II GSK 688/21
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2025-04-15
Skład orzekający: Elżbieta Czarny-Drożdżejko, Gabriela Jyż, Marek Krawczak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nałożenie obowiązku kwarantanny na osoby przekraczające granicę państwową w celu udania się do miejsca zamieszkania, na podstawie rozporządzenia Ministra Zdrowia wydanego w trakcie stanu epidemii, było zgodne z prawem, a w konsekwencji, czy można było nałożyć karę pieniężną za naruszenie tego obowiązku?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo uchylił decyzję o nałożeniu kary pieniężnej. Sąd stwierdził, że rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w zakresie nakładającym obowiązek 14-dniowej kwarantanny na osoby przekraczające granicę państwową, zostało wydane z naruszeniem art. 92 ust. 1 Konstytucji RP, ponieważ ustawa o zapobieganiu chorobom zakaźnym nie zawierała wystarczającego upoważnienia do wprowadzenia takiego obowiązku w drodze rozporządzenia. Kwarantanna, jako forma ograniczenia wolności, wymagała ścisłego uregulowania ustawowego, a nie mogła być wprowadzona na podstawie przepisów rozporządzenia, które wykraczały poza zakres upoważnienia ustawowego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła kary pieniężnej nałożonej na W. B. za naruszenie obowiązku kwarantanny po przekroczeniu granicy państwowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję o karze, uznając, że obowiązek kwarantanny nałożony na podstawie rozporządzenia Ministra Zdrowia był niezgodny z prawem. Lubelski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł skargę kasacyjną, zarzucając sądowi I instancji błędną wykładnię przepisów prawa materialnego i postępowania, w tym kwestionując prawo sądu do oceny zgodności rozporządzenia z Konstytucją i ustawą.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko Sędzia NSA Gabriela Jyż (spr.) Sędzia del. WSA Marek Krawczak Protokolant asystent sędziego Małgorzata Krawiec po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Lubelskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Lublinie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 26 listopada 2020 r., sygn. akt III SA/Lu 393/20 w sprawie ze skargi W. B. na decyzję Lubelskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Lublinie z dnia 12 maja 2020 r., nr DNS-EP.906.4.2020 w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie obowiązku kwarantanny oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, wyrokiem z dnia 26 listopada 2020 r., uwzględnił skargę W. B. na decyzję Lubelskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Lublinie z dnia 12 maja 2020 r., w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie obowiązku kwarantanny uchylając zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Lubartowie z dnia 4 kwietnia 2020 r. oraz umarzając postępowanie w sprawie kary pieniężnej.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
objętą skargą decyzją Lubelski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Lublinie uchylił decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Lubartowie nakładającą na skarżącego karę pieniężną za naruszenie obowiązku kwarantanny w wysokości 5.000 zł i wymierzył mu karę za wskazane naruszenie w kwocie 1.000 zł. W motywach organ wskazał, że skarżący w okresie od 21 marca do 3 kwietnia 2020 r. objęty był obowiązkową kwarantanną w miejscu zamieszkania w K. na podstawie § 2 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz.U.2020.491 ze zm., dalej: rozporządzenie Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r.). Jak wynikało z ustaleń funkcjonariuszy Policji, skarżący w dniu 3 kwietnia 2020 r. opuścił miejsce zamieszkania i udał się na stację paliw w K.. W ocenie organu takie działanie skarżącego było naruszeniem obowiązku kwarantanny o charakterze incydentalnym. Ponadto organ zauważył, że wynikało ono z błędnego wyliczenia przez stronę czternastodniowej kwarantanny, której datę rozpoczęcia przyjął za dzień 20 marca 2020 r. kiedy przekroczył granicę państwową. Z tych przyczyn organ uznał, że karę za naruszenie obowiązkowej kwarantanny należało zmniejszyć z kwoty 5.000 zł do 1.000 zł.
Sąd I instancji uwzględniając skargę na tą decyzję, stwierdził, że ograniczenie konstytucyjnej wolności poruszania się poprzez nałożenie obowiązku kwarantanny może zostać wprowadzone w adekwatnych sytuacjach, ale wymaga uregulowania w drodze ustawy. Organy zaś, nakładając na stronę karę za naruszenie kwarantanny powołał się na rozporządzenie Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. Sąd wskazał, że powołane rozporządzenie Ministra Zdrowia zostało wydane na podstawie delegacji zawartej w art. 46 ust. 2 i ust. 4 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz.U. z 2019 r., poz. 1239 ze zm., dalej: ustawa o zapobieganiu chorób zakaźnych). Sąd stwierdził, że czasowe ograniczenie określonego sposobu przemieszczania się, o którym stanowi art. 46 ust. 4 pkt 1 ustawy o zapobieganiu chorób zakaźnych, nie mogło być postrzegane jako równoznaczne (tożsame) z obowiązkową kwarantanną przewidzianą w § 2 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r.
Przywołując treść, obowiązujących od 8 marca 2020 r., przepisów art. 46a i art. 46b ustawy o zapobieganiu chorób zakaźnych, Sąd I instancji stanął na stanowisku, że mówiąc o czasowych ograniczeniach określonego sposobu przemieszczania się (art. 46 ust. 4 pkt 1, art. 46b pkt 1 ustawy), ustawodawca nie objął tym pojęciem obowiązku poddania się kwarantannie (art. 46b pkt 5 i 6 ustawy), skoro wyraźnie każdą z tych sytuacji opisał odrębnie jako różne rozwiązania. Wobec tego, w ocenie Sądu nie można było stawiać znaku równości między czasowym ograniczeniem określonego sposobu przemieszczania się, a obowiązkiem poddania się kwarantannie.
Sąd zauważył ponadto, że z treści art. 34 ust. 2 ustawy o zapobieganiu chorób zakaźnych, jednoznacznie wynikało, iż obowiązek kwarantanny dla osób zdrowych, które pozostawały w styczności z osobami chorymi na choroby zakaźne, powstawał jeżeli tak postanowiły organy inspekcji sanitarnej przez okres nie dłuższy niż 21 dni, licząc od ostatniego dnia styczności. Na podstawie art. 34 ust. 5 ustawy Minister Zdrowia wydał 7 marca 2020 r. rozporządzenie w sprawie wykazu chorób powodujących powstanie obowiązku kwarantanny lub nadzoru epidemiologicznego oraz okresu obowiązkowej kwarantanny lub nadzoru epidemiologicznego (Dz.U. z 2020 r., poz. 376), które obowiązywało między innymi 20 marca 2020 r. W § 1 ust. 1 pkt 4 i ust. 2 pkt 4 tego rozporządzenia Minister Zdrowia wymienił COVID-19 wśród chorób powodujących powstanie obowiązku czternastodniowej kwarantanny. W ocenie Sądu I instancji ani art. 34 ust. 2, ani art. 34 ust. 5 ustawy o zapobieganiu chorób zakaźnych nie dotyczyły obowiązkowej kwarantanny dla osób przekraczających granicę państwową w określonym czasie bez względu na styczność z osobami chorymi na choroby zakaźne bądź brak takiej styczności i bez postanowienia organu inspekcji sanitarnej.
Podsumowując Sąd I instancji stwierdził, że w sprawie nie mogło dojść do nałożenia na skarżącego obowiązku kwarantanny w związku z przekroczeniem granicy państwowej 20 marca 2020 r. mocą rozporządzenia Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. W następstwie skarżący nie mógł zostać ukarany karą pieniężną za naruszenie obowiązku takiej kwarantanny.
W podstawie prawnej wyroku podano art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 135 oraz art. 145 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2019.2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.), w powiązaniu z art. 105 § 1 k.p.a.
Lubelski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Lublinie, skargą kasacyjną zaskarżył w całości wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie zarzucając mu naruszenie:
I. przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię:
a) przepisu art. 34 ust. 2, 34 ust. 5, 46 ust. 2, ust. 4 ustawy o zapobieganiu chorób zakaźnych w zw. z § 2 ust. 2 pkt 2, § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r., poprzez przyjęcie przez Sąd orzekający, że czasowe ograniczenie określonego sposobu przemieszczania się, o którym stanowi art. 46 ust. 4 pkt 1 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, a stanowiący delegację ustawową do wydania przez Ministra Zdrowia rozporządzenia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczpospolitej Polskiej stanu epidemii, nie może być postrzegane jako tożsame z obowiązkową kwarantanną przewidzianą w § 2 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia.
b) przepisu art. 34 ust. 2, 34 ust. 4, 34 ust. 5 ustawy zapobieganiu chorób zakaźnych w zw. z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r., w postaci niezasadnego przyjęcia, iż przepisy art. 34 ust. 2 ani 34 ust. 5 ustawy nie dotyczyły obowiązkowej kwarantanny dla osób przekraczających granice państwową w określonym czasie bez względu na styczność z osobami chorymi na choroby zakaźne bądź brak takiej styczności i bez postanowienia organu inspekcji sanitarnej w sytuacji gdzie § 3 ust. 1 ww. Rozporządzenia zrównoważył obowiązek, o którym mowa w § 2 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia, z obowiązkiem wynikającym z art. 34 ust. 2 ustawy o zapobieganiu chorób zakaźnych. Co więcej, § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia wskazał wprost, iż decyzji organu inspekcji sanitarnej nie wydaje się;
c) przepisu 15 zzzn ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.) w związku z § 2 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r., poprzez jego nieuwzględnienie jako przepisu ustawy powszechnie obowiązującej, który ustanawiał sankcje za niezastosowanie się do obowiązku kwarantanny;
II. przepisów postępowania przed sądami administracyjnymi:
a) naruszenie przepisu art. 3 p.p.s.a. w związku z art. 175 ust. 1, art. 184, art. 188 pkt 3 Konstytucji RP wobec wydania przez Sąd orzekający w sprawie orzeczenia niezgodnie z kognicją wojewódzkiego sądu administracyjnego, o której mowa w art. 3 p.p.s.a. w związku z art. 175 ust. 1, art. 184, art. 188 pkt 3 Konstytucji RP, a w konsekwencji przyjęcia, iż z punktu widzenia prawa mocą rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r., nie mogło dojść do nałożenia na skarżącego obowiązku kwarantanny w związku z przekroczeniem granicy państwowej 20 marca 2020 r. Tym samym Sąd wadliwie, zastosował środek określony w ustawie poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Lubartowie oraz umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.
b) naruszenie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 87 ust. 1, art. 88 ust. 1 w zw. z art. 7 i art. 83 Konstytucji RP poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, w sytuacji, gdzie organy inspekcji sanitarnej wydały w zakresie swojej właściwości decyzje administracyjne na podstawie aktualnie obowiązujących przepisów prawa, tj. art. 15 zzzn ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COyID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.), ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postepowania administracyjnego (Dz.: U 2020, poz. 59 ze zm.), oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczpospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U 2020, poz. 491 ze zm.).
Podnosząc te zarzuty skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie oraz o zasądzenie kosztów postępowania podług norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie albowiem podniesionej w niej zarzuty nie podważają prawidłowości wyroku Sądu I instancji.
Na wstępie wyjaśnić należy, że zgodnie z treścią art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę sądowoadministracyjną w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu, a więc niezależnie od powyższych granic, nieważność postępowania przed sądem pierwszej instancji. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez zakres zaskarżenia orzeczenia sądu I instancji oraz podniesione i skonkretyzowane podstawy kasacyjne. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie: naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1); naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Powyższe ustawowe podstawy kasacyjne wymagają od skarżącego konkretyzacji przez sformułowanie zarzutów kasacyjnych.
W kontrolowanej sprawie nie wystąpiły określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. podstawy nieważności postępowania sądowego, jak również nie zaistniały podstawy do zastosowania z urzędu art. 189 p.p.s.a. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył rozpoznanie sprawy do weryfikacji zarzutów kasacyjnych.
Mając powyższe na uwadze, w pierwszej kolejności odnieść się należy do najdalej idących zarzutów skargi kasacyjnej, pomieszczonych w punkcie II lit a) i b) jej petitum. W ich ramach skarżący kasacyjnie organ, co do istoty podważa prawidłowość wyroku Sądu I instancji wskazują na wynikający z przepisów Konstytucji RP brak kognicji sądu administracyjnego do podważenia zastosowania przez organy inspekcji sanitarnej przepisów rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r., jako aktu powszechnie obowiązującego prawa.
Wskazania wobec tego wymaga, że sądy samodzielnie mogą odmawiać zastosowania przepisu rozporządzenia, w stosunku do którego stwierdzają niezgodność z normą ustawową. Uprawnienie to wynika bezpośrednio z art. 178 ust. 1 Konstytucji RP, który stanowi o podległości sędziów tylko Konstytucji i ustawom, a nie wszelkim innym aktom prawnym, nawet jeśli one mają charakter aktów powszechnie obowiązujących. Zasada ta na gruncie art. 8 ust. 2 Konstytucji wskazującego, iż Konstytucja jest najwyższym prawem i że przepisy Konstytucji stosuje się bezpośrednio, stanowi podstawę przyznania sądom kompetencji do odmowy zastosowania takiego przepisu rozporządzenia. Dotyczy to także sądów administracyjnych, sprawujących na gruncie art. 175 ust. 1 i art. 184 Konstytucji wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, co obejmuje nie tylko kontrolę stosowania, ale także kontrolę stanowienia prawa przez organy administracji (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2011 r., sygn. akt I OSK 2102/10). Podległość Konstytucji oraz obowiązek jej bezpośredniego stosowania, w wymiarze praktycznym, zobowiązuje sądy do strzeżenia konstytucyjności prawa. Realizacja tego obowiązku - w uproszczonym schemacie - sprowadza się do stosowania przepisów Konstytucji wprost, bądź współstosowania ich z przepisami aktów niższej rangi w ramach tzw. prokonstytucyjnej wykładni prawa. W istocie więc stosując każdy przepis prawa, sąd ma obowiązek skontrolować, czy wydobyta z niego norma prawna jest zgodna z Konstytucją. Jeżeli weryfikacja ta wypada pozytywnie, sądowa kontrola konstytucyjności przepisu się kończy, jeżeli wypada negatywnie, sąd albo stosuje inne metody wykładni celem wyinterpretowania z przepisu normy skorelowanej z postanowieniami Konstytucji, albo ma obowiązek zwrócić się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym w trybie art. 193 Konstytucji RP (por. wyrok NSA z dnia 21 marca 2024 r., sygn. akt III OSK 130/22).
Wobec powyższego brak jest podstaw do uznania, jak wywodzi autor skargi kasacyjnej w ramach omawianych zarzutów i ich argumentacji pomieszczonej w uzasadnieniu, że Sąd I instancji dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Lubelskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Lublinie z dnia 12 maja 2020 r., nie był władny do dokonania oceny zastosowanych przez organ przepisów prawa - rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. z Konstytucją i ustawą, w aspekcie nałożonej na skarżącego kary administracyjnej za naruszenie obowiązku kwarantanny. W konsekwencji brak jest podstaw do stwierdzenia aby w sprawie doszło do naruszenia powołanych w omawianych zarzutach naruszenia przepisów postępowania przepisów Konstytucji oraz przepisów ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Odnosząc się do zarzutów pomieszczonych w punkcie I lit. a) – c) petitum skargi kasacyjnej, z uwagi na ich komplementarny charakter zostaną one rozpoznane łącznie. Zmierzają one bowiem do podważanie stanowiska Sądu I instancji, który stwierdził, że w sprawie brak było podstaw do nałożenia na skarżącego kary za naruszenie obowiązku kwarantanny na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. z uwagi na nieistnienie podstaw prawnych przymusowego objęcia strony kwarantanną w związku z przekroczeniem granicy państwa w dniu 20 marca 2020 r.
Wskazania wymaga, że rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii, wydane zostało na podstawie art. 46 ust. 2 i 4 ustawy zapobieganiu chorób zakaźnych.
W § 2 ust. 2 rozporządzenie stanowiło, że w okresie epidemii osoba przekraczająca granicę państwową, w celu udania się do swojego miejsca zamieszkania lub pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jest obowiązana: przekazać funkcjonariuszowi Straży Granicznej informację (pkt 1) o: adresie miejsca zamieszkania lub pobytu, w którym będzie odbywać obowiązkową kwarantannę, o której mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 34 ust.5 ustawy o zapobieganiu (lit. a); numerze telefonu do kontaktu z tą osobą (lit. b) oraz odbyć, po przekroczeniu granicy państwowej, obowiązkową kwarantannę, o której mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 34 ust. 5 ustawy o zapobieganiu, trwającą 14 dni, licząc od dnia następującego po przekroczeniu tej granicy (pkt 2).
Jak już wskazano, powołane w rozporządzeniu z 20 marca 2020 r., jako podstawa prawna jego wydania, przepisy art. 46 ust. 2 i 4 ustawy o zapobieganiu chorób zakaźnych stanowiły, że jeżeli zagrożenie epidemiczne lub epidemia występuje na obszarze więcej niż jednego województwa, stan zagrożenia epidemicznego lub stan epidemii ogłasza i odwołuje, w drodze rozporządzenia, minister właściwy do spraw zdrowia w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw administracji publicznej, na wniosek Głównego Inspektora Sanitarnego (ust. 2); a w ust. 4 określało zakazy, nakazy i ograniczenia, które można ustanowić w rozporządzeniu. Nie było w powołanym ust. 4 mowy o kwarantannie, a jedynie o czasowym ograniczeniu określonego sposobu przemieszczania się (pkt 1). Natomiast zgodnie z definicją, ujętą w art. 2 pkt 12 ustawy zapobieganiu chorób zakaźnych, kwarantanna to odosobnienie osoby zdrowej, która była narażona na zakażenie, w celu zapobieżenia szerzeniu się chorób szczególnie niebezpiecznych i wysoce zakaźnych. Zatem kwarantanny nie można zakwalifikować jako ograniczenia dotyczącego określonego sposobu przemieszczania się, ale szerzej jako formę ograniczenia w ogóle wolności poruszania się obywateli, o której mowa w art. 52 Konstytucji RP (por. wyrok NSA z 19 października 2021 r., sygn. akt II GSK 663/21).
Przepisy ustawy o zapobieganiu chorób zakaźnych nie zawierały więc upoważnienia do wprowadzenia w drodze rozporządzenia o ogłoszeniu stanu epidemii na obszarze całego kraju względem osób przekraczających granicę państwową, w celu udania się do swojego miejsca zamieszkania lub pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, obowiązku w zakresie odbycia po przekroczeniu granicy państwowej kwarantanny trwającej 14 dni, licząc od dnia następującego po przekroczeniu tej granicy. Wydanie rozporządzenia z 20 marca 2020 r. w omawianym zakresie nastąpiło w rezultacie z naruszeniem art. 92 ust. 1 Konstytucji RP (por. wyrok NSA z 18 stycznia 2024 r., sygn. akt II GSK 731/23).
Zgodnie z art. 92 ust.1 Konstytucji RP rozporządzenia są wydawane przez organy wskazane w tym akcie, na podstawie szczegółowego upoważnienia zawartego w ustawie i w celu jej wykonania, przy czym upoważnienie powinno określać organ właściwy do wydania rozporządzenia i zakres spraw przekazanych do uregulowania oraz wytyczne dotyczące treści aktu. Rozporządzenie wydane z powołaniem się na ustawowe upoważnienie nie może wykraczać poza zakres tego upoważnienia, jego językowe znaczenie ani pozostawać w sprzeczności z treścią ustawowego upoważnienia. W przeciwnym razie rozporządzenie, chociaż formalnie wchodzi do systemu prawa, to jednak w istocie rzeczy jest pozbawione mocy obowiązującej w tym znaczeniu, że nie może być stosowane (por. wyrok NSA z 12 grudnia 2023 r., sygn. akt II GSK 1333/22).
Zauważyć należy, że w rozporządzeniu z 20 marca 2020 r., w jego § 2 ust. 2 pkt 2 wskazano, że chodzi o odbycie obowiązkowej kwarantanny, o której mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 34 ust. 5 ustawy zapobieganiu chorób zakaźnych. Ostatni powołany przepis zawiera upoważnienie ustawowe do określenia wykazu chorób powodujących powstanie obowiązku kwarantanny lub nadzoru epidemiologicznego u osób, o których mowa w ust. 2, czyli osób zdrowych, które pozostawały w styczności z osobami chorymi na choroby zakaźne i które z tego powodu podlegały obowiązkowej kwarantannie lub nadzorowi epidemiologicznemu, jeżeli tak postanowiły organy inspekcji sanitarnej. Natomiast z § 2 ust. 2 rozporządzenia z 20 marca 2020 r. wynikało, że objęto nim wszystkie osoby przekraczające granicę państwową, w celu udania się do swojego miejsca zamieszkania lub pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a nie tylko osoby zdrowe, które pozostawały w styczności z osobami chorymi na choroby zakaźne. Omawiane zapisy rozporządzenia z 20 marca 2020 r. w istocie uzupełniały zatem treść ustawy o zapobieganiu chorób zakaźnych o regulacje, których w tej ustawie nie było. Ingerowały przy tym w istotę konstytucyjnych praw i wolności, co może następować tylko w trybie i na zasadach określonych w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP.
Podkreślenia w omawianej kwestii wymaga, że z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP wynika, że nie ma takich materii, w których mogłyby być stanowione regulacje podustawowe (o charakterze powszechnie obowiązującym), bez uprzedniego ustawowego unormowania tych materii (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 9 listopada 1999 r. sygn. akt K 28/98). W kontekście stopnia szczegółowości (głębokości) regulacji ustawowej podkreślić zaś należy, że jakkolwiek w pewnych dziedzinach prawa ustawa może pozostawiać więcej miejsca dla regulacji wykonawczych, co jednak nigdy nie może prowadzić do nadania regulacji ustawowej charakteru blankietowego, tzn. do: "pozostawienia organowi upoważnionemu możliwości samodzielnego uregulowania całego kompleksu zagadnień, co do których w tekście ustawy nie ma żadnych bezpośrednich uregulowań ani wskazówek", to jednak w niektórych dziedzinach zarysowuje się bezwzględna wyłączność ustawy (zob. wyrok TK w sprawie K 28/98 oraz wyrok z dnia 24 marca 1998 r., sygn. akt K 40/97).
Jednocześnie należy podkreślić, że w kontekście znaczenia oraz przyjmowanego rozumienia art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w orzecznictwie TK od dawna już podkreśla się, że: "W odniesieniu do sfery wolności i praw człowieka zastrzeżenie wyłącznie ustawowej rangi unormowania ich ograniczeń należy pojmować dosłownie, z wykluczeniem dopuszczalności subdelegacji, tj. przekazania kompetencji normodawczej innemu organowi, analogicznie do wykluczenia takiej możliwości w odniesieniu do rozporządzeń wykonawczych względem ustaw. [...] w tej specyficznej materii, którą stanowi unormowanie wolności i praw człowieka i obywatela, przewidziane konieczne lub choćby tylko dozwolone przez konstytucję unormowanie ustawowe cechować musi zupełność. W żadnym wypadku, w sytuacji sporu pomiędzy jednostką a organem władzy publicznej o zakres czy sposób korzystania z wolności i praw, podstawa prawna rozstrzygnięcia tego sporu nie może być oderwana od unormowania konstytucyjnego, ani mieć rangi niższej od ustawy" (zob. wyrok z dnia 19 maja 1998 r., sygn. akt U 5/97, zob. również np. wyroki TK z dnia: 28 czerwca 2000 r., sygn. akt K 34/99; 6 marca 2000 r., sygn. akt P 10/99; 7 listopada 2000 r., sygn. akt K 16/00; 19 lipca 2011 r., sygn. akt P 9/09).
Z punktu widzenia istoty spornej w sprawie kwestii oraz przedmiotu sprawy, w której orzekał Sąd I instancji, należy również podnieść, że Trybunał Konstytucyjny już w wyroku z 25 maja 1998 r., sygn. akt U 19/97, odwołując się do dotychczasowego orzecznictwa wyjaśnił, że: "Wymaganie umieszczenia bezpośrednio w tekście ustawy wszystkich zasadniczych elementów regulacji prawnej musi być stosowane ze szczególnym rygoryzmem, gdy regulacja ta dotyczy władczych form działania organów administracji publicznej wobec obywateli, praw i obowiązków organu administracji i obywatela w ramach stosunku publicznoprawnego lub korzystania przez obywateli z ich praw i wolności [...]".
Mając powyższe na uwadze brak jest, w świetle postawionych zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego, podstaw do stwierdzenia, że wyrok Sądu I instancji obarczony był wadą wynikającą z błędnej interpretacji zastosowanych w sprawie administracyjnej przepisów prawa, czyniącą koniecznym uchylenie tego orzeczenia.
Wobec tego, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło