II GZ 144/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Rysz po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Ministra Finansów na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 lutego 2018 r., sygn. akt V SA/Wa 1937/17 w zakresie zwrotu kosztów postępowania sądowego w sprawie ze skargi Spółki A na decyzję Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie zakładów wzajemnych postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z 13 lutego 2018 r. (sygn. akt V SA/Wa 1937/17) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA) zasądził od Ministra Finansów na rzecz Spółki A (dalej: skarżąca) 1800 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. WSA wskazał, że postanowieniem z 22 listopada 2017 r. umorzone zostało postępowanie sądowe ze skargi skarżącej na decyzję Ministra Rozwoju i Finansów z [...] sierpnia 2017 r. (nr [...]) w przedmiocie zmiany zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie zakładów wzajemnych z uwagi na uwzględnienie przez organ administracji skargi w całości na podstawie art. 54 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej: ppsa). WSA stwierdził, że w takiej sytuacji - stosownie do art. 201 § 1 ppsa - skarżącej przysługuje od organu zwrot kosztów postępowania. W tej sprawie koszty te obejmowały tylko wynagrodzenie radcy prawnego, ponieważ skarżąca nie uiściła wpisu od skargi. WSA wskazał, że stawka minimalna kosztów zastępstwa prawnego, przy wartości przedmiotu sprawy określonej w tej sprawie na kwotę 8490 zł, wynosi 1800 zł, stosownie do § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.). Minister Finansów złożył zażalenie na postanowienie WSA, zaskarżając to orzeczenie w całości. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Zaskarżonemu postanowieniu organ zarzucił naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 201 § 1, art. 205 § 2, art. 206, art. 209, art. 210, art. 211, art. 219 i art. 220 § 1 ppsa przez błędne zastosowanie lub niezastosowanie, skutkiem czego było zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu autor zażalenia stwierdził w szczególności, że nie jest dopuszczalne wydanie przez sąd, na wniosek strony, postanowienia o umorzeniu postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 54 § 3 ppsa, w przypadku skorzystania przez organ z uprawnień autokontrolnych, bez uprzedniego uiszczenia przez skarżącego należnego wpisu od skargi. Dopuszczalne jest natomiast wydanie takiego postanowienia na wniosek organu. Skoro skarżąca nie uiściła wpisu od skargi, to WSA powinien był umorzyć postępowanie na wniosek organu, natomiast wniosek skarżącej należało pozostawić bez rozpoznania. Zdaniem Ministra Finansów, przedmiotem niniejszej sprawy nie jest należność pieniężna, a zatem stawka minimalna kosztów zastępstwa wynosiłaby co najwyżej 480 zł. Ponadto przez zwrot kosztów postępowania należy rozumieć jedynie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw, co oznacza konieczność miarkowania ich wysokości. W ocenie organu, w tej sprawie zaistniały przesłanki do zastosowania art. 206 ppsa, skoro skarga dotyczyła jedynie części decyzji i została w całości uwzględniona przez organ przed wszczęciem postępowania sądowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Przed odniesieniem się do argumentów zażalenia, należy zauważyć, że zaskarżone postanowienie w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania sądowego zapadło po uprzednim wydaniu przez WSA postanowienia o umorzeniu postępowania. Z akt sprawy wynika, że wniosek o zasądzenie kosztów postępowania został sformułowany w skardze. Zgodnie z art. 209 ppsa, wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204. Zatem wniosek skarżącej o zwrot kosztów postępowania powinien zostać rozstrzygnięty w postanowieniu o umorzeniu postępowania sądowoadministracyjnego z przyczyny określonej w art. 54 § 1 ppsa. Brak takiego rozstrzygnięcia uprawniał skarżącą do złożenia wniosku o uzupełnienie postanowienia. Z art. 157 § 1 w zw. z art. 166 ppsa wynika bowiem, że strona może złożyć wniosek o uzupełnienie postanowienia, jeżeli sąd nie zamieścił w postanowieniu dodatkowego orzeczenia, które według przepisów ustawy powinien był zamieścić z urzędu. Z akt sprawy wynika, że w piśmie z 28 listopada 2017 r. skarżąca, powołując się na art. 201 § 1 ppsa, ponownie wniosła o zasądzenie na jej rzecz kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wspomniane pismo należy zakwalifikować jako wniosek o uzupełnienie postanowienia z 22 listopada 2017 r. o umorzeniu postępowania sądowoadministracyjnego - w zakresie rozstrzygnięcia o zwrocie kosztów postępowania. Z kolei zaskarżone postanowienie z 13 lutego 2018 r. należy zakwalifikować jako postanowienie o uzupełnieniu postanowienia z 22 listopada 2017 r. w żądanym zakresie. Przedmiotem zaskarżenia jest zatem postanowienie WSA o uzupełnieniu postanowienia z 22 listopada 2017 r. w zakresie rozstrzygnięcia o zwrocie kosztów postępowania. Podstawę prawną zwrotu kosztów postępowania stanowił art. 201 § 1 ppsa, zgodnie z którym zwrot kosztów przysługuje skarżącemu od organu także w razie umorzenia postępowania z przyczyny określonej w art. 54 § 3. Postanowienie w przedmiocie kosztów postępowania było zatem konsekwencją wniosku skarżącej o zasądzenie tych kosztów, a także umorzenia postępowania sądowoadministracyjnego z uwagi na skorzystanie przez organ z uprawnienia autokontrolnego przewidzianego w art. 54 § 3 ppsa. Wprawdzie zasadnie twierdzi Minister Finansów, że w świetle art. 220 § 1 ppsa sąd administracyjny nie powinien podejmować żadnych czynności na skutek skargi, od której nie został uiszczony należny wpis, niemniej jednak brak uiszczenia wpisu (jak i brak wezwania skarżącej do wykonania tego obowiązku) nie ma wpływu na zgodność z prawem rozstrzygnięcia o zwrocie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego (które, co należy podkreślić, nie obejmowało równowartości takiego wpisu). Obowiązek wydania takiego rozstrzygnięcia spoczywał bowiem na WSA na mocy art. 209 ppsa i - jak wskazano wyżej - postanowienie to było jedynie konsekwencją wydania orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie, tj. postanowienia o umorzeniu postępowania sądowoadministracyjnego, które nie zostało przez strony zakwestionowane. Nie jest zasadne stanowisko Ministra Finansów, że koszty zastępstwa procesowego w niniejszej sprawie powinny być zasądzone co najwyżej w wysokości 480 zł, ponieważ przedmiotem sprawy nie jest należność pieniężna. Z akt sprawy wynika, że zaskarżona decyzja dotyczyła zmiany zezwolenia na urządzanie zakładów wzajemnych, ale wyłącznie w zakresie opłaty, o której mowa w art. 69 ust. 1a pkt 2 ustawy z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 471 ze zm.). W takiej sytuacji WSA trafnie przyjął, że wysokość kosztów zastępstwa procesowego w niniejszej sprawie jest zależna od wartości przedmiotu sprawy. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, WSA prawidłowo również ustalił wysokość należnych skarżącej kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Skoro bowiem wartość przedmiotu zaskarżenia wynosiła 8490 zł, to stosownie do § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych stawka minimalna kosztów zastępstwa procesowego wynosiła 1800 zł i taka też kwota została zasądzona na rzecz skarżącej, stosownie do § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) przywołanego rozporządzenia. Nie jest zasadne stanowisko Ministra Finansów, że WSA miał obowiązek miarkowania wysokości kosztów postępowania na podstawie art. 206 ppsa. Z przepisu tego wynika, że sąd ma możliwość a nie obowiązek odstąpienia od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części. Nie można zatem skutecznie czynić sądowi zarzutu naruszenia art. 206 ppsa przez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy sąd nie skorzystał z uprawnienia przewidzianego w tym przepisie (zob. m.in. postanowienie NSA z 21 lutego 2011 r. o sygn. akt II FZ 8/11; treść dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Wydając postanowienie o zwrocie kosztów postępowania, WSA nie naruszył też art. 205 § 2 ppsa. Zgodnie z tym przepisem, do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. W niniejszej sprawie skarżąca nie uiściła kosztów sądowych, nie wnosiła o zwrot wydatków, a sąd nie nakazał jej osobistego stawiennictwa, zatem zwrot kosztów mógł obejmować wyłącznie wynagrodzenie radcy prawnego, który reprezentował skarżącą w postępowaniu przed WSA. Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ppsa, oddalił zażalenie.