II GSK 757/09
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2010-09-16
Skład orzekający: Hanna Kamińska, Jan Bała, Alicja Jaszczak-Sikora
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy naruszenie przepisów postępowania, polegające na udziale w wydaniu decyzji członków organu kolegialnego, którzy podlegali wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., stanowi podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji w postępowaniu administracyjnym, a następnie uchylenia wyroku sądu administracyjnego pierwszej instancji?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że naruszenie przepisów postępowania, polegające na udziale w wydaniu decyzji członków organu kolegialnego, którzy podlegali wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. (ponieważ brali udział w wydaniu poprzedniej decyzji tego samego organu), stanowi podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji. W konsekwencji, sąd pierwszej instancji, który nie uwzględnił tego naruszenia, powinien mieć uchylony swój wyrok. Sąd podkreślił, że zasada wyłączenia członka organu, który brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji, ma charakter bezwzględny i nie podlega ocenie wpływu na obiektywne rozpatrzenie sprawy.Stan faktyczny
Komisja Nadzoru Finansowego nałożyła na A. Ł. Z. karę pieniężną za naruszenie obowiązków informacyjnych związanych z transakcjami na akcjach spółki publicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę A. Ł. Z. na tę decyzję. A. Ł. Z. złożył skargę kasacyjną, zarzucając m.in. naruszenie przepisów postępowania przez WSA, który nie uwzględnił wniosku o wyłączenie członków KNF, którzy brali udział w wydaniu poprzedniej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za zasadną.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oraz zaskarżoną decyzję Komisji Nadzoru Finansowego i zasądził od Komisji Nadzoru Finansowego na rzecz A. Ł. Z. koszty postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Hanna Kamińska Sędzia NSA Jan Bała (spr.) Sędzia del. WSA Alicja Jaszczak-Sikora Protokolant Ewa Czajkowska po rozpoznaniu w dniu 16 września 2010 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. Ł. Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 5 marca 2009 r. sygn. akt VI SA/Wa 66/09 w sprawie ze skargi A. Ł. Z. na decyzję Komisji Nadzoru Finansowego z dnia [...] września 2008 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. uchyla zaskarżoną decyzję Komisji Nadzoru Finansowego z dnia [...] września 2008 r., nr [...]; 3. zasądza od Komisji Nadzoru Finansowego na rzecz A. Ł. Z. 6.700 (sześć tysięcy siedemset) złotych tytułem kosztów postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 5 marca 2009 r. sygn. akt VI SA/Wa 66/09 oddalił skargę A. Ł. Z. na decyzję Komisji Nadzoru Finansowego z dnia [...] września 2008 r. Nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej.
Sąd oparł swe ustalenia na następującym stanie faktycznym.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r., Komisja Nadzoru Finansowego nałożyła na A. Ł. Z. karę pieniężną w wysokości 100.000 zł wobec stwierdzenia, iż dopuścił się on naruszenia art. 69 ust. 1 i art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych (Dz. U. Nr 184, poz. 1539 z późn. zm. – dalej ustawa o ofercie). Organ ustalił, że skarżący trzykrotnie naruszył art. 69 ustawy o ofercie poprzez:
1) niewywiązanie się w terminie z obowiązków informacyjnych wobec Komisji Papierów Wartościowych i Giełd oraz wobec Emitenta w związku z dokonaniem transakcji nabycia akcji Emitenta w dniu [...] listopada 2005 r. (data rozliczenia – [...] listopada 2005 r.) - termin na dokonanie zawiadomienia Komisji Papierów Wartościowych i Giełd i Emitenta upływał z dniem [...] listopada 2005 r., zaś skarżący przekazał stosowne zawiadomienie w dniu [...] listopada 2005 r. Skarżący nie wykonał ciążącego na nim obowiązku informacyjnego wobec organu nadzoru i wobec Emitenta w terminie. Dokonując przedmiotowego nabycia, zaangażowanie inwestora w F. S.A. przekroczyło poziom 5 % w ogólnej liczbie głosów na walnym zgromadzeniu akcjonariuszy - dalej "WZA"' – F. S.A. i osiągnęło poziom [...] % w ogólnej liczbie głosów - naruszenie art. 69 ust. 1 pkt 1 ustawy o ofercie,
2) niewywiązanie się z obowiązków informacyjnych wobec Komisji Papierów Wartościowych i Giełd oraz wobec Emitenta w związku z dokonaniem w dniu [...] listopada 2005 r. transakcji nabycia akcji Emitenta (data rozliczenia – [...] listopada 2005 r.) – termin wywiązania się z obowiązku informacyjnego upływał w dniu [...] listopada 2005 r. Skarżący nie wykonał ciążącego na nim obowiązku informacyjnego wobec organu nadzoru i wobec Emitenta. Dokonując przedmiotowego nabycia, zaangażowanie Inwestora w F. S.A. przekroczyło poziom 10 % w ogólnej liczbie głosów na WZA F. S.A. i osiągnęło [...] % w ogólnej liczbie głosów – naruszenie art. 69 ust. 1 pkt 1 ustawy o ofercie,
3) nienależyte wywiązanie się z obowiązków informacyjnych wobec Komisji Papierów Wartościowych i Giełd oraz wobec Emitenta w związku z dokonaniem transakcji zbycia akcji Emitenta w dniu [...] listopada 2005 r. (data rozliczenia – [...] listopada 2005 r.). Ostateczny termin na przekazanie przedmiotowego zawiadomienia upływał w dniu [...] grudnia 2005 r., lecz skarżący nie wykonał należycie ciążącego na nim obowiązku informacyjnego wobec organu nadzoru i wobec Emitenta. Dokonując przedmiotowego zbycia, zaangażowanie Inwestora w akcje F. S.A. uległo obniżeniu z poziomu [...] % w ogólnej liczbie głosów na WZA Spółki do poziomu [...] % w ogólnej liczbie głosów na WZA F. S.A. Zawiadomienie skarżącego datowane na dzień [...] listopada 2005 r. (przekazane zarówno organowi nadzoru, jak i Emitentowi) zawierało błędne wskazanie o posiadaniu 10 % udziału w ogólnej liczbie głosów na dzień [...] listopada 2005 r. – naruszenie art. 69 ust. 1 pkt 2 ustawy o ofercie.
Dodatkowo stwierdzono, iż doszło do naruszenia art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy o ofercie poprzez nieogłoszenie wezwania do zapisywania się na sprzedaż lub zamianę akcji w związku z nabyciem akcji Emitenta powodujących zwiększenie udziału w ogólnej liczbie głosów na walnym zgromadzeniu akcjonariuszy F. S.A. powyżej 10 % w okresie krótszym niż 60 dni, tj. w okresie od dnia dokonania pierwszej transakcji w dniu [...] listopada 2005 r. do dnia [...] listopada 2005 r. W ramach wywiązania się z obowiązków informacyjnych, o których mowa w pkt 2–3 Inwestor przekazał jedno zawiadomienie datowane na dzień [...] listopada 2005 r., które jak już wyżej wskazano zawierało błędne wskazanie o posiadaniu 10 % w ogólnej liczbie głosów na dzień [...] listopada 2005 r.
A. Ł. Z. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania w sprawie. Jednocześnie w toku postępowania złożył wniosek o wyłączenie od rozpoznawania sprawy i podejmowania czynności w sprawie szeregu pracowników urzędu oraz Przewodniczącego KNF. Organ rozpoznając ten wniosek w świetle art. 24 § 3 k.p.a. uznał, że nie spełnia on wymogów formalnych. Skarżący pomimo prawidłowo doręczonego wezwania do uzupełnienia braków formalnych tego wniosku nie uzupełnił go, wobec czego organ pozostawił niniejszy wniosek bez rozpoznania. Wniosek o wyłączenie Przewodniczącego KNF został ponowiony w piśmie złożonym w KNF w dniu [...] września 2008 r. Organ wskazał, że rozpoznanie go było niecelowe, bowiem Przewodniczący KNF nie brał udziału w posiedzeniu w dniu [...] września 2008 r.
Decyzją z dnia [...] września 2008 r. KNF utrzymała w mocy poprzednią decyzję podając, że skarżący nie przedstawił okoliczności, które mogłyby wpłynąć na zmianę tej decyzji w zakresie nałożenia kary pieniężnej wobec stwierdzenia naruszenia przepisów prawa. W ocenie organu, z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż skarżący dopuścił się naruszenia art. 69 ust. 1 i art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy o ofercie poprzez niewywiązanie się i nienależyte wywiązanie się z obowiązków informacyjnych wobec organu nadzoru i wobec Emitenta w związku z dokonaniem transakcji na akcjach Emitenta.
Sąd oddalając wniesioną przez A. Ł. Z. skargę, w uzasadnieniu wyroku powołał się na art. 11 ustawy z dnia 21 lipca 2006 r. o nadzorze nad rynkiem finansowym (Dz. U. Nr 157, poz. 1119 z późn. zm.) i uznał, iż przy wydawaniu zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej nie doszło do jakichkolwiek uchybień proceduralnych. Decyzje zostały wydane przez Komisję Nadzoru Finansowego, która jako organ kolegialny podejmuje uchwały, w tym wydaje decyzje administracyjne i postanowienia, które w imieniu tej Komisji podpisuje Przewodniczący Komisji, a w razie jego nieobecności upoważniony przez niego Zastępca Przewodniczącego. W opinii Sądu przepisy prawa nie wprowadzają obowiązku podpisania uchwały przez każdego z członków komisji, lecz do złożenia podpisu upoważniają Przewodniczącego Komisji bądź w razie jego nieobecności Zastępcę Przewodniczącego, co nie oznacza, że została ona wydana przez te podmioty.
Odnosząc się do zawartego w skardze zarzutu naruszenia przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 77 § 1 k.p.a., 78 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. Sąd uznał go za niezasadny i stwierdził, że w świetle materiału dowodowego zebranego przez organ nie budzi wątpliwości, że skarżący dopuścił się naruszenia art. 69 ust. 1 i art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy o ofercie. Swoim zachowaniem skarżący wypełnił dyspozycję art. 97 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy, skutkującą zastosowaniem sankcji administracyjnej. Zaznaczono, że odpowiedzialność na podstawie tego przepisu jest odpowiedzialnością obiektywną i niezależną od stopnia winy osoby naruszającej przepisy. Sąd I instancji uznał, iż przedstawione przez skarżącego zestawienie, dotyczące wysłania przesyłek faksowych w dniu [...] listopada 2005 r., nie dokumentuje dokonanej notyfikacji emitentowi akcji, albowiem w sprawie nie wykazano, iż spółka F. S.A. zawiadomienie skarżącego otrzymała.
Sąd I instancji nie podzielił również zarzutu strony dotyczącego naruszenia przepisu art. 97 ust. 1 ustawy o ofercie. W ocenie Sądu, przeprowadzone przez organ postępowanie wyjaśniające oraz postępowanie administracyjne jednoznacznie wykazało, iż A. Ł. Z. trzykrotnie naruszył art. 69 ust. 1 ww. ustawy poprzez niewypełnienie w ogóle lub wypełnienie w sposób nienależyty spoczywających na nim obowiązków informacyjnych wobec organu nadzoru oraz wobec emitenta w związku z transakcjami na akcjach F. S.A. Dodatkowo skarżący nie zastosował się do treści art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy, nie ogłaszając wymaganego przepisami prawa wezwania do zapisywania się na sprzedaż i zamianę akcji F. S.A.
Organ uzasadnił też przesłanki, jakimi kierował się ustalając wysokość nałożonej na stronę kary pieniężnej. Wskazał bowiem, że miał na uwadze wielokrotność naruszeń, jak również to, że strona była inwestorem aktywnym i dokonywała wielu transakcji na swych rachunkach, a zatem powinna doskonale znać obowiązujące w tej dziedzinie przepisy prawa.
Od powyższego wyroku A. Ł. Z. złożył skargę kasacyjną, w której wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W., zasądzenie kosztów postępowania oraz o skierowanie pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności:
a) art. 72 ust. 1 pkt 1 i art. 97 ust. 1 ustawy o ofercie z art. 2
Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej,
b) art. 24 § 1 pkt 5 w związku z art. 27 § 1 i art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.) w zakresie, w jakim nie wyłącza członka Komisji Nadzoru Finansowego z postępowania z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, gdy członek ten brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji, z art. 2 w związku z art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
1. Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej p.p.s.a.), tj.
a) niewłaściwe zastosowanie art. 151 p.p.s.a., skutkiem czego oddalono skargę strony;
b) niezastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 pkt b) i c), art. 146 § 1 art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a., skutkiem czego winno być uchylenie decyzji;
c) naruszenie art. 133 § 1, art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez:
a) rozpoznanie sprawy mimo nierozpoznania przez organ wniosku o wyłączenie Przewodniczącego Komisji Nadzoru Finansowego, który to brak uniemożliwił pełną kontrolę legalności działania organu przy wydawaniu zaskarżonej decyzji z obrazą dla art. 145 § 1 pkt b) – p.p.s.a. w zw. z art. 27 § 1 k.p.a. oraz art. 6 k.p.a. i art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm.),
b) oparcie się na niepełnym materiale dowodowym, z obrazą dla prawdy obiektywnej poprzez zaakceptowanie stanowiska organu o odmowie mocy dowodowej faksu wysłanego do Emitenta dnia [...].11.2005 r. z naruszeniem art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt c), art. 146 § 1, art. 151 p.p.s.a. w zw. art. 7 k.p.a., art. 75 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a.,
c) nieuwzględnienie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny z urzędu faktu przeprowadzenia rozprawy dnia [...].09.2008 r. pod nieobecność strony, tj. niezastosowania art. 145 § 1 pkt b) p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. i art. 94 § 1 k.p.a.
2. Naruszenie prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) poprzez zastosowanie art. 72 ust. 1 pkt 1 i art. 97 ust. 1 ustawy o ofercie;
3. Naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) poprzez nieskorzystanie z możliwości skierowania pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego odnośnie zgodności art. 72 ust. 1 pkt 1 i art. 97 ust. 1 ustawy o ofercie z art. 2 Konstytucji, tj. naruszenia art. 3 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. z 1997 r. Nr 102 poz. 643 z późn. zm.),
4. Naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) poprzez nieskorzystanie z możliwości skierowania pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego odnośnie zgodności art. 24 § 1 pkt 5 w związku z art. 27 § 1 i art. 127 § 3 k.p.a. w zakresie, w jakim nie wyłącza członka Komisji Nadzoru Finansowego z postępowania z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, gdy członek ten brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji, z art. 2 w związku z art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, tj. naruszenia art. 3 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano m.in., iż fakt, że Przewodniczący, którego wniosek o wyłączenie dotyczył nie brał udziału w rozprawie dnia [...] września 2008 r. nie oznacza, że rozpoznanie wniosku nie pozostawało w związku ze sprawą i nie miało wpływu na rozstrzygnięcie. W przypadku bowiem uwzględniania wniosku o wyłączenie Przewodniczącego KNF, WSA byłby zmuszony uchylić zaskarżoną decyzję KNF z dnia [...].09.2008 r. oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...].04.2009 r., przy wydaniu której brał udział Przewodniczący KNF. Nierozpoznanie wniosku o wyłączenie Przewodniczącego KNF wprowadziło stan niepewności, co do zasadności wniosku o wyłączenie, zaś fizyczne wyłączenie się Przewodniczącego KNF z udziału w rozprawie dnia [...].09.2008 r. wątpliwości tych nie rozwiało.
Podkreślono również, iż zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, ciężar wyjaśnienia sprawy, zbierania dowodów i dotarcia do rzeczywistych ustaleń faktycznych spoczywa na organie zgodnie z art. 7 k.p.a., art. 75 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. Skoro strona przedstawiła dokument wysłany faksem, na okoliczność dotrzymania terminu zawiadomienia Emitenta i odparcia jednego z zarzutów, to rzeczą organu była prawidłowa ocena tegoż dowodu przy pomocy innych dostępnych dowodów. Zdaniem kasatora przerzucenie tego obowiązku na stronę przeczy zasadzie prawdy obiektywnej obowiązującej w procedurze administracyjnej, podczas gdy dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z urzędu mogłoby prowadzić do odmiennej oceny dowodu przedstawionego przez stronę, a w rezultacie do podważenia ustaleń faktycznych dokonanych przez organ, a w konsekwencji do uchylenia decyzji organu.
W odpowiedzi na skargę Komisja Nadzoru Finansowego wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
Skarga ta została oparta na obydwu podstawach kasacyjnych określonych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a.
W związku z takim sformułowaniem podstaw kasacyjnych rozpatrzenia w pierwszej kolejności wymagają zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, ponieważ zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego mogą być oceniane przez Naczelny Sąd Administracyjny wówczas, gdy stan faktyczny sprawy stanowiący podstawę wydanego wyroku został ustalony bez naruszenia przepisów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia art. 133 § 1, art. 134 § 1 oraz art. 145 § 1 pkt b) p.p.s.a., gdyż Sąd I instancji w swoich ustaleniach i rozważaniach całkowicie pominął, iż w skład organu kolegialnego jakim była Komisja Nadzoru Finansowego, która wydała zaskarżoną decyzję, wchodzili czterej członkowie Komisji, a to P. P., D. W., P. W. i A. K., którzy brali udział w wydaniu poprzedniej uchwały z dnia [...] kwietnia 2008 r. Wynika to z protokołu rozpraw poprzedzających te decyzje (k. 382 i 485 akt administracyjnych).
Okoliczność ta miała istotne znaczenie w sprawie, gdyż zgodnie z art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie w sprawie, jeżeli decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosowanie do art. 24, 25 i 27, a w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. sąd uwzgledniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.
Zgodnie z art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji. Zaskarżona do Sądu I instancji decyzja Komisji Nadzoru Finansowego została wydana w wyniku wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie (art. 127 § 3) od decyzji tej Komisji z dnia [...] kwietnia 2008 r.
W związku z tym rozważenia wymaga okoliczność, czy w tym przypadku ma zastosowanie art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a.
Zagadnienie to było przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w uchwale składu 7 sędziów z dnia 22 lutego 2007 r., sygn. II GPS 2/06 stwierdził, iż art. 24 § 1 pkt 5 w związku z art. 27 § 1 zd. 1 k.p.a. ma zastosowanie do członka samorządowego kolegium odwoławczego w postępowaniu wszczętym na wniosek, o którym mowa w art. 127 § 3 tego Kodeksu.
Uchwała ta dotyczy wprawdzie członka samorządowego kolegium odwoławczego, lecz ma odpowiednie zastosowanie w niniejszej sprawie z uwagi na to, iż odnosi się do ogólnego zagadnienia związanego z wyłączeniem członka organu kolegialnego na podstawie art. 25 § 1 pkt 5 k.p.a. w związku z art. 27 § 1 k.p.a. w postępowaniu wszczętym na wniosek, o którym mowa w art. 127 § 3 tego Kodeksu.
W uzasadnieniu tej uchwały Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, iż "(...) przesłanka wyłączenia pracownika z powodu brania przez niego udziału w wydaniu zaskarżonej decyzji (art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a.) nawiązuje w swej istocie do zasady dwuinstancyjności postępowania i zasady hierarchicznego podporządkowania organów orzekających. W takim klasycznym modelu postępowania administracyjnego odwołanie rozpatruje inny organ, oczywiście w innym składzie osobowym. Na tym polega zasada i jednocześnie gwarancja procesowa, że nikt nie może być sędzią we własnej sprawie, bo z wydanym poprzednio rozstrzygnięciem identyfikuje się przy jego ponownej ocenie. Omawiana przesłanka wyłączenia pracownika nie podlega jakiejkolwiek ocenie pod kątem jej wpływu na obiektywne rozpatrzenie odwołania w konkretnej sprawie, bo ma charakter bezwzględny (...). Zawsze więc tam, gdzie dochodzi do ponownego rozpatrzenia wniosku przez ten sam organ (art. 127 § 3 k.p.a.), trzeba bezwzględnie oceniać, czy jest możliwe zastosowanie przesłanki wyłączenia pracownika przewidzianej w art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. (...)".
Z kolei Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 15 grudnia 2008 r., P 57/07 jednoznacznie stwierdził, że "(...) celem wyłączenia pracownika i członka organu kolegialnego jest zapewnienie bezstronności w postępowaniu odwoławczym i jest bez znaczenia czy osoba ta brała udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji, czy w tej samej instancji na mocy art. 127 § 3. Nie można bowiem akceptować sytuacji, w której osoba biorąca udział w wydaniu zaskarżonej decyzji będzie następnie brała udział w postępowaniu, którego celem jest ocena prawidłowości tej decyzji. Istotne jest to, że z dwóch elementów, które składają się na istotę dwuinstancyjności, większe znaczenie dla ochrony praw i interesów jednostek przypisane zostało dwukrotnemu rozpatrzeniu sprawy, a nie okoliczności, iż dokonują tego dwa różne organy (...)".
Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił natomiast pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej dotyczących naruszenia przepisów postępowania. I tak, jeżeli chodzi o zarzut, iż KNF nie rozpatrzyła wniosku skarżącego o wyłączenie przewodniczącego KNF, to stwierdzić należy, iż przewodniczący Komisji nie brał udziału w wydaniu zaskarżonej decyzji, a więc okoliczność ta nie miała żadnego wpływu na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.). Strona skarżąca nie została też pozbawiona możności obrony swych praw (art. 145 § 1 pkt b p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. i art. 94 § 1 k.p.a.), gdyż o terminie rozprawy administracyjnej wyznaczonej na dzień [...] września 2008 r. został prawidłowo zawiadomiony pełnomocnik skarżącego w dniu [...] sierpnia 2008 r., a wiec zgodnie z art. 40 § 2 k.p.a. i art. 92 k.p.a.
W tej sytuacji okoliczność, że skarżący otrzymał zawiadomienie o terminie dopiero na 3 dni przed terminem, a więc z uchybieniem terminu o jakim mowa w art. 92 k.p.a., nie miała wpływu na wynik sprawy.
W żadnym też przypadku Sąd I instancji nie mógł naruszyć i nie naruszył art. 146 § 1 k.p.a., gdyż przepis ten dotyczy skarg na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a w niniejszej sprawie skarga została wniesiona na decyzję o jakiej mowa w art. 3 § 2 pkt 1 tej ustawy.
Sąd I instancji nie mógł też naruszyć art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a., gdyż przepis ten dotyczy wyłącznie stwierdzenia przez sąd wydania decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa w sytuacji stwierdzenia okoliczności (np. upływu terminu przedawnienia czy też wywołania nieodwracalnych skutków prawnych) uniemożliwiających ich wyeliminowanie z obrotu prawnego. W niniejszej sprawie taka zaś sytuacja nie miała miejsca, gdyż wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego było możliwe na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a., a ponadto ani przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, ani też inne przepisy nie przewidują, aby w niniejszej sprawie orzeczenie sądu miało się ograniczać wyłącznie do stwierdzenia przez sąd, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa.
Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględnił też zawartych w skardze kasacyjnej wniosków o przedstawieniu Trybunałowi Konstytucyjnemu pytań prawnych, gdyż od odpowiedzi na pytania prawne zawarte w tych wnioskach nie było uzależnione rozstrzygnięcie niniejszej sprawy (art. 3 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym), co wynika z argumentacji przedstawionej na wstępie niniejszych rozważań.
Z uwagi zaś na to, iż sprawa będzie ponownie rozpoznawana przez Komisję Nadzoru Finansowego we właściwym składzie (bez udziału członków Komisji podlegających wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a.) i Komisja ta będzie uprawniona na podstawie art. 138 § 1 k.p.a. do orzekania co do istoty sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż nie zachodzi konieczność ustosunkowania się do zarzutów skargi kasacyjnej dotyczących naruszenia przepisów prawa materialnego.
Z przytoczonych powodów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w wyroku na mocy art. 188 p.p.s.a.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i 203 pkt 1 tej ostatniej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło