II GSK 94/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Robotowska (spr.), Sędziowie NSA Jacek Chlebny, Andrzej Kuba, Protokolant Magdalena Rosik, po rozpoznaniu w dniu 6 lipca 2005 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Powiatu Chodzieskiego od wyroku Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 stycznia 2005 r. sygn. akt III SA/Wa 1098/04 w sprawie ze skargi Powiatu Chodzieskiego na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] kwietnia 2004 r. Nr [...] w przedmiocie dotacji uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 25 stycznia 2005 r. oddalił skargę Powiatu Chodzieskiego na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] kwietnia 2004 r. w przedmiocie zwrotu dotacji celowej w kwocie 4.829,89 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych. W uzasadnieniu podano, że w wyniku kontroli przeprowadzonej przez Wojewodę ustalono, że z dotacji celowej przyznanej Powiatowi Chodzieskiemu w latach 2001 i 2002 na realizację zadań z zakresu administracji rządowej z przeznaczeniem na finansowanie wydatków bieżących poboru wojskowego w dziale 750 - Administracja publiczna, rozdz. 75045 - Komisje poborowe, § 211 - Dotacje celowe z budżetu państwa na zadania bieżące z zakresu administracji rządowej realizowane przez powiat - kupiono za kwotę 4.829,89 zł sprzęt audiowizualny oraz zestaw komputerowy wraz z oprogramowaniem. Na skutek tych ustaleń Wojewoda orzekł o zwrocie dotacji. W ocenie Ministra Finansów, jako organu drugiej instancji, zakup przedmiotowych urządzeń został dokonany niezgodnie z przeznaczeniem, gdyż dotacja celowa mogła być wykorzystana na wydatki bieżące, a nie wydatki majątkowe, co miało miejsce w niniejszej sprawie. Zdaniem Sądu pierwszej instancji zakup sprzętu audiowizualnego oraz zestawu komputerowego wraz z oprogramowaniem stanowi niewątpliwie wydatek majątkowy (inwestycyjny). Sąd podkreślił, że Powiat Chodzieski otrzymał dotację celową w dz. 750 - Administracja publiczna w rozdziale 75045 - komisje poborowe w § 211 - dotacje celowe przekazane z budżetu na zadania bieżące z zakresu administracji rządowej. Dotacja ta nie była przeznaczona na inwestycje i zakupy inwestycyjne w zakresie administracji rządowej realizowanej przez Powiat - § 641. Jedną z podstawowych zasad wykonywania budżetu pod rządami ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych jest obowiązek wydatkowania dotacji zgodnie z przeznaczeniem, tj. na cel, na który została przeznaczona. Środki przyznane w ramach dotacji muszą być wydatkowane zgodnie z przeznaczeniem, ponieważ podmiot je otrzymujący nie ma swobody w ich wykorzystaniu, chyba że pozwalają mu na to przepisy szczególne, które w rozpatrywanym przypadku nie mają zastosowania. Konsekwencją wykorzystania takich środków niezgodnie z przeznaczeniem w stosunku do celu, którego realizacji miały służyć, jest obowiązek ich zwrotu wraz z odsetkami do budżetu. W rozpatrywanej sprawie, w ocenie Sądu organy trafnie przyjęły, że dotację celową przeznaczoną na zadania bieżące z zakresu administracji publicznej przeznaczono na realizację innych zadań - na inwestycje i zakupy inwestycyjne. Stanowi to istotne naruszanie postanowień art. 93 ust. 1 ustawy o finansach publicznych, bowiem wydatki z budżetu państwa można realizować w granicach kwot określonych w planie finansowym i zgodnie z planowanym przeznaczeniem, a to w ocenie Sądu w pełni uzasadniało decyzję organów nakazującą zwrot wydatkowanej kwoty w wysokości 4.829.89 zł. Sąd, odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze, a dotyczących naruszenia przez Ministra Finansów art. 69 ust. 1 pkt 3, ust. 4 pkt 1 lit. a i ust. 6 pkt 2 oraz art. 42 pkt 3 ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych, art. 16 f ust. 3 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz.U. z 2000 r. Nr 54, poz. 654 ze zm.), a także § 17 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Obrony Narodowej z dnia 25 listopada 1999 r. w sprawie przygotowania i przeprowadzania poboru (Dz. U. Nr 98, poz. 1149 ze zm.) oraz § 5 ust. 3 pkt 6 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 18 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad rachunkowości oraz planów kont dla budżetu państwa, budżetów jednostek samorządu terytorialnego oraz niektórych jednostek sektora finansów publicznych (Dz.U. Nr 153, poz. 1792), uznał, iż nie mają one zastosowania w rozpatrywanej sprawie. W skardze kasacyjnej skarżący powiat domagał się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do rozpoznania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi. W skardze kasacyjnej wskazano jako podstawę naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię przepisów rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 18 lipca 2000 r. w sprawie szczegółowej klasyfikacji dochodów i wydatków oraz przychodów i rozchodów (Dz.U. Nr 59, poz. 688 ze zmianami obowiązującymi w 2001 r. i 2002 r.) w zakresie określającym kwalifikowanie wydatków budżetowych do § 211, 641, 421 oraz objaśnień do § 605-614 wydatków określonych w załączniku nr 4 do tego rozporządzenia. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, iż zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż zakup wymienionego wyposażenia stanowi wydatek inwestycyjny, na który otrzymana przez skarżącego dotacja celowa nie mogła być przeznaczona. Oddalając skargę Powiatu na decyzję Ministra Finansów, Sąd wadliwie uznał, że kwota wydana na zakup wymienionego wyposażenia, przeznaczona została na wydatki majątkowe (inwestycyjne) z naruszeniem ustalonego przeznaczenia i powinna zostać zwrócona do budżetu państwa. Sąd wskazał jednocześnie, że wymienione zakupy byłyby dopuszczalne, gdyby dotacja na ich zakup ustalona została w § 641 klasyfikacji budżetowej wydatków. Zdaniem skarżącego Wojewódzki Sąd Administracyjny, dokonując oceny zgodności z prawem zaliczenia dokonanych wydatków do wydatków inwestycyjnych, nie uwzględnił przepisów o klasyfikacji budżetowej i dokonał błędnej wykładni obowiązujących w 2001 r. i 2002 r. przepisów powołanego rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie szczegółowej klasyfikacji dochodów i wydatków oraz przychodów i rozchodów. Przepisów tych nie miały na uwadze także organy orzekające o obowiązku zwrotu dotacji, a w odpowiedzi na skargę Minister Finansów powołał się na nieobowiązujące rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 18 kwietnia 1991 r. w sprawie klasyfikacji dochodów i wydatków oraz innych przychodów i rozchodów (Dz. U. Nr 39, poz. 169 z późn. zm.). W skardze kasacyjnej powołano się na to, że z załącznika nr 4 do wymienionego wyżej rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 18 lipca 2000 r. wynika, że do zakupów inwestycyjnych jednostek budżetowych, określonych w § 606 klasyfikacji budżetowej wydatków należy zaliczać zakup środków trwałych: - których wartość początkowa jest wyższa od kwoty określonej w art. 16 f ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz.U. z 2000 r. Nr 54, poz. 654); kwota ta wynosi 3.500,00 zł, - oraz od których odpisy amortyzacyjne nie są dokonywane jednorazowo lub gdy nie dokonuje się od nich odpisów amortyzacyjnych w przypadkach określonych w tej ustawie. Z tych względów w razie dokonywania takich zakupów dopuszczalne byłoby ich finansowanie z dotacji celowej z § 641. Podobnie zakres zakupów środków trwałych, które mogą być finansowane z budżetu państwa określa § 4 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 2 października 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad finansowania inwestycji z budżetu państwa (Dz.U. Nr 133, poz. 1480). Ceny środków trwałych zakupionych przez skarżącego z dotacji celowej otrzymanej na przeprowadzenie poboru, których zakup w wyroku uznano za naruszający prawo - nie przekraczają jednostkowej wartości 3.500,00 zł - amortyzowane były jednorazowo, na co skarżący wskazywał, lecz zostało to przez Sąd zupełnie pominięte. Uwzględniając przepisy powołanego wyżej rozporządzenia, zdaniem skarżącego uznać należy, że kwestionowanego zakupu urządzeń nie wolno było klasyfikować z § 606 wydatki na zakupy inwestycyjne jednostek budżetowych. Zakup tych urządzeń powinien być klasyfikowany jako zakup z § 421- zakupy materiałów i wyposażenia, a te wydatki są zgodne z przeznaczeniem dotacji określonym w § 211 dotacji, przy uwzględnieniu, że w latach 2001-2002 organ dotujący nie ustalał żadnych innych ograniczeń w przeznaczeniu tych dotacji poza wynikającymi z klasyfikacji budżetowej. Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym pełnomocnik organu, odnosząc się do zarzutów skargi kasacyjnej, nie zajął stanowiska w przedmiocie wskazania podstawy prawnej, na której oparł się organ, przyjmując iż dokonane wydatki z dotacji celowej uznał za wydatki inwestycyjne. Przyjęcie tych wydatków przez organ za wydatki inwestycyjne wynika z interpretacji zawartej w piśmie Ministra Finansów znajdującego się w aktach sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy. Skarżący trafnie podnosi, powołując się na wskazane w skardze kasacyjnej przepisy, iż nie została w pełni oceniona i rozstrzygnięta zasadnicza w tej sprawie kwestia czy zakup urządzeń dokonanych przez Powiat z otrzymanej dotacji celowej mógł być zakwalifikowany jako wydatek bieżący - czy też jak to przyjęły organy i Sąd I instancji wydatek inwestycyjny. Odnośnie tej kwestii Sąd ograniczył się do stwierdzenia, że zakup sprzętu audiowizualnego oraz zestawu komputerowego wraz z oprogramowaniem stanowi niewątpliwie wydatek majątkowy (inwestycyjny). Ani organy, ani Sąd I instancji nie wskazały jednak na jakiej podstawie zostało dokonane takie zakwalifikowanie tych wydatków. Tymczasem skarżący zarówno w postępowaniu administracyjnym, jak i w skardze podnosił, że jednostkowe zakupy urządzeń, których wartość jednostkowa nie przekracza kwoty 3.500 zł oraz co do których odpis amortyzacyjny dokonywany jest jednorazowo są zakupami zaliczanymi do wydatków bieżących, a nie zakupów majątkowych (inwestycyjnych). Oznacza to, że ocena legalności zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Wojewody nie mogła być dokonana z pominięciem obowiązujących w dacie dokonania zakupów przepisów ustawy o finansach publicznych, a zwłaszcza art. 69 tej ustawy oraz przepisów rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 18 lipca 2000 r. w sprawie szczegółowej klasyfikacji dochodów i wydatków oraz przychodów i rozchodów. Ta zasadnicza dla rozstrzygnięcia kwestia wymagała dokonania oceny czy w bezspornym stanie faktycznym sprawy - co do tego kiedy i jakie urządzenia zostały zakupione z dotacji celowej, mogły być zakwalifikowane do wydatków bieżących oraz czy tego rodzaju zakupy zgodne są z celem na jaki przyznana została dotacja. Rozstrzygnięcie sprawy bez uwzględnienia wskazanych przepisów prawa materialnego uzasadnia uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.