu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych).
P. W. E. – K. W. Sp. z o.o. z siedzibą w K. W. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W..
Skarżąca ponowiła wniosek o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z dziedziny kolejnictwa na okoliczność czy rzeczy ruchome stanowiące wyposażenie pojazdu marki Mercedes-Benz nr rej. [...] są niezbędne do wykonywania funkcji, dla których ten pojazd jest przeznaczony.
W uzasadnieniu skargi spółka wskazała, że nie wykonywał przewozu drogowego. Podała okoliczności, z których jej zdaniem wynikało, iż pojazd specjalny przez niego posiadany, który został poddany kontroli, nie wykonywał przewozu towarów.
Skarżąca spółka podniosła, że Główny Inspektor Transportu Drogowego wyjaśniał w swoich pismach (pismo z dnia [...] kwietnia 2005r.), iż każdy przejazd
pojazdów specjalnych bez ładunku lub pasażerów, który nie ma związku z przewozem (to jest nie jest przejazdem po załadunek ani przejazdem po rozładunku) nie podlega ustawie o transporcie drogowym. Przejazd taki nie może zostać uznany za transport drogowy albo przewóz na potrzeby własne, ponieważ te ze swej istoty mają związek z przewozem ładunków lub pasażerów.
Brak dowodu uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych wynikał z faktu, że kierowca prowadził pojazd specjalny, a taki nie wymaga uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. Pojazd specjalny jest zwolniony z opłat za przejazd po drogach krajowych tylko wtedy, gdy jest wykorzystywany zgodnie z jego przeznaczeniem. Pojazd zarejestrowany jako specjalny był wykorzystywany zgodnie ze swoim przeznaczeniem, a więc nie dokonywano przewozu rzeczy. Do akt sprawy złożono spis wyposażenia specjalistycznego pojazdu szynowo-drogowego, pominięty przy wydawaniu decyzji.
Skarżąca wskazała, że wykonywana czynność nie była w żadnej mierze przewozem na potrzeby własne w rozumieniu art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym.
Zdaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji nie naruszały ani prawa materialnego ani przepisów postępowania administracyjnego.
Sąd pierwszej instancji wskazał, że zgodnie z art. 4 pkt 3 u.t.d., transportem drogowym jest krajowy transport drogowy lub międzynarodowy transport drogowy, a określenie to obejmuje również każdy przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do działalności gospodarczej, niespełniający warunków, o których mowa w pkt 4 zawierającym definicję niezarobkowego przewozu drogowego. Pojazd objęty kontrolą był własnością skarżącego, kierowca był jego pracownikiem.
Zgodnie z art. 4 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. U. U.E. 2006r., nr 11, poz. 4) przewóz drogowy oznacza każdą podróż odbywaną w całości lub w części po drogach publicznych przez pojazd, z ładunkiem lub bez.
Zgodnie z definicją zawartą w lit. b wymienionego rozporządzenia "pojazd" oznacza pojazd silnikowy, ciągnik, przyczepę lub naczepę, albo zespół tych pojazdów przy czym pojazdem silnikowym jest pojazd z własnym napędem, poruszający się po drogach, inny niż pojazdy stale poruszające się po szynach i zwykle używany do przewozu osób lub rzeczy.
Kontrolowany pojazd specjalny zwykle używany był do przewozu osób lub rzeczy ruchomych. Dlatego też, na podstawie art. 87 ustawy o transporcie drogowym podczas wykonywania przewozu na potrzeby własne kontrolowany był obowiązany mieć przy sobie i okazywać na żądanie uprawnionego organu kontroli, oprócz odpowiednich dokumentów wymaganych przy takim przewozie także, między innymi kartę uiszczenia opłaty za korzystanie z tych dróg.
Stosownie do regulacji zawartej w art. 33 ust. 1 u.t.d. przewozy drogowe na potrzeby własne mogą być wykonywane po uzyskaniu zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie przez przedsiębiorcę prowadzenia przewozów drogowych jako działalności pomocniczej w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej. Zgodnie z art. 87 ust. 2 u.t.d. podczas przewozu drogowego wykonywanego na potrzeby własne kontrolowany jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać na żądanie uprawnionego organu kontroli wypis z zaświadczenia o przewozach drogowych na potrzeby własne.
Wojewódzki sąd administracyjny zaznaczył, że ustawodawca w Lp. 4.1 załącznika do u.t.d. karą 3.000 zł. sankcjonuje wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych. Tak więc nałożenie kary było zasadne. Sąd przyznał rację organowi, że ustawa o transporcie drogowym nie posługuje się definicją "pojazdu specjalnego". Tym bardziej, nie wprowadza wyłączenia, dla tej kategorii pojazdów samochodowych obowiązku uiszczania opłaty za przejazd po drogach krajowych.
Odnosząc się do wniosku o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z dziedziny kolejnictwa na fakt, iż rzeczy ruchome stanowiące wyposażenie kontrolowanego pojazdu są niezbędne do wykonywania funkcji, do których ten pojazd jest przeznaczony, nie wymagała, zdaniem sądu dowodzenia. Zdaniem Sądu bezspornym było, iż kontrolowany pojazd był pojazdem specjalnym. Nie budziło również wątpliwości, iż w pojeździe przewożone były rzeczy związane z wykonywaniem specjalnej funkcji.
Skargę kasacyjną wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. wniosła skarżąca spółka wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. do ponownego rozpoznania.
Zasądzenie od organu administracji na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Skargę kasacyjną skarżąca oparła na podstawach:
- naruszeniu prawa materialnego przez:
1) błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie art. 33 ust. 1, art. 42 ust. 1, art. 87 ust. 1 i 2, art. 92 ust. 1 pkt. 2 i 8, art. 4 pkt. 4 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym poprzez przyjęcie, że pojazd skarżących jest pojazdem przeznaczonym do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy,
2) niewłaściwą interpretację art. 4 a) rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. U. U.E. 2006r., nr 11, poz. 4) poprzez nieuzasadnione przyjęcie, iż pojazd skarżących jest pojazdem używanym do przewozu osób lub rzeczy,
3) bezpodstawne niezastosowanie art. 2 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. U. U.E. 2006r., nr 11, poz. 4) i w konsekwencji bezpodstawne zastosowanie art. 4 lit. a) rozporządzenia w niniejszej sprawie,
4) bezpodstawne niezastosowanie art. 2 pkt. 36 ustawy - Prawo o ruchu drogowym będące skutkiem błędnego ustalenia, że wyposażenie pojazdu specjalistycznego jest równoznaczne z przewozem drogowym rzeczy.
i w konsekwencji:
4) bezpodstawne zastosowanie lp. 4.1. oraz lp. 1.7. załącznika do ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym będące skutkiem uznania prawidłowości nałożenia na skarżącego kar pieniężnych.
W uzasadnieniu Skarżący podtrzymał stanowisko, że dokonywana czynność nie była wykonywaniem transportu drogowego ani też przewozu na własne potrzeby, dlatego też kierowca nie był obowiązany do okazania wypisu zaświadczenia o przewozie drogowym na własne potrzeby i nie zachodziła konieczność uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje :
Skarga kasacyjna znajduje uzasadnione podstawy.
P. W. E. – K. W. Sp. z o.o. z siedzibą w K. W. oparła skargę kasacyjną wyłącznie na pierwszej z podstaw kasacyjnych wymienionych w art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a., zarzucając naruszenie prawa materialnego w postaciach zarówno błędnej jego wykładni jak i niewłaściwego zastosowania względnie zaniechania zastosowania.
Istota stanowiska strony wnoszącej skargę kasacyjną sprowadzała się do twierdzenia, że przejazd (podróż) należącego do niej pojazdu specjalnego nie stanowiła przewozu drogowego, w szczególności przewozu na potrzeby własne (niezarobkowego przewozu drogowego) i w związku z tym nie zachodziły przesłanki powstania obowiązku uiszczenia opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych (art. 42 ust. 1 u.t.d.) ani też uzyskania zaświadczenia wymaganego dla wykonywania przewozu drogowego na potrzeby własne (art. 33 ust. 1 u.t.d.). Argumenty te miały prowadzić do wniosku, że nie doszło do naruszenia przepisów u.t.d. w związku z nieuiszczeniem opłaty i brakiem w pojeździe zaświadczenia umożliwiającego przewóz na potrzeby własne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., podobnie jak organ Inspekcji Transportu Drogowego, stwierdził, że wystarczającą przyczyną uznania, że doszło do naruszenia przepisów u.t.d. jest brak podstaw do wyłączenia stosowania do przejazdów wykonywanych pojazdami specjalnymi przepisów ustawy o transporcie drogowym (art. 3 ust. 1 u.t.d.) i że nie zachodziły szczególne wyłączenia obowiązków uiszczenia opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych (art. 42 ust. 1 u.t.d.) oraz uzyskania zaświadczenia wymaganego dla wykonywania przewozu drogowego na potrzeby własne (art. 33 ust. 2 u.td.).
Ustawodawca w art. 1 ust. 1 i ust. 2 u.t.d. określił zakres stosowania tej ustawy w ten sposób, że, poza materią zasad działania Inspekcji Transportu Drogowego, określa ona zasady podejmowania i wykonywania przewozów drogowych w ramach działalności gospodarczej (transportu drogowego) oraz niezarobkowo, a także odpowiedzialność za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego. Wyłączenia stosowania ustawy, przewidziane w jej art. 3 ust. 1 i ust. 2 odnoszą się do przewozów drogowych spełniających kryteria związane z cechami pojazdów lub rodzajów przewozów.
Obowiązek uzyskania zaświadczenia wymaganego dla wykonywania przewozu drogowego na potrzeby własne, jak wynika z regulacji zawartej w art. 33 ust. 1 w zw. z art. 4 pkt 4 (definicja przewozu na potrzeby własne) u.t.d. dotyczy szczególnego rodzaju przewozów drogowych. Ustawowe wyłączenia odnoszą się do regulowanych omawianą ustawą przewozów drogowych o cechach wskazanych w art. 33 ust. 2 u.t.d.
Obowiązek uiszczenia opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych określony w art. 42 ust. 1 u.t.d. powstaje w przypadku wykonywania przewozu drogowego. Wyłączenia jakie ustawodawca przewidział w art. 42 ust. 2 odnoszą się do wyróżnianych w różny sposób przewozów drogowych.
Stosowanie wszystkich wymienionych regulacji łączy to, że zależne jest od występowania okoliczności wykonywania przewozu drogowego w ramach prowadzonej działalności gospodarczej lub niezarobkowo. Kluczowe znaczenie w niniejszej sprawie ma zatem ocena czy przejazd pojazdu specjalnego należącego do E. – K. W. Sp. z o.o. z siedzibą w K. W. stanowił przewóz drogowy.
Ustawodawca nie zawarł w ustawie o transporcie drogowym samodzielnej definicji przewozu drogowego odsyłając w tym zakresie do przepisów rozporządzenia (WE ) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego ( art. 4 pkt 6a u.t.d. ).
Definicja przewozu drogowego zawarta jest w art. 4 lit. a wskazanego rozporządzenia wspólnotowego. Według tej definicji, częściowo tylko cytowanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., "przewóz drogowy" oznacza "podróż odbywaną w całości lub części po drogach publicznych przez pojazd, z ładunkiem lub bez, używanym [ błąd gramatyczny w polskiej wersji językowej ] do przewozu osób lub rzeczy". Prawodawca wspólnotowy obok elementów określających przebieg podróży, rodzaj użytego środka transportu (pojazdu definiowanego w art. 4 lit. b) wskazał kryterium funkcjonalne używania pojazdu do przewozu osób lub rzeczy. Definicja pojazdu silnikowego (jednego ze środków transportu wskazanych w art. 4 lit. a rozporządzenia nr 561/2006) zawarta w art. 4 lit b omawianego rozporządzenia obejmuje jeszcze wyraźniej sformułowane kryterium używania pojazdu zwykle do przewozu osób lub rzeczy. Prawodawca wspólnotowy w art. 2 ust. 1 tegoż rozporządzenia ograniczył jego stosowanie do przewozu osób lub rzeczy określonymi pojazdami. Według wskazanych przepisów nie jest przewozem drogowym przewóz osób lub rzeczy, który jest związany z wykonywaniem innej funkcji niż przewóz osób lub rzeczy. Po drogach krajowych poruszają się między innymi pojazdy, które w ustawie – Prawo o ruchu drogowym określane są jako pojazdy specjalne. Ustawodawca w art. 2 pkt 36 ustawy – prawo o ruchu drogowym określa je jako pojazdy samochodowe lub przyczepy przeznaczone do wykonywania specjalnej funkcji, która powoduje konieczność dostosowania nadwozia lub posiadania specjalnego wyposażenia; w pojazdach tych mogą być przewożone osoby i rzeczy związane z wykonywaniem tej funkcji. Kategoria pojazdów specjalnych wyodrębniona jest przy użyciu kryterium specjalnej funkcji, której wykonywaniu służy specjalne wyposażenie. Ustawodawca założył też, że dla wykonywania specjalnej funkcji może być niezbędne przewożenie osób lub rzeczy ściśle związanych z wykonywaniem specjalnej funkcji.
Funkcje wykonywane przez pojazdy specjalne mogą wiązać się z przewozem rzeczy w szczególny sposób. Jako pojazdy specjalne rejestrowane są między innymi wszelkiego rodzaju furgony (np lodownie, furgony meblowe), cysterny, pojemniki (np. betoniarki, przewóz bitumu) i inne pojazdy przeznaczone do specjalnych przewozów (np żywego drobiu i innych zwierząt). Najczęściej jednak funkcje specjalne polegają na wykonywaniu innych zadań niż przewóz osób lub rzeczy (np wykonywanie czynności na drodze przez piaskarki czy pługi śnieżne; wykonywanie określonych robót przez dźwigi, pogotowia techniczne – warsztaty, pojazdy pożarnicze, koparki; prowadzenie przy pomocy ruchomych pojazdów określonej działalności laboratoriów, kin objazdowych, wystaw, bibliotek). Katalog możliwych specjalnych funkcji nie jest zamknięty a praktyka obejmuje znaczną liczbę przypadków (por. W. Kotowski, Komentarz do art. 2 ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Komentarz praktyczny. Dom Wydawniczy ABC, 2002r ).
Różnorodność specjalnych funkcji, z których niektóre polegają na wykonywaniu przewozów rzeczy, tyle że w szczególny sposób, jest okolicznością, która wyłącza przyjęcie prezentowanego w skardze kasacyjnej poglądu, że wszystkie przejazdy pojazdów specjalnych wyłączone są spod działania przepisów u.t.d., w szczególności w zakresie obowiązków, za których naruszenie nałożono na wnoszącą skargę kasacyjną spółkę karę pieniężną.
Wniosek, że wskazanymi ostatnio przepisami nie są regulowane wszystkie przejazdy pojazdami specjalnymi wykonującymi szczególne funkcje nie polegające na przewozie osób lub rzeczy, byłby również zbyt daleko idący. W praktyce możliwe są bowiem przypadki, gdy pojazd specjalny zamiast lub obok specjalnej funkcji wykonuje przewóz osób lub rzeczy, których obecność nie jest niezbędna dla wykonywania specjalnej funkcji i których przewóz innymi środkami transportu nie miałby istotnego wpływu na wykonanie specjalnej funkcji. W takich przypadkach przewóz tych "dodatkowych" osób lub rzeczy miałby wszelkie cechy wykonywania przewozu drogowego, w szczególności na potrzeby własne, ze wszystkimi skutkami w zakresie obowiązków uzyskiwania i okazywania w trakcie kontroli odpowiednich dokumentów wymienionych w art. 87 ust. 1 i ust.2 u.t.d.
Wyodrębnienie osób lub rzeczy, których obecność w pojeździe jest niezbędna do wykonywania specjalnej funkcji i których przewóz innymi środkami transportu nie miałby istotnego wpływu na wykonanie specjalnej funkcji wymaga oceny odnoszonej do każdego rodzaju funkcji i konkretnego przejazdu. Wyposażenie pojazdu specjalnego wykonującego szczególną funkcję nie polegającą na przewozie osób lub rzeczy na pewno jest niezbędne do osiągnięcia celu przejazdu, z tym jednak, że pojęcie "wyposażenie" nie jest jednoznaczne. Trudniej odnieść wskazane kryteria do niestanowiących wyposażenia rzeczy i, poza kierowcą, osób obecnych w pojeździe, co nie znaczy, że nie jest to możliwe.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., z wymienionych przyczyn niesłusznie, założył, że związek przeznaczenia znajdujących się pojeździe rzeczy z wykonywaniem funkcji pojazdu specjalnego było okolicznością obojętną dla rozstrzygnięcia. Nietrafnie przyjmując, że przewóz wszelkich rzeczy każdym pojazdem specjalnym stanowi przewóz drogowy nie rozważył również czy te rzeczy były niezbędne do wykonywania specjalnej funkcji i czy przewóz rzeczy innymi środkami transportu nie miałby istotnego wpływu na wykonanie specjalnej funkcji. Z przyjętych przez ten Sąd ustaleń nie wynika zresztą jednoznacznie jaką funkcję wykonywał pojazd specjalny.
Zaskarżony wyrok podlegał wobec przedstawionych okoliczności uchyleniu na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a .
W trakcie ponownego rozpoznania sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. rozważy, czy możliwe jest przyjęcie ustaleń wystarczających, w świetle przedstawionej przez Naczelny Sąd Administracyjny oceny prawnej, do zastosowania przepisów określających obowiązki związane z wykonywaniem przewozów drogowych i skutki naruszeń tych obowiązków.
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego oparto na art. 203 pkt 1 p.p.s.a. i § 14 ust. 2 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielanej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu ( Dz. U. nr 163, poz. 1349 ze zm. ).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło